मुंबई, 30 सप्टेंबर : TB-मुक्त मुंबई करण्यासाठी केवळ सरकारी यंत्रणेवर अवलंबून न राहता समाजातील प्रत्येक घटकाने पुढाकार घेणे गरजेचे आहे. विशेषतः युवकांनी क्षयरोगाबाबत जनजागृतीचे दूत बनून कुटुंब, महाविद्यालय, परिसर आणि समाजामध्ये सकारात्मक संदेश पोहोचवावा, असे आवाहन महाराष्ट्राचे राज्यपाल जिष्णू देव वर्मा यांनी केले.
मुंबईतील अंधेरी पश्चिम येथील भवन्स कॉलेजमध्ये विद्यापीठाच्या राष्ट्रीय सेवा योजना (NSS), बृहन्मुंबई महानगरपालिका आणि भवन्स कॉलेज यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘TB-मुक्त मुंबई जनजागृती पदयात्रे’चे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यक्रमात सहभागी होत राज्यपालांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला आणि त्यानंतर विद्यार्थ्यांसोबत जनजागृती पदयात्रेतही सहभाग घेतला.
TB-मुक्त मुंबईसाठी युवकांची भूमिका महत्त्वाची
राज्यपाल जिष्णू देव वर्मा यांनी सांगितले की, देशाचे भविष्य केवळ सरकारी कार्यालयांमध्ये घडत नाही, तर शाळा, महाविद्यालये, प्रयोगशाळा आणि युवकांच्या विविध सामाजिक उपक्रमांमधूनही घडते.
विद्यार्थ्यांनी शिक्षण आणि करिअरसोबतच संवेदनशील व जबाबदार समाज घडवण्याची जबाबदारी स्वीकारावी, असे त्यांनी सांगितले. व्यक्तीचे चांगले भविष्य घडवायचे असेल तर त्यासाठी चांगला समाज निर्माण होणेही आवश्यक आहे.
क्षयरोगाबाबत गैरसमज दूर करण्याची गरज
क्षयरोग अर्थात TB हा योग्य उपचार घेतल्यास पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. मात्र, आजही अनेक नागरिकांमध्ये या आजाराबाबत पुरेशी माहिती नसल्याचे राज्यपालांनी नमूद केले.
सामाजिक कलंकाच्या भीतीमुळे काही रुग्ण आपला आजार लपवतात. त्यामुळे वेळेवर तपासणी, योग्य उपचार आणि औषधांचा नियमित वापर याबाबत जनजागृती करणे आवश्यक आहे.
सरकारकडून TB रुग्णांसाठी तपासणी, औषधे आणि पोषणविषयक मदतीसह आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जात आहेत. नागरिकांनी या सुविधांचा लाभ घ्यावा, असे आवाहनही करण्यात आले.
‘घाबरू नका, तपासणी करा आणि उपचार घ्या’
राज्यपालांनी सांगितले की, TB-मुक्त मुंबई हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी समाजातील सर्व घटकांचा सहभाग आवश्यक आहे. युवकांनी TB विषयीची योग्य माहिती आपल्या कुटुंबीयांपर्यंत, मित्रमंडळींपर्यंत, महाविद्यालयांमध्ये आणि परिसरात पोहोचवावी.
‘घाबरू नका, तपासणी करा, उपचार घ्या आणि निरोगी जीवन जगा’, हा संदेश युवकांनी समाजात पोहोचवावा, असे त्यांनी आवाहन केले.
सामाजिक बांधिलकीतून घडतो संवेदनशील समाज
समाजाच्या प्रगतीसाठी संवेदनशील नागरिकांची आवश्यकता असते. सामाजिक कार्यासाठी नेहमी मोठ्या आर्थिक योगदानाचीच गरज असते असे नाही. त्यासाठी वेळ देणे, गरजू व्यक्तींबद्दल सहानुभूती बाळगणे आणि सामाजिक जबाबदारी स्वीकारणे अधिक महत्त्वाचे असल्याचे राज्यपालांनी सांगितले.
समाजातील प्रत्येक घटकाच्या कल्याणाचा विचार करणारा नागरिक हाच चांगल्या समाजाचा आधार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
पर्यावरणापासून स्क्रीन टाइमपर्यंत युवकांसमोर अनेक आव्हाने
युवकांसमोर आज अनेक नवीन आव्हाने आहेत. पर्यावरणाचा ऱ्हास, हवामान बदल, प्लास्टिक प्रदूषण आणि वाढता स्क्रीन टाइम यांसारख्या विषयांकडेही तरुणांनी गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे.
‘विकसित भारत’ म्हणजे केवळ आर्थिक प्रगती नव्हे. नागरिकांमध्ये सामाजिक जाणीव, जबाबदारी आणि संवेदनशीलता निर्माण होणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
2047 पर्यंत विकसित भारताचा मजबूत पाया घालण्याची जबाबदारी आजच्या युवकांवर आहे, असे राज्यपालांनी नमूद केले.
छोट्या प्रयत्नांतून मोठा सामाजिक बदल
राज्यपालांनी ‘क्रांती’ म्हणजे सकारात्मक परिवर्तन असल्याचे सांगितले. एखाद्या एका व्यक्तीच्या आयुष्यात सकारात्मक बदल घडवून आणणे हीदेखील एका छोट्या क्रांतीची सुरुवात असू शकते.
अशा छोट्या-छोट्या प्रयत्नांची एकत्रित ताकद मोठ्या सामाजिक परिवर्तनाला जन्म देऊ शकते. त्यामुळे युवकांनी आपल्या परिसरातील सामाजिक प्रश्नांमध्ये सक्रिय सहभाग घ्यावा, असा संदेश त्यांनी दिला.
‘TB-मुक्त मुंबई’, ‘नशामुक्त महाराष्ट्र’ आणि लोप पावत असलेल्या कलांचे संवर्धन
राज्यपालांचे सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे यांनी सांगितले की, पदभार स्वीकारल्यानंतर राज्यपालांनी नागरिकांचा सहभाग वाढवण्यासाठी तीन महत्त्वाच्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित केले आहे.
यामध्ये ‘TB-मुक्त मुंबई’, ‘नशामुक्त महाराष्ट्र’ आणि लोप पावत असलेल्या कलांचे संवर्धन या उपक्रमांचा समावेश आहे.
‘TB-मुक्त मुंबई’ अभियानाचा मुख्य उद्देश नागरिकांमध्ये क्षयरोगाबाबत जागरूकता वाढवणे आणि या मोहिमेत लोकांचा सक्रिय सहभाग वाढवणे हा आहे. यासाठी विशेषतः युवकांचा सहभाग महत्त्वाचा असल्याचे डॉ. नारनवरे यांनी सांगितले.
TB हा प्रतिबंध करता येणारा आणि उपचाराने पूर्णपणे बरा होणारा आजार आहे. त्यामुळे वेळेवर निदान आणि उपचार घेणे अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
युवकांनी आपल्या कुटुंबात, महाविद्यालयात, परिसरात तसेच सोशल मीडियाच्या माध्यमातून TB जनजागृती करावी आणि आरोग्य जनजागृतीचे दूत बनावे, असे आवाहन त्यांनी केले.
व्यसनमुक्तीबाबत अभिनेता अपारशक्ती खुराना यांचा संदेश
या कार्यक्रमात अभिनेता अपारशक्ती खुराना यांनीही युवकांना व्यसनांपासून दूर राहण्याचे आवाहन केले. व्यसनांना नकार देणे ही प्रत्येकाची मूलभूत जबाबदारी असल्याचे त्यांनी सांगितले.
मानसिक आणि शारीरिक आरोग्य चांगले असेल तर त्याचा परिणाम व्यक्तीच्या वैयक्तिक तसेच व्यावसायिक जीवनावर सकारात्मक होतो, असे खुराना यांनी नमूद केले.
आपल्या वडिलांनी व्यसनांपासून दूर राहण्याची शिकवण दिली आणि त्याचा आपल्या आयुष्यावर सकारात्मक परिणाम झाला, असे त्यांनी सांगितले. युवकांनी अमली पदार्थ आणि इतर घातक व्यसनांपासून दूर राहून आपल्या भविष्यासाठी जबाबदार निर्णय घ्यावेत, असे आवाहन त्यांनी केले.
रामधारी सिंह ‘दिनकर’ यांच्या कवितेचा संदर्भ देत खुराना यांनी व्यसनामुळे व्यक्तीच्या निर्णयक्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो, असे सांगितले. समाज अधिक चांगला आणि जबाबदार बनवण्यासाठी प्रत्येकाने आपल्या परीने योगदान द्यावे, असेही त्यांनी नमूद केले.
विद्यार्थ्यांचा जनजागृती पदयात्रेत सहभाग
कार्यक्रमाला मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. डॉ. रवींद्र कुलकर्णी, प्र-कुलगुरू डॉ. अजय भामरे, कुलसचिव डॉ. प्रसाद करंडे, भवन्स कॉलेजच्या गव्हर्निंग कौन्सिलचे अध्यक्ष अॅड. आसिफ मुल्ला, प्राचार्य प्रा. डॉ. सविता पवार, अभिनेता अपारशक्ती खुराना, मेघाश्रे फाउंडेशनच्या संस्थापक सीमा सिंह यांच्यासह शिक्षक, NSS स्वयंसेवक, NCC कॅडेट्स आणि मोठ्या संख्येने विद्यार्थी उपस्थित होते.
कार्यक्रमानंतर राज्यपाल जिष्णू देव वर्मा यांनी भवन्स कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांसोबत TB-मुक्त मुंबई जनजागृती पदयात्रेत सहभाग घेतला.
विद्यार्थ्यांनी TB जनजागृतीचे संदेश असलेले फलक हातात घेतले होते. या पदयात्रेद्वारे आरोग्याबाबत जागरूकता, वेळेवर तपासणी आणि सामाजिक जबाबदारीचा संदेश नागरिकांपर्यंत पोहोचवण्यात आला.
निष्कर्ष
TB-मुक्त मुंबई हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी सरकारी प्रयत्नांसोबत नागरिकांचा आणि विशेषतः युवकांचा सक्रिय सहभाग आवश्यक आहे. TB हा उपचाराने बरा होणारा आजार असून वेळेवर तपासणी आणि नियमित उपचार याबाबत जागरूकता वाढवणे महत्त्वाचे आहे. युवकांनी जनजागृतीचे दूत म्हणून काम केल्यास TB विषयीचे गैरसमज आणि सामाजिक कलंक कमी करण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे ‘घाबरू नका, तपासणी करा आणि उपचार घ्या’ हा आरोग्यदायी संदेश समाजाच्या प्रत्येक स्तरापर्यंत पोहोचवण्याची गरज आहे.