रेल्वे राज्यमंत्री व्ही. सोमण्णा यांनी दिल्ली विभागाच्या नियंत्रण कार्यालयाला भेट देत Indian Railways Safety.

 रेल्वे राज्यमंत्री व्ही. सोमण्णा यांनी दिल्ली विभागाच्या नियंत्रण कार्यालयाला भेट देत Indian Railways Safety, रेल्वे संचालन, वेळेचे पालन आणि प्रवाशांच्या तक्रारींचा सविस्तर आढावा घेतला. 9 सप्टेंबर 2026 रोजी झालेल्या या भेटीदरम्यान त्यांनी नियंत्रण कार्यालयातील अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांशी संवाद साधला.

दिल्ली विभाग हा भारतीय रेल्वेच्या सर्वात व्यस्त आणि गुंतागुंतीच्या विभागांपैकी एक मानला जातो. त्यामुळे सुरक्षित आणि सुरळीत रेल्वे वाहतूक राखण्यासाठी नियंत्रण कार्यालयाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे.

सोमण्णा यांनी दिल्ली विभागाचे विभागीय रेल्वे व्यवस्थापक (DRM) पुष्पेश आर. त्रिपाठी आणि त्यांच्या टीमसोबत विविध विषयांवर चर्चा केली. यामध्ये रेल्वे सुरक्षा, ट्रेन संचालन, वेळेवर धावणाऱ्या गाड्या, देखभाल, तंत्रज्ञानाचा वापर आणि सार्वजनिक तक्रारी यांचा समावेश होता.

दिल्ली विभागाच्या नियंत्रण कार्यालयात महत्त्वाचा आढावा

रेल्वे विभागाच्या नियंत्रण कार्यालयाला रेल्वे व्यवस्थेचे ‘नर्व सेंटर’ म्हणजेच मुख्य नियंत्रण केंद्र मानले जाते. येथे गाड्यांची हालचाल, देखभाल नियोजन, सुरक्षा आणि इतर महत्त्वाच्या कामांवर चोवीस तास लक्ष ठेवले जाते.

ही यंत्रणा वर्षातील 365 दिवस आणि दिवसाचे 24 तास कार्यरत असते. त्यामुळे रेल्वे वाहतूक सुरळीत ठेवण्यामध्ये नियंत्रण कार्यालयातील अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांची जबाबदारी मोठी असते.

सोमण्णा यांनी नियंत्रण कार्यालयातील सेक्शन कंट्रोलर्सच्या कामकाजाची पाहणी केली. यासोबतच अभियांत्रिकी, कोचिंग, मालवाहतूक, व्यावसायिक, सिग्नल आणि टेलिकॉम, ट्रॅक्शन तसेच सुरक्षा नियंत्रण विभागांच्या कामकाजाची माहिती घेतली.

SCADA केंद्र आणि वॉर रूमची पाहणी

राज्यमंत्र्यांनी दिल्ली विभागातील आधुनिक Supervisory Control and Data Acquisition (SCADA) केंद्रालाही भेट दिली. SCADA ही तंत्रज्ञानाधारित प्रणाली असून विविध रेल्वे यंत्रणांचे निरीक्षण आणि नियंत्रण करण्यासाठी तिचा वापर केला जातो.

याशिवाय त्यांनी दिल्ली विभागाच्या वॉर रूमचीही पाहणी केली. आपत्कालीन परिस्थिती, महत्त्वाच्या ऑपरेशनल समस्या आणि रेल्वे सेवेशी संबंधित परिस्थितीवर लक्ष ठेवण्यासाठी अशा नियंत्रण सुविधांची भूमिका महत्त्वाची असते.

रेल्वे सुरक्षा आणि तंत्रज्ञानावर भर

भेटीदरम्यान रेल्वे सुरक्षेसाठी तंत्रज्ञानाचा वाढता वापर हा चर्चेचा महत्त्वाचा विषय ठरला. ट्रेन संचालन, सुरक्षा देखरेख आणि देखभाल यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असल्याचे सोमण्णा यांनी नमूद केले.

तंत्रज्ञानामुळे मानवी चुका कमी करण्यास आणि रेल्वे सुरक्षेची पातळी सुधारण्यास मदत होत असल्याचे त्यांनी सांगितले. भविष्यातही अशा तंत्रज्ञानाधारित प्रणालींना अधिक मजबूत करण्यावर भर दिला जाणार आहे.

रेल्वे क्षेत्रातील तंत्रज्ञानाचा विस्तार ‘Make in India’सह विविध धोरणात्मक उपक्रमांशी जोडण्यावरही त्यांनी भर दिला.

आधुनिक प्रणालींमुळे कार्यक्षमतेत सुधारणा

रेल्वे नेटवर्क मोठे आणि अत्यंत गुंतागुंतीचे असल्यामुळे प्रत्येक गाडीच्या हालचालीवर, ट्रॅकच्या स्थितीवर, सिग्नल व्यवस्थेवर आणि देखभालीवर सातत्याने लक्ष ठेवणे आवश्यक असते.

डिजिटल मॉनिटरिंग आणि आधुनिक नियंत्रण प्रणालींच्या मदतीने अधिक वेगाने माहिती मिळवणे आणि त्यावर आवश्यक ती कारवाई करणे शक्य होते. त्यामुळे सुरक्षा आणि ऑपरेशनल कार्यक्षमता सुधारण्यास मदत होऊ शकते.

दिल्ली विभागासारख्या मोठ्या विभागात या प्रणालींचे महत्त्व आणखी वाढते.

रेल्वे कर्मचाऱ्यांच्या कामाच्या परिस्थितीवर चर्चा

सोमण्णा यांनी रेल्वे कर्मचाऱ्यांच्या कामाच्या परिस्थितीवरही चर्चा केली. रेल्वे सेवा 24 तास सुरू असल्याने नियंत्रण कार्यालयातील कर्मचाऱ्यांना सतत बदलत्या परिस्थितीत काम करावे लागते.

फ्रंटलाइन कर्मचाऱ्यांकडून मिळणारी माहिती रेल्वे प्रशासनासाठी महत्त्वाची असल्याचेही या भेटीत अधोरेखित झाले. प्रत्यक्ष काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या अनुभवातून रेल्वे संचालनातील अडचणी आणि सुधारणा करण्याच्या संधी समजून घेण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

सोमण्णा यांनी रेल्वे कर्मचाऱ्यांच्या शिस्त, समर्पण आणि मेहनतीचे कौतुक केले. रेल्वे कर्मचारी वर्षभर चोवीस तास सेवा देत असून त्यांच्या योगदानाचे महत्त्व मोठे असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

वेळेचे पालन आणि ट्रेन संचालनावर लक्ष

रेल्वे प्रवाशांसाठी गाड्या वेळेवर धावणे हा अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा आहे. त्यामुळे दिल्ली विभागाच्या आढाव्यात ट्रेन ऑपरेशन्स आणि punctuality म्हणजेच गाड्यांचे वेळेवर संचालन यावरही चर्चा झाली.

गाड्यांच्या वेळापत्रकावर परिणाम करणाऱ्या विविध बाबींचे नियंत्रण आणि योग्य नियोजन रेल्वेच्या कार्यक्षमतेसाठी आवश्यक असते. नियंत्रण कार्यालय या संपूर्ण प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावते.

सुरक्षितता कायम ठेवताना गाड्यांचे संचालन अधिक कार्यक्षम करण्यासाठी तंत्रज्ञान आणि चांगले नियोजन यांचा वापर वाढवण्याची गरज या भेटीत अधोरेखित झाली.

प्रवाशांच्या तक्रारींवरही चर्चा

रेल्वे प्रशासनासाठी सार्वजनिक तक्रारी आणि प्रवाशांच्या समस्या हा आणखी एक महत्त्वाचा विषय आहे. सोमण्णा यांनी सार्वजनिक तक्रारींच्या व्यवस्थापनाचाही आढावा घेतला.

प्रवाशांना वेळेवर आणि चांगली सेवा मिळण्यासाठी त्यांच्या तक्रारी समजून घेणे आणि त्यावर योग्य पद्धतीने कारवाई करणे आवश्यक आहे. रेल्वेच्या विविध विभागांमध्ये समन्वय वाढवून प्रवाशांच्या अनुभवात सुधारणा करण्याची संधी उपलब्ध होऊ शकते.

दिल्ली विभागातील मोठ्या प्रवासी संख्येच्या पार्श्वभूमीवर ही बाब विशेष महत्त्वाची ठरते.

भविष्यातील रेल्वे विकासासाठी तंत्रज्ञान महत्त्वाचे

दिल्ली विभागाच्या कामकाजातील गुंतागुंत समजून घेतल्यानंतर सोमण्णा यांनी भविष्यातील रेल्वे विकासासाठी तंत्रज्ञान, सुरक्षा आणि कार्यक्षम व्यवस्थापन यांना महत्त्व देण्याचे संकेत दिले.

तंत्रज्ञानाचा वापर केवळ गाड्यांच्या संचालनापुरता मर्यादित न ठेवता सुरक्षा देखरेख, देखभाल नियोजन आणि नियंत्रण व्यवस्थेतही वाढवण्यावर भर दिला जाणार आहे.

यामुळे रेल्वे व्यवस्थेत मानवी चुका कमी करण्यास, समस्या लवकर ओळखण्यास आणि आवश्यक ती कारवाई वेगाने करण्यास मदत होऊ शकते.

निष्कर्ष

व्ही. सोमण्णा यांच्या दिल्ली विभागाच्या नियंत्रण कार्यालयाच्या भेटीत Indian Railways Safety हा केंद्रस्थानी असलेला विषय राहिला. रेल्वे संचालन, वेळेचे पालन, सार्वजनिक तक्रारी, तंत्रज्ञानाचा वापर आणि कर्मचाऱ्यांच्या कामाच्या परिस्थितीचा त्यांनी आढावा घेतला.

आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने रेल्वे सुरक्षा आणि कार्यक्षमता आणखी मजबूत करण्यावर भर देण्यात येत आहे. दिल्लीसारख्या महत्त्वाच्या विभागातील नियंत्रण यंत्रणा अधिक सक्षम केल्यास प्रवाशांना सुरक्षित, विश्वासार्ह आणि कार्यक्षम रेल्वे सेवा देण्यास मदत होऊ शकते.

रेल्वे प्रशासनाने तंत्रज्ञानाधारित देखरेख, कर्मचारी-केंद्रित सुधारणा आणि सुरक्षा व्यवस्थेला प्राधान्य देत पुढील काळात भारतीय रेल्वेच्या कामकाजात आणखी सुधारणा करण्याचे संकेत दिले आहेत.