राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने (NHRC) आयोजित केलेल्या NHRC Human Rights Quiz 2026 या ऑनलाइन प्रश्नमंजुषेतील 10 विजेत्यांची घोषणा करण्यात आली आहे. भारतातील नागरिकांमध्ये मानवी हक्कांविषयी जागरूकता वाढवण्यासाठी आणि आयोगाच्या कार्याची माहिती पोहोचवण्यासाठी ही प्रश्नमंजुषा MyGov च्या सहकार्याने आयोजित करण्यात आली होती.
1 सप्टेंबर ते 10 ऑक्टोबर 2026 या कालावधीत झालेल्या या उपक्रमाला देशभरातून चांगला प्रतिसाद मिळाला. प्रश्नमंजुषेला 1,67,127 व्ह्यूज मिळाले, तर एकूण 26,459 उत्तरपत्रिका सादर करण्यात आल्या. देशातील सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधील नागरिकांनी या उपक्रमात सहभाग घेतला.
उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र आणि तमिळनाडू या राज्यांनी सहभागाच्या बाबतीत आघाडी घेतली. या प्रश्नमंजुषेचा उद्देश मानवी हक्क, मानवी हक्क संरक्षण कायदा 1993 आणि राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाची कार्ये याबाबत नागरिकांना माहिती देणे हा होता.
NHRC Human Rights Quiz 2026 मधील 10 विजेत्यांची नावे
राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने प्रश्नमंजुषेतील तीन प्रमुख पारितोषिक विजेत्यांसह सात उत्तेजनार्थ पारितोषिक विजेत्यांची नावे जाहीर केली आहेत.
आयोगाने दिलेल्या माहितीनुसार, विजेत्यांची निवड MyGov च्या पथकाने सोडतीद्वारे केली. प्रश्नमंजुषेच्या अटींनुसार समान पूर्ण गुण मिळवणाऱ्या सहभागींपैकी विजेत्यांची निवड करण्यात आली.
प्रमुख पारितोषिक विजेते
प्रथम क्रमांक: आरती महाजन – 15,000 रुपये
द्वितीय क्रमांक: रितिका – 10,000 रुपये
तृतीय क्रमांक: तूबा बेनझीर – 5,000 रुपये
या तीन विजेत्यांना अनुक्रमे 15 हजार, 10 हजार आणि 5 हजार रुपयांची पारितोषिके देण्यात येणार आहेत.
सात उत्तेजनार्थ पारितोषिक विजेते
प्रत्येकी 2,000 रुपयांचे उत्तेजनार्थ पारितोषिक मिळवणाऱ्या सात विजेत्यांची नावे पुढीलप्रमाणे आहेत:
आदित्य गुप्ता
तरुण
राणी मंडल
बसंत कुमार महतो
लिख्थ कुमार ए.
दीपिका मदासू
टीप: प्रसिद्धीपत्रकात सात उत्तेजनार्थ विजेत्यांचा उल्लेख असला तरी दिलेल्या नावांच्या यादीत सहाच नावे आहेत. त्यामुळे सातव्या विजेत्याचे नाव अधिकृतरीत्या पडताळणे आवश्यक आहे.
प्रश्नमंजुषेला देशभरातून प्रतिसाद
NHRC Human Rights Quiz 2026 मध्ये देशातील सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधील नागरिकांनी सहभाग घेतला. ऑनलाइन पद्धतीने आयोजित करण्यात आलेल्या या उपक्रमामुळे नागरिकांना घरबसल्या मानवी हक्कांविषयी माहिती मिळवण्याची संधी मिळाली.
या प्रश्नमंजुषेला एकूण 1,67,127 व्ह्यूज मिळाले आणि 26,459 उत्तरे सादर करण्यात आली. यावरून मानवी हक्कांविषयी माहिती जाणून घेण्यासाठी नागरिकांनी ऑनलाइन माध्यमाचा वापर केल्याचे दिसून येते.
18 ते 24 वयोगटातील तरुणांचा मोठा सहभाग
या प्रश्नमंजुषेत सर्वाधिक उत्तरे 18 ते 24 वर्षे वयोगटातील सहभागींकडून प्राप्त झाली. तरुणांमध्ये मानवी हक्क, समानता, स्वातंत्र्य आणि प्रतिष्ठा यांसारख्या विषयांबाबत जागरूकता निर्माण करण्याच्या दृष्टीने हा सहभाग महत्त्वाचा आहे.
विद्यार्थी आणि तरुण नागरिकांना मानवी हक्कांविषयी मूलभूत माहिती मिळाल्यास त्यांना आपल्या अधिकारांची जाणीव होऊ शकते. तसेच समाजातील इतर व्यक्तींच्या अधिकारांचा आदर करण्याचे महत्त्वही समजण्यास मदत होते.
महाराष्ट्राचा सहभाग आघाडीच्या राज्यांमध्ये
या ऑनलाइन प्रश्नमंजुषेत राज्यनिहाय सहभागाच्या बाबतीत उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र आणि तमिळनाडू या राज्यांनी आघाडी घेतली.
महाराष्ट्राचा या यादीत समावेश झाल्याने राज्यातील नागरिकांनी मानवी हक्कांविषयीच्या जनजागृती उपक्रमात सक्रिय सहभाग घेतल्याचे स्पष्ट होते. ऑनलाइन प्रश्नमंजुषेमुळे विविध भागांतील नागरिकांना एकाच व्यासपीठावर सहभागी होण्याची संधी मिळाली.
मात्र, या तीन राज्यांमधील अचूक सहभागी संख्या किंवा त्यांचा क्रमांकवार तपशील प्रसिद्धीपत्रकात देण्यात आलेला नाही.
5,753 सहभागींचे सर्व प्रश्न अचूक
या प्रश्नमंजुषेत एकूण 5,753 सहभागीांनी सर्व 15 प्रश्नांची अचूक उत्तरे दिली. म्हणजेच त्यांनी पूर्ण गुण मिळवले.
प्रश्नमंजुषेत सहभागी होणाऱ्यांना जास्तीत जास्त 15 प्रश्नांची उत्तरे देण्यासाठी 300 सेकंद, म्हणजेच पाच मिनिटांचा कालावधी देण्यात आला होता. त्यामुळे सहभागींच्या ज्ञानासोबतच मर्यादित वेळेत प्रश्न सोडवण्याची क्षमताही महत्त्वाची होती.
पूर्ण गुण मिळवणाऱ्या 5,753 सहभागींपैकी अंतिम 10 विजेत्यांची निवड MyGov च्या पथकाने सोडतीद्वारे केली. ही निवड प्रश्नमंजुषेच्या जाहीर अटी व नियमांनुसार करण्यात आली.
राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाची भूमिका काय?
राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग (National Human Rights Commission – NHRC) ही भारतातील मानवी हक्कांच्या संरक्षणासाठी आणि त्यांच्या संवर्धनासाठी कार्य करणारी संस्था आहे.
मानवी हक्क म्हणजे प्रत्येक व्यक्तीला माणूस म्हणून मिळणारे मूलभूत अधिकार. जीवन, स्वातंत्र्य, समानता आणि मानवी प्रतिष्ठा यांचा त्यात समावेश होतो.
NHRC नागरिकांच्या मानवी हक्कांशी संबंधित बाबींची दखल घेते, तक्रारींची चौकशी करते आणि संबंधित यंत्रणांना आवश्यक शिफारशी करू शकते. मानवी हक्कांबाबत जनजागृती करणे आणि नागरिकांना त्यांच्या अधिकारांची माहिती देणे हेही आयोगाच्या कार्यातील महत्त्वाचे भाग आहेत.
या प्रश्नमंजुषेच्या माध्यमातून आयोगाने मानवी हक्क संरक्षण कायदा, 1993 (Protection of Human Rights Act, 1993) तसेच आयोगाचे अधिकार, कार्ये आणि जबाबदाऱ्या यांची माहिती लोकांपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न केला.
33 व्या स्थापना दिनाच्या पार्श्वभूमीवर आयोजन
NHRC ने आपल्या 33 व्या स्थापना दिनाच्या पार्श्वभूमीवर ही प्रश्नमंजुषा आयोजित केली होती. MyGov च्या सहकार्याने राबवण्यात आलेल्या या उपक्रमात मानवी हक्कांशी संबंधित प्रश्नांचा समावेश करण्यात आला.
‘जीवन, स्वातंत्र्य, समानता आणि प्रतिष्ठा’ या संकल्पनांवर आधारित प्रश्नमंजुषेमुळे नागरिकांना मानवी हक्कांविषयी माहिती मिळवण्याची संधी उपलब्ध झाली.
डिजिटल माध्यमांचा वापर करून मोठ्या संख्येने नागरिकांपर्यंत पोहोचणे आणि त्यांना माहितीपूर्ण सहभागासाठी प्रोत्साहित करणे, हा अशा उपक्रमांचा महत्त्वाचा उद्देश आहे.
निष्कर्ष
NHRC Human Rights Quiz 2026 मधील 10 विजेत्यांची घोषणा करण्यात आली असून, या उपक्रमाला देशभरातून प्रतिसाद मिळाला. प्रश्नमंजुषेला 1,67,127 व्ह्यूज आणि 26,459 सबमिशन्स मिळाले, तर 5,753 सहभागीांनी सर्व 15 प्रश्नांची अचूक उत्तरे दिली.
उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र आणि तमिळनाडू या राज्यांनी सहभागात आघाडी घेतली. विशेष म्हणजे 18 ते 24 वयोगटातील तरुणांचा सहभाग सर्वाधिक होता. मानवी हक्क, समानता, स्वातंत्र्य आणि प्रतिष्ठा यांविषयी जागरूकता वाढवण्यासाठी अशा ऑनलाइन उपक्रमांची महत्त्वाची भूमिका ठरू शकते.
स्रोत: प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो (PIB), भारत सरकार.