IMD हवामान अंदाज: 16 सप्टेंबरपर्यंत पावसाचा जोर कुठे राहणार?

भारतीय हवामान विभागाने (IMD) 3 सप्टेंबर 2026 रोजी देशातील मान्सूनची स्थिती आणि पुढील दोन आठवड्यांचा हवामान अंदाज जाहीर केला आहे. IMD हवामान अंदाजानुसार, 3 ते 16 सप्टेंबरदरम्यान देशातील अनेक भागांत पाऊस सुरू राहण्याची शक्यता आहे. मात्र, देशभर पावसाचे प्रमाण समान राहणार नसून मध्य भारत, पूर्व भारत, ईशान्य भारत आणि कोकण-गोवा या भागांमध्ये पावसाची अधिक सक्रियता दिसू शकते.

दरम्यान, मागील आठवड्यात देशात सरासरीपेक्षा 18 टक्के कमी पाऊस झाला आहे. 1 जून ते 2 सप्टेंबर 2026 या कालावधीतही देशातील एकूण पाऊस दीर्घकालीन सरासरीपेक्षा 13 टक्के कमी राहिला आहे.

IMD हवामान अंदाजानुसार पुढील आठवड्यात काय?

3 ते 9 सप्टेंबरदरम्यान मध्य भारत आणि उत्तर भारतातील काही भागांत पावसाची चांगली शक्यता आहे. सध्या ईशान्य मध्य प्रदेश आणि आसपासच्या भागात कमी दाबाचे क्षेत्र सक्रिय आहे. हे क्षेत्र आठवड्याच्या उत्तरार्धात दक्षिण उत्तर प्रदेशच्या मध्य भागांकडे सरकण्याची शक्यता IMD ने व्यक्त केली आहे.

याशिवाय बंगालच्या उपसागराच्या पश्चिम-मध्य आणि लगतच्या वायव्य भागात आठवड्याच्या दुसऱ्या सहामाहीत नवीन वरच्या हवेतील चक्री परिसंचरण तयार होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे काही भागांत पावसाची स्थिती पुन्हा सक्रिय होऊ शकते.

मध्य भारतात मुसळधार पावसाची शक्यता

पश्चिम मध्य प्रदेशात 3 ते 7 सप्टेंबरदरम्यान अनेक ठिकाणी पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. पूर्व मध्य प्रदेशात 3 ते 8 सप्टेंबरदरम्यान पावसाची शक्यता असून 9 सप्टेंबरलाही काही भागांत पाऊस होऊ शकतो.

विशेष म्हणजे, 3 सप्टेंबरला पूर्व मध्य प्रदेशात काही ठिकाणी अत्यंत मुसळधार पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे. पश्चिम मध्य प्रदेशात 3 ते 5 सप्टेंबरदरम्यान अतिमुसळधार पावसाची शक्यता असून पूर्व मध्य प्रदेशातही 3 ते 5 सप्टेंबरदरम्यान अतिमुसळधार पाऊस होऊ शकतो.

छत्तीसगडमध्ये 3 सप्टेंबरला तसेच 8 आणि 9 सप्टेंबरला पावसाची शक्यता आहे. विदर्भात 3 ते 5 सप्टेंबरदरम्यान आणि 9 सप्टेंबरला पावसाची शक्यता असून 3 सप्टेंबरला काही ठिकाणी मुसळधार पाऊस होऊ शकतो.

उत्तर भारतातही पावसाची सक्रियता

जम्मू-कश्मीर-लडाख परिसरात 4 सप्टेंबरला, हिमाचल प्रदेशात 3 ते 5 सप्टेंबरदरम्यान आणि उत्तराखंडमध्ये 3 ते 9 सप्टेंबरदरम्यान पावसाची शक्यता आहे.

हरियाणा, चंदीगड आणि दिल्लीमध्ये 3 ते 5 सप्टेंबरदरम्यान पाऊस होण्याची शक्यता आहे. पश्चिम उत्तर प्रदेशात 3 ते 6 सप्टेंबरदरम्यान, तर पूर्व उत्तर प्रदेशात 3 सप्टेंबर तसेच 6 ते 8 सप्टेंबरदरम्यान पाऊस पडू शकतो. पश्चिम उत्तर प्रदेशात 3 सप्टेंबरला काही ठिकाणी अतिमुसळधार पावसाची शक्यता आहे.

महाराष्ट्रात पावसाची स्थिती कशी राहणार?

महाराष्ट्रासाठी IMD च्या अंदाजात विशेषतः कोकण आणि गोवा या भागांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. 3 ते 9 सप्टेंबरदरम्यान या भागांत अनेक ठिकाणी पाऊस पडण्याची शक्यता आहे.

विदर्भात 3 ते 5 सप्टेंबरदरम्यान तसेच 9 सप्टेंबरला पावसाची शक्यता आहे. 3 सप्टेंबरला विदर्भातील काही ठिकाणी मुसळधार पाऊस पडू शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी शेतातील अतिरिक्त पाणी बाहेर काढण्याची व्यवस्था ठेवण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

दरम्यान, उत्तर अंतर्गत कर्नाटक, तेलंगणा, दक्षिण अंतर्गत कर्नाटक, किनारी आंध्र प्रदेश आणि रायलसीमा या भागांत काही दिवस वादळी वारे, विजांचा कडकडाट आणि मेघगर्जनेसह पाऊस होण्याची शक्यता आहे. काही ठिकाणी वाऱ्याचा वेग ताशी 40 ते 50 किलोमीटरपर्यंत, तर झोतांमध्ये 60 किलोमीटरपर्यंत पोहोचू शकतो.

10 ते 16 सप्टेंबरदरम्यान पुन्हा पावसाचा जोर?

दुसऱ्या आठवड्यात म्हणजे 10 ते 16 सप्टेंबरदरम्यान बंगालच्या उपसागरात नवीन कमी दाबाचे क्षेत्र तयार होण्याची शक्यता आहे. त्याच्या प्रभावामुळे पूर्व आणि ईशान्य भागांसह द्वीपकल्पीय भारताच्या पूर्वेकडील भागात पावसाची तीव्रता वाढू शकते.

पूर्व आणि ईशान्य भारतात जोरदार पाऊस

अरुणाचल प्रदेश, आसाम, मेघालय, पश्चिम बंगाल, सिक्कीम, ओडिशा, झारखंड आणि बिहार या भागांत दुसऱ्या आठवड्यात अनेक ठिकाणी हलका ते मध्यम आणि काही भागांत जोरदार पाऊस होण्याची शक्यता आहे.

काही दिवस अरुणाचल प्रदेश, आसाम-मेघालय, पश्चिम बंगाल-सिक्कीम, ओडिशा, झारखंड आणि बिहारमध्ये अतिमुसळधार पावसाची शक्यता देखील IMD ने व्यक्त केली आहे.

कोकण-गोवा आणि किनारी कर्नाटकातही काही दिवस व्यापक पाऊस आणि काही ठिकाणी मुसळधार पाऊस होऊ शकतो. मात्र देशाच्या एकूण पातळीवर दुसऱ्या आठवड्यात पाऊस सामान्यपेक्षा कमी राहण्याची शक्यता आहे.

देशातील मान्सूनची सध्याची स्थिती

27 ऑगस्ट ते 2 सप्टेंबरदरम्यान देशात सरासरी 49.6 मिमी पावसाच्या तुलनेत 40.7 मिमी पाऊस झाला. म्हणजेच आठवड्याच्या पावसात 18 टक्क्यांची तूट राहिली.

या कालावधीत पूर्व आणि ईशान्य भारतात 28 टक्के अधिक पाऊस झाला, तर उत्तर-पश्चिम भारतात 16 टक्के अधिक पाऊस झाला. त्याउलट मध्य भारतात 39 टक्के आणि दक्षिण द्वीपकल्पात तब्बल 72 टक्के पावसाची कमतरता नोंदवली गेली.

1 जून ते 2 सप्टेंबरदरम्यान देशातील एकूण पाऊस 618.5 मिमी झाला, तर सामान्य पाऊस 714.3 मिमी अपेक्षित होता. त्यामुळे हंगामातील पावसाची तूट 13 टक्के राहिली आहे.

हवामान विभागाने सध्या प्रशांत महासागरावर मध्यम स्वरूपाची El Niño परिस्थिती असल्याचे सांगितले आहे. ही परिस्थिती मान्सूनच्या उर्वरित काळात आणखी मजबूत होण्याचा अंदाज आहे. हिंदी महासागरातील IOD परिस्थिती सध्या तटस्थ असून ती मान्सूनच्या उर्वरित काळात तटस्थ राहण्याची शक्यता आहे.

अतिवृष्टीचा धोका; नागरिकांना सतर्कतेचा सल्ला

IMD ने अतिमुसळधार आणि मुसळधार पावसामुळे झाडांच्या फांद्या तुटणे, लहान झाडे उन्मळून पडणे, पिकांचे नुकसान, कमकुवत घरांचे नुकसान आणि रस्त्यांवर पाणी साचण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे.

काही भागांत स्थानिक पूर, भूस्खलन, चिखल घसरणे आणि वाहतुकीवर परिणाम होऊ शकतो. जोरदार पाऊस आणि वाऱ्यामुळे रस्ते, रेल्वे तसेच काही ठिकाणी हेलिकॉप्टर सेवा प्रभावित होण्याची शक्यता आहे.

वीजांचा कडकडाट होत असताना नागरिकांनी झाडाखाली आश्रय घेऊ नये. सुरक्षित ठिकाणी राहावे, पाण्याच्या स्रोतांपासून दूर राहावे आणि आवश्यक असल्यास विद्युत उपकरणे वीजपुरवठ्यापासून वेगळी करावीत, असा सल्ला देण्यात आला आहे.

शेतकऱ्यांनी पावसाच्या काळात शेतातील पाणी साचू न देणे, खत व कीटकनाशकांचा वापर पुढे ढकलणे आणि उंच किंवा कमकुवत पिकांना आधार देणे आवश्यक असल्याचे IMD ने सुचवले आहे. विदर्भातील सोयाबीन, कापूस, मका आणि इतर पिकांमधील अतिरिक्त पाणी तातडीने काढण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

तापमानाबाबत IMD चा अंदाज

3 ते 9 सप्टेंबरदरम्यान उत्तर-पश्चिम भारतातील काही मैदानी भागांत कमाल तापमान सामान्यपेक्षा 2 ते 4 अंश सेल्सिअस जास्त राहण्याची शक्यता आहे. दक्षिण किनारी ओडिशा, उत्तर किनारी आंध्र प्रदेश आणि दक्षिण तामिळनाडूच्या काही भागांतही तापमान सामान्यपेक्षा 2 ते 3 अंशांनी अधिक राहू शकते.

मात्र या काळात देशातील कोणत्याही भागात Heat Wave म्हणजे उष्णतेची लाट येण्याची शक्यता नाही, असे IMD ने स्पष्ट केले आहे.

10 ते 16 सप्टेंबरदरम्यान उत्तर-पश्चिम भारत आणि ईशान्य भारतातील काही भागांत कमाल तापमान सामान्यपेक्षा 2 ते 3 अंश सेल्सिअस जास्त राहू शकते. तरीही देशात उष्णतेची लाट किंवा उष्ण रात्रींची शक्यता नसल्याचे हवामान विभागाने सांगितले आहे.

निष्कर्ष

एकूणच, IMD हवामान अंदाजानुसार 3 ते 16 सप्टेंबरदरम्यान देशातील अनेक भागांत पावसाची शक्यता कायम राहणार आहे. मध्य प्रदेश, विदर्भ, कोकण-गोवा, उत्तर भारत, पूर्व भारत आणि ईशान्य भारतातील काही भागांत मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाचे टप्पे येऊ शकतात. बंगालच्या उपसागरातील संभाव्य कमी दाबाचे क्षेत्र दुसऱ्या आठवड्यात पावसाला पुन्हा चालना देऊ शकते.

नागरिकांनी स्थानिक हवामान सूचना लक्षात घ्याव्यात आणि अतिवृष्टीच्या काळात सुरक्षिततेला प्राधान्य द्यावे. शेतकऱ्यांनी पाणी साचण्यापासून पिकांचे संरक्षण करण्यासाठी योग्य निचरा व्यवस्था ठेवणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. 

 

***