तंजानिया : 153वी IPU सभा तंजानियातील अरुशा येथे सुरू असून राज्यसभा उपसभापती हरिवंश यांच्या नेतृत्वाखाली भारतीय संसदीय प्रतिनिधीमंडळ विविध बैठका आणि चर्चांमध्ये सहभागी झाले आहे. 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी सभेच्या पहिल्याच दिवशी भारतीय खासदारांनी आरोग्य, महिला सक्षमीकरण, अपंग व्यक्तींचे अधिकार, दहशतवादविरोधी उपाय आणि आंतरराष्ट्रीय संसदीय सहकार्याशी संबंधित बैठकींमध्ये सहभाग घेतला. ही IPU सभा 5 ते 9 ऑक्टोबरदरम्यान अरुशा येथे आयोजित करण्यात आली आहे.
आंतर-संसदीय संघ म्हणजेच Inter-Parliamentary Union (IPU) ही जगातील राष्ट्रीय संसदांची जागतिक संघटना आहे. 153व्या सभेचा मुख्य विषय ‘समावेशकता, विश्वास आणि सर्वांसाठी संधी यांच्या माध्यमातून सुशासन वाढवणे आणि समुदायांना सक्षम करणे’ असा आहे.
हरिवंश यांच्या नेतृत्वाखाली भारतीय प्रतिनिधीमंडळाचा सहभाग
राज्यसभा उपसभापती हरिवंश यांच्या नेतृत्वाखाली भारतीय संसदीय प्रतिनिधीमंडळ तंजानियातील 153व्या IPU सभेत सहभागी झाले आहे. भारताकडून विविध संसदीय समित्या, महिला खासदारांचे मंच आणि आंतरराष्ट्रीय संसदीय गटांच्या बैठकींमध्ये प्रतिनिधित्व करण्यात आले.
सभेच्या पहिल्या दिवशी भारतीय खासदारांनी विविध विषयांवरील चर्चांमध्ये सहभाग घेतला. यामध्ये आरोग्य, महिला नेतृत्व, अपंग व्यक्तींचे अधिकार, दहशतवाद आणि संसदीय सहकार्य यांसारख्या विषयांचा समावेश होता.
IPUच्या अधिकृत माहितीनुसार, अरुशा येथे होणाऱ्या या सभेत जगभरातील खासदार सहभागी होत असून विविध संसदीय संस्थांच्या बैठका आणि विषयाधारित चर्चा आयोजित करण्यात आल्या आहेत.
आरोग्य समितीच्या बैठकीत संजय जयस्वाल सहभागी
लोकसभा खासदार डॉ. संजय जयस्वाल, जे IPUच्या आरोग्य समितीचे सदस्य आहेत, त्यांनी IPU Committee on Health च्या सत्रांमध्ये सहभाग घेतला.
जागतिक पातळीवर आरोग्याशी संबंधित आव्हाने, सार्वजनिक आरोग्य आणि संसदीय पातळीवरील सहकार्य याबाबत चर्चा करण्यासाठी IPUच्या समित्यांना महत्त्वाचे व्यासपीठ मानले जाते.
भारतीय प्रतिनिधींच्या सहभागामुळे आरोग्य क्षेत्राशी संबंधित मुद्द्यांवर भारताचा दृष्टिकोन आंतरराष्ट्रीय संसदीय मंचावर मांडण्याची संधी मिळाली.
आशिया-पॅसिफिक गटाच्या बैठकीतही सहभाग
भारतीय प्रतिनिधीमंडळाने Asia-Pacific Geopolitical Groupच्या बैठकीतही सहभाग घेतला.
या बैठकीदरम्यान लोकसभा खासदार आणि IPU Executive Committeeच्या सदस्य अपराजिता सारंगी यांनी कार्यकारी समितीने अलीकडील काळात हाती घेतलेल्या विविध उपक्रमांची आणि कामकाजाची माहिती गटातील सदस्यांना दिली.
IPUमधील विविध भौगोलिक गटांच्या माध्यमातून सदस्य देशांमधील संसदीय संवाद आणि सहकार्याला चालना देण्याचा प्रयत्न केला जातो.
भारताचा या बैठकीतील सहभाग हा केवळ एका कार्यक्रमापुरता मर्यादित नसून आंतरराष्ट्रीय संसदीय संवादात देशाच्या प्रतिनिधित्वाचा भाग आहे.
महिला खासदारांच्या मंचावर भारताचा सहभाग
153व्या IPU सभेदरम्यान Forum of Women Parliamentariansच्या सत्रांचेही आयोजन करण्यात आले.
या मंचाच्या पहिल्या सत्रात लोकसभा खासदार कमलजीत सेहरावत यांनी ‘सर्वांसाठी समावेशक सामाजिक विकास : दिव्यांग व्यक्तींच्या अधिकार आणि सक्षमीकरणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी संसदीय धोरणे’ या विषयावरील चर्चेत सहभाग घेतला.
त्यांनी या विषयावर भारताचा दृष्टिकोन मांडला. दिव्यांग व्यक्तींना समान संधी, सामाजिक सहभाग आणि अधिकार मिळण्यासाठी संसदीय पातळीवर कोणत्या प्रकारच्या उपाययोजना करता येतील, यावर या चर्चेचा भर होता.
महिला नेतृत्वावरही चर्चा
Forum of Women Parliamentariansच्या दुसऱ्या सत्रात लोकसभा खासदार बिजुली कलिता मेधी यांनी ‘Women Leadership’ म्हणजेच महिला नेतृत्व या विषयावर सहभाग घेतला.
जागतिक संसदीय व्यवस्थेत महिलांचा सहभाग आणि नेतृत्व वाढवण्याच्या मुद्द्यावर विविध देशांच्या प्रतिनिधींमध्ये चर्चा झाली.
IPUच्या 153व्या सभेच्या कार्यक्रमात महिला खासदारांचे मंच हा अधिकृत भाग असून, महिलांच्या राजकीय आणि संसदीय सहभागाशी संबंधित विषयांवर चर्चा या सभेत होत आहे.
आशियाई संसदीय असेंब्लीच्या बैठकीत सहभाग
राज्यसभा खासदार डॉ. सस्मित पात्रा यांनी Asian Parliamentary Assemblyच्या बैठकीला उपस्थिती लावली.
आशिया खंडातील संसदांमधील सहकार्य, संवाद आणि विविध सामायिक प्रश्नांवर चर्चा करण्यासाठी अशा संसदीय मंचांची भूमिका महत्त्वाची आहे.
याशिवाय लोकसभा खासदार लता वानखेडे, ज्या IPU High-Level Advisory Group on Countering Terrorism and Violent Extremismच्या सदस्य आहेत, त्यांनी या गटाच्या बोर्ड बैठकीत सहभाग घेतला.
दहशतवाद आणि हिंसक अतिरेकी प्रवृत्तींना प्रतिबंध करण्यासाठी संसदीय पातळीवर सहकार्य आणि धोरणात्मक संवाद हा या गटाच्या कामाचा महत्त्वाचा भाग आहे.
ऑस्ट्रेलिया आणि तंजानियाच्या संसद प्रमुखांशी द्विपक्षीय चर्चा
भारतीय संसदीय प्रतिनिधीमंडळाने IPU सभेदरम्यान विविध देशांच्या प्रतिनिधींशी द्विपक्षीय बैठका घेतल्या.
यामध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या House of Representativesचे अध्यक्ष मिल्टन डिक आणि युनायटेड रिपब्लिक ऑफ तंजानियाच्या संसदेचे अध्यक्ष मुस्सा अझान झुंगू यांच्यासोबत झालेल्या बैठकींचा समावेश आहे.
या चर्चांमध्ये परस्पर हिताच्या विषयांवर विचारविनिमय करण्यात आला. संसदीय प्रतिनिधींमधील अशा बैठका दोन देशांमधील संस्थात्मक संवाद आणि परस्पर सहकार्याला चालना देण्यासाठी महत्त्वाच्या ठरतात.
भारत-तंजानिया संसदीय संवादाला महत्त्व
तंजानिया हा 153व्या IPU सभेचा यजमान देश आहे. त्यामुळे भारतीय प्रतिनिधी आणि तंजानियाच्या संसदीय नेतृत्वातील संवादाला या सभेच्या पार्श्वभूमीवर विशेष महत्त्व प्राप्त झाले.
तंजानियाच्या संसदेने सभेच्या उद्घाटनासाठी औपचारिक कार्यक्रमाचे आयोजन केले. यावेळी तंजानियाच्या राष्ट्राध्यक्ष डॉ. सामिया सुलुहु हसन यांनी 153व्या IPU सभेचे उद्घाटन केले.
तंजानियाच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या उपस्थितीत उद्घाटन
153व्या IPU सभेच्या उद्घाटन समारंभाला भारतीय प्रतिनिधीमंडळातील हरिवंश, अपराजिता सारंगी, अनुराग सिंह ठाकूर, एन.के. प्रेमचंद्रन आणि डॉ. सस्मित पात्रा यांच्यासह इतर प्रतिनिधींनी उपस्थिती लावली.
उद्घाटन कार्यक्रमादरम्यान भारतीय खासदारांनी तंजानिया सरकारमधील विविध मंत्र्यांशी संवाद साधला. यामध्ये तंजानियाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांचाही समावेश होता.
IPUच्या माहितीनुसार, अरुशा येथे आयोजित या सभेत सुशासन, समावेशक विकास आणि समुदाय सक्षमीकरणाबरोबरच विविध जागतिक विषयांवर संसदीय चर्चा होणार आहे.
153व्या IPU सभेचे महत्त्व काय?
IPU ही राष्ट्रीय संसदांची जागतिक संघटना असून तिचे उद्दिष्ट संसदीय संवाद, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य, शांतता, लोकशाही आणि शाश्वत विकासाला प्रोत्साहन देणे आहे.
153व्या सभेत विविध देशांचे खासदार एकत्र येऊन सार्वजनिक धोरण, सामाजिक समावेशन आणि जागतिक आव्हानांवर चर्चा करत आहेत.
यंदाच्या सभेच्या कार्यक्रमात दिव्यांग व्यक्तींचे अधिकार, महिला आणि युवा खासदारांचे मंच, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, हवामान, आरोग्य, दहशतवाद आणि संसदीय लोकशाहीशी संबंधित विविध विषयांचा समावेश आहे.
भारताची विविध क्षेत्रांमध्ये उपस्थिती
भारतीय प्रतिनिधीमंडळाचा सहभाग अनेक समित्या आणि मंचांमध्ये विभागलेला आहे. आरोग्य समितीपासून महिला खासदारांच्या मंचापर्यंत आणि दहशतवादविरोधी सल्लागार गटापासून आशिया-पॅसिफिक भू-राजकीय गटापर्यंत भारतीय खासदारांनी सहभाग नोंदवला आहे.
यामुळे भारताला विविध आंतरराष्ट्रीय संसदीय चर्चांमध्ये आपले अनुभव आणि दृष्टिकोन मांडण्याची संधी मिळत आहे.
पुढील दिवसांत महत्त्वाच्या चर्चा
153वी IPU सभा 9 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत सुरू राहणार आहे. सभेच्या कार्यक्रमात विविध स्थायी समित्या, महिला खासदारांचे मंच, युवा खासदारांचे मंच आणि इतर संसदीय संस्थांच्या बैठका आयोजित करण्यात आल्या आहेत.
IPUच्या अधिकृत कार्यक्रमानुसार, सभेच्या अखेरीस संघटनेच्या नव्या अध्यक्षांची निवडही होणार आहे.
त्यामुळे पुढील काही दिवसांमध्ये भारतासह विविध देशांच्या प्रतिनिधींच्या सहभागातून अनेक विषयांवर चर्चा आणि निर्णयप्रक्रिया पुढे जाण्याची शक्यता आहे.
निष्कर्ष
153वी IPU सभा तंजानियातील अरुशा येथे आंतरराष्ट्रीय संसदीय संवादासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ ठरत आहे. हरिवंश यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय संसदीय प्रतिनिधीमंडळाने सभेच्या पहिल्याच दिवशी आरोग्य, महिला नेतृत्व, दिव्यांग व्यक्तींचे अधिकार, दहशतवादविरोधी उपाय आणि आशिया-पॅसिफिक संसदीय सहकार्याशी संबंधित विविध बैठकींमध्ये सहभाग घेतला.
ऑस्ट्रेलिया आणि तंजानियाच्या संसद प्रमुखांसोबत झालेल्या द्विपक्षीय चर्चांमुळे भारताचा आंतरराष्ट्रीय संसदीय संवादही पुढे आला. पुढील दिवसांत होणाऱ्या चर्चांमधून सुशासन, समावेशक विकास आणि समुदाय सक्षमीकरणासारख्या विषयांवर विविध देशांच्या संसदांमध्ये विचारविनिमय होणार आहे.