मान्सूनची देशातून माघार; दक्षिण भारतात २१ ऑक्टोबरपर्यंत मुसळधार पावसाचा इशारा
भारताच्या हवामानात महत्त्वाचा बदल झाला असून, भारतीय हवामान विभागाने (IMD) १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैऋत्य मान्सून संपूर्ण देशातून माघारी फिरल्याची घोषणा केली आहे. त्याचवेळी तामिळनाडू, केरळ, पुडुचेरी, किनारपट्टीवरील आंध्र प्रदेश आणि दक्षिण अंतर्गत कर्नाटकासह काही भागांत ईशान्य मान्सूनच्या पावसाला सुरुवात झाली आहे. मान्सूनची माघार २०२६ या घडामोडीनंतर दक्षिण भारतातील अनेक राज्यांत २१ ऑक्टोबरपर्यंत पावसाचा जोर कायम राहण्याची शक्यता हवामान विभागाने व्यक्त केली आहे.
१५ ऑक्टोबर रोजी प्रसिद्ध झालेल्या हवामान विभागाच्या प्रेस रिलीजमध्ये मुसळधार पाऊस, वादळी वारे, विजांचा कडकडाट आणि काही उत्तर भारतीय राज्यांतील गारपिटीबाबतही सूचना देण्यात आल्या आहेत. महाराष्ट्रातील कोकण आणि गोवा परिसरात उष्ण व दमट हवामान राहण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
मान्सूनची माघार २०२६: देशभरातील हवामानात मोठा बदल
भारतीय हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, १५ ऑक्टोबर रोजी नैऋत्य मान्सूनने संपूर्ण देशातून माघार घेतली. दरवर्षी मान्सूनच्या माघारीनंतर देशाच्या विविध भागांत हवामानाचे स्वरूप बदलते. याच काळात दक्षिण भारतात ईशान्य मान्सून सक्रिय होऊ लागतो.
यंदा तामिळनाडू, पुडुचेरी, कराईकल, किनारपट्टीवरील आंध्र प्रदेश, रायलसीमा, दक्षिण अंतर्गत कर्नाटक, केरळ आणि माहे या भागांत ईशान्य मान्सूनच्या पावसाला सुरुवात झाली आहे.
हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, दक्षिण तामिळनाडूच्या किनारपट्टीजवळ हवेच्या खालच्या स्तरात चक्राकार वाऱ्यांची स्थिती निर्माण झाली आहे. तसेच दक्षिण द्वीपकल्पीय भारत आणि बंगालच्या उपसागराच्या काही भागांत पूर्वेकडील व ईशान्येकडील वारे वाहू लागले आहेत. या हवामान प्रणालींचा परिणाम दक्षिण भारतातील पावसावर होण्याची शक्यता आहे.
दक्षिण भारतात २१ ऑक्टोबरपर्यंत पावसाचा अंदाज
ईशान्य मान्सूनच्या आगमनामुळे दक्षिण भारतातील अनेक राज्यांत पुढील काही दिवस पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. काही भागांत वादळी वारे आणि विजांच्या कडकडाटासह पाऊस होऊ शकतो.
तामिळनाडू आणि केरळमध्ये मुसळधार पावसाची शक्यता
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, १५ ते १९ ऑक्टोबरदरम्यान तामिळनाडू, पुडुचेरी आणि कराईकलमध्ये अनेक ठिकाणी पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. केरळ, माहे आणि लक्षद्वीपमध्ये १५ ते २१ ऑक्टोबरदरम्यान पावसाचा कालावधी राहू शकतो.
तामिळनाडू, पुडुचेरी आणि कराईकलमध्ये १५ ते १६ ऑक्टोबरदरम्यान काही ठिकाणी अतिमुसळधार पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे. केरळ आणि माहे येथे १५ ऑक्टोबरला काही ठिकाणी अतिमुसळधार पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
कर्नाटक, आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणातही पावसाचे संकेत
दक्षिण अंतर्गत कर्नाटकात १५ ते २१ ऑक्टोबरदरम्यान वेगवेगळ्या दिवशी पावसाची शक्यता आहे. किनारपट्टीवरील कर्नाटकात १६ ते २१ ऑक्टोबरदरम्यान पाऊस पडू शकतो.
किनारपट्टीवरील आंध्र प्रदेश आणि यनममध्ये १८ ते २० ऑक्टोबरदरम्यान अनेक ठिकाणी पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे. रायलसीमा भागात १६ ते २० ऑक्टोबरदरम्यान पावसाची शक्यता असून, तेलंगणातही काही ठिकाणी पावसाचे वातावरण राहू शकते.
१६ ते १९ ऑक्टोबरदरम्यान आंध्र प्रदेश, यनम आणि रायलसीमाच्या काही भागांत विजांच्या कडकडाटासह वादळी हवामान निर्माण होण्याची शक्यता आहे. काही ठिकाणी वाऱ्याचा वेग ताशी ४० ते ५० किलोमीटर राहू शकतो आणि झोत ताशी ६० किलोमीटरपर्यंत पोहोचू शकतात.
तामिळनाडू आणि हिमाचल प्रदेशात आधीच मुसळधार पाऊस
हवामान विभागाने दिलेल्या आकडेवारीनुसार, १४ ऑक्टोबर रोजी सकाळी ८.३० ते १५ ऑक्टोबर रोजी सकाळी ८.३० या २४ तासांत तामिळनाडू आणि हिमाचल प्रदेशात मुसळधार पावसाची नोंद झाली.
तामिळनाडू: तोगामलाई, करूर येथे ११ सेंटीमीटर पाऊस नोंदवण्यात आला.
हिमाचल प्रदेश: खदराला, शिमला जिल्ह्यात ८ सेंटीमीटर पावसाची नोंद झाली.
या आकडेवारीवरून दक्षिण भारतात ईशान्य मान्सूनच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात पावसाचा जोर काही ठिकाणी वाढल्याचे दिसून येते.
उत्तर भारतात पाऊस, वादळी वारे आणि गारपिटीचा इशारा
दक्षिण भारताबरोबरच उत्तर भारतातील काही राज्यांसाठीही हवामान विभागाने सूचना दिल्या आहेत. १५ ऑक्टोबर रोजी हिमाचल प्रदेश, जम्मू-काश्मीर, लडाख, उत्तराखंड, पंजाब, हरियाणा, चंदीगड आणि दिल्ली परिसरात पावसाची शक्यता आहे.
हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंडच्या काही भागांत विजांच्या कडकडाटासह वादळी वारे वाहू शकतात. हरियाणा, चंदीगड, दिल्ली, पंजाब, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड आणि पश्चिम उत्तर प्रदेशातील काही ठिकाणी गारपीट होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
या काळात वाऱ्याचा वेग काही भागांत ताशी ४० ते ५० किलोमीटरपर्यंत राहू शकतो. वादळी वाऱ्यांमुळे झाडांच्या फांद्या तुटणे, वीजवाहिन्यांचे नुकसान होणे आणि उभ्या पिकांवर परिणाम होण्याची शक्यता हवामान विभागाने नमूद केली आहे.
महाराष्ट्रातील हवामानाबाबत काय सांगितले?
महाराष्ट्रातील हवामानाच्या दृष्टीने हवामान विभागाच्या निवेदनात कोकण आणि गोवा परिसरासाठी विशेष उल्लेख आहे. १५ ते १६ ऑक्टोबरदरम्यान या भागांत उष्ण आणि दमट हवामान राहण्याची शक्यता आहे.
हवामान विभागाच्या सात दिवसांच्या पावसाच्या अंदाजात मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा आणि विदर्भ या विभागांचाही समावेश आहे. मात्र, मुख्य निवेदनात महाराष्ट्रातील प्रत्येक जिल्ह्यासाठी स्वतंत्र मुसळधार पावसाचा इशारा दिलेला नाही.
त्यामुळे पुणे, मुंबई, ठाणे, नाशिक, कोल्हापूर किंवा इतर जिल्ह्यांतील परिस्थिती जाणून घेण्यासाठी नागरिकांनी जिल्हानिहाय हवामान अंदाज तपासावा. हवामानाच्या स्थानिक परिस्थितीनुसार पावसाचा जोर आणि कालावधी बदलू शकतो.
नागरिकांनी कोणती खबरदारी घ्यावी?
पावसासोबत विजांचा कडकडाट आणि जोरदार वारे असताना नागरिकांनी सुरक्षिततेला प्राधान्य देण्याचे आवाहन हवामान विभागाने केले आहे.
वादळी हवामानात शक्यतो घरात किंवा सुरक्षित इमारतीत थांबावे.
विजा चमकत असताना झाडाखाली आश्रय घेऊ नये.
विद्युत उपकरणांचे प्लग काढून ठेवावेत आणि वीजवाहक वस्तूंपासून दूर राहावे.
पाणी साचलेल्या भागांतून जाणे टाळावे.
शेतकऱ्यांनी कापणी केलेली पिके सुरक्षित आणि कोरड्या ठिकाणी ठेवावीत.
केळी, ऊस आणि इतर उंच पिकांना जोरदार वाऱ्यापासून संरक्षण देण्यासाठी योग्य आधार द्यावा.
हवामान विभागाच्या मते, मुसळधार पावसामुळे सखल भागांत पाणी साचणे, वाहतुकीवर परिणाम होणे आणि काही ठिकाणी भूस्खलनाचा धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.
निष्कर्ष
मान्सूनची माघार २०२६ या महत्त्वाच्या घडामोडीनंतर दक्षिण भारतात ईशान्य मान्सून सक्रिय झाला असून, २१ ऑक्टोबरपर्यंत अनेक भागांत पावसाचा अंदाज आहे. तामिळनाडू आणि केरळमध्ये काही ठिकाणी अतिमुसळधार पाऊस पडण्याची शक्यता आहे, तर उत्तर भारतातील काही राज्यांत वादळी वारे आणि गारपिटीचा इशारा देण्यात आला आहे. महाराष्ट्रातील नागरिकांनी स्थानिक हवामान अंदाज आणि अधिकृत सूचनांनुसार खबरदारी घ्यावी.
अधिकृत माहितीसाठी भारतीय हवामान विभागाच्या राष्ट्रीय हवामान बुलेटिन आणि जिल्हानिहाय हवामान इशारे या संकेतस्थळांना भेट द्या.