भारतीय हवामान विभागाने (IMD) 14 सप्टेंबर 2026 रोजी देशातील विविध भागांसाठी पावसाचा आणि हवामानातील बदलांचा अंदाज जाहीर केला आहे. IMD हवामान अंदाजानुसार, गुजरात, सौराष्ट्र-कच्छ, मध्य भारत, उत्तर भारत तसेच दक्षिणेकडील काही राज्यांमध्ये मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाची शक्यता आहे. काही भागांत वादळी वारे, विजांचा कडकडाट, पाणी साचणे आणि अचानक पूरस्थिती निर्माण होण्याचा धोका व्यक्त करण्यात आला आहे.
हवामान विभागाने नागरिकांनी स्थानिक हवामान सूचना लक्षात घेऊन प्रवासाचे नियोजन करावे, विजांच्या वेळी सुरक्षित ठिकाणी राहावे आणि प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, असे आवाहन केले आहे. दरम्यान, पश्चिम राजस्थानच्या काही भागांतून 19 सप्टेंबरच्या आसपास नैऋत्य मोसमी पावसाच्या परतीसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
गुजरात आणि सौराष्ट्र-कच्छमध्ये मुसळधार पावसाची शक्यता
हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, आग्नेय राजस्थान आणि लगतच्या उत्तर गुजरात परिसरात कमी दाबाचे क्षेत्र सक्रिय आहे. या हवामान प्रणालीचा परिणाम गुजरात तसेच सौराष्ट्र-कच्छ भागावर होत आहे. त्यामुळे या भागांत काही ठिकाणी मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाची शक्यता आहे.
सौराष्ट्र आणि कच्छमध्ये पावसाचा जोर वाढल्यास सखल भागात पाणी साचणे, रस्त्यांवरून पाणी वाहणे आणि वाहतुकीवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. शेतकरी, मच्छीमार, वाहनचालक आणि किनारी भागातील नागरिकांनी विशेष काळजी घ्यावी.
या जिल्ह्यांना अचानक पूरस्थितीचा धोका
15 सप्टेंबर 2026 रोजी सकाळी जारी करण्यात आलेल्या फ्लॅश फ्लड मार्गदर्शनानुसार, सौराष्ट्र आणि कच्छमधील काही जलप्रवाह क्षेत्रांमध्ये अचानक पूरस्थिती निर्माण होण्याचा धोका कमी ते मध्यम पातळीवर आहे.
कच्छ, मोरबी, जामनगर, देवभूमी द्वारका, पोरबंदर, जुनागढ, गिर सोमनाथ आणि राजकोट या भागांमध्ये मुसळधार पावसामुळे पाण्याचा प्रवाह वाढू शकतो. नागरिकांनी नदी, नाले, ओढे आणि पुलांजवळ जाणे टाळावे. पावसाच्या काळात स्थानिक प्रशासनाने बंद केलेले रस्ते किंवा पूल वापरू नयेत.
महाराष्ट्रासह मध्य आणि पश्चिम भारतात पावसाचा अंदाज
मध्य भारतातील छत्तीसगड, पश्चिम मध्य प्रदेश, विदर्भ आणि पूर्व मध्य प्रदेशात अनेक ठिकाणी पावसाची शक्यता आहे. काही भागांत मुसळधार पाऊस, मेघगर्जना आणि विजांचा कडकडाट होऊ शकतो.
महाराष्ट्रातील कोकण-गोवा, मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यातही पावसाचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रातील काही भागांत जोरदार पाऊस होऊ शकतो. डोंगराळ भागात पावसामुळे दरडी कोसळणे, रस्त्यांवर चिखल साचणे आणि वाहतूक विस्कळीत होण्याचा धोका वाढू शकतो.
विदर्भातील शेतकऱ्यांनी पिकांमध्ये अतिरिक्त पाणी साचणार नाही, यासाठी निचऱ्याची व्यवस्था करावी. तयार झालेली पिके शक्य असल्यास सुरक्षित ठिकाणी हलवावीत. पावसाच्या काळात खत, कीटकनाशकांची फवारणी आणि शेतातील महत्त्वाची कामे टाळण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
उत्तर भारतातही पावसासह वादळी वाऱ्याची शक्यता
उत्तर-पश्चिम भारतातील जम्मू-काश्मीर, लडाख, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, हरियाणा, चंदीगड, दिल्ली, पंजाब, राजस्थान आणि उत्तर प्रदेशात विविध ठिकाणी पाऊस पडण्याची शक्यता आहे.
काही भागांत मेघगर्जनेसह पाऊस, विजांचा कडकडाट आणि जोरदार वारे वाहू शकतात. त्यामुळे झाडे, विजेचे खांब, कमकुवत बांधकामे आणि जाहिरात फलकांपासून नागरिकांनी दूर राहावे.
उत्तराखंड, हिमाचल प्रदेश आणि इतर डोंगराळ भागांत मुसळधार पावसामुळे भूस्खलन, चिखलाचा प्रवाह आणि रस्ते बंद होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. प्रवाशांनी हवामानाचा अंदाज तपासूनच प्रवास करावा.
दिल्ली-एनसीआरमध्ये हलक्या पावसाची शक्यता
दिल्ली आणि राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्रासाठी हवामान विभागाने 14 ते 17 सप्टेंबरदरम्यान आकाश अंशतः ढगाळ राहण्याचा अंदाज दिला आहे. काही ठिकाणी अतिशय हलका पाऊस पडू शकतो. दुपारनंतर किंवा संध्याकाळच्या वेळी मेघगर्जना आणि विजांचा कडकडाट होण्याची शक्यता आहे.
15 सप्टेंबर रोजी दिल्ली-एनसीआरमध्ये आकाश सामान्यतः ढगाळ राहू शकते. सकाळपासून दुपारपर्यंत काही ठिकाणी हलका पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. कमाल तापमान 32 ते 34 अंश सेल्सिअस, तर किमान तापमान 23 ते 25 अंश सेल्सिअसच्या आसपास राहण्याचा अंदाज आहे.
16 सप्टेंबर रोजी दुपारनंतर किंवा संध्याकाळी काही भागांत हलका पाऊस होऊ शकतो. 17 सप्टेंबर रोजी सकाळपासून दुपारपर्यंत काही ठिकाणी पावसाची शक्यता आहे. या काळात कमाल तापमान 33 ते 35 अंश सेल्सिअसच्या आसपास राहू शकते.
पूर्व आणि ईशान्य भारतात पावसाचा जोर
पूर्व भारतातील अंदमान-निकोबार बेटे, उप-हिमालयीन पश्चिम बंगाल, सिक्कीम, गंगेच्या खोऱ्यातील पश्चिम बंगाल, बिहार आणि ओडिशामध्ये अनेक ठिकाणी पावसाचा अंदाज आहे. काही राज्यांमध्ये मेघगर्जनेसह वादळी वारे वाहण्याची शक्यता आहे.
ईशान्य भारतातील अरुणाचल प्रदेश, आसाम, मेघालय, नागालँड, मणिपूर, मिझोराम आणि त्रिपुरा या राज्यांमध्येही पाऊस पडू शकतो. काही भागांत मुसळधार पावसासह विजांचा कडकडाट होण्याची शक्यता आहे.
या भागांत डोंगराळ रस्ते, पूल, नदीकाठ आणि सखल प्रदेशात राहणाऱ्या नागरिकांनी सतर्क राहावे. स्थानिक प्रशासनाकडून पूर किंवा भूस्खलनाबाबत सूचना मिळाल्यास त्वरित सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतर करावे.
दक्षिण भारतातही पावसाची शक्यता
दक्षिण भारतातील आंध्र प्रदेश, यानम, रायलसीमा, कर्नाटक, तामिळनाडू, पुडुचेरी, तेलंगणा, केरळ, माहे आणि लक्षद्वीप भागांत पावसाचा अंदाज आहे. काही ठिकाणी मेघगर्जना, विजांचा कडकडाट आणि जोरदार वारे वाहू शकतात.
किनारी भागातील नागरिकांनी समुद्रकिनारी जाणे टाळावे. मच्छीमारांनी हवामान विभागाच्या सूचनांनुसारच समुद्रात जावे. अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरातील काही भागांसाठी मच्छीमारांना सावधानतेचा इशारा देण्यात आला आहे.
मुसळधार पावसाच्या काळात नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?
हवामान विभागाने अतिमुसळधार पावसामुळे झाडांच्या फांद्या तुटणे, पिकांचे नुकसान, कमकुवत घरे किंवा भिंती कोसळणे, रस्ते आणि रेल्वे वाहतुकीत अडथळे निर्माण होणे, पाणी साचणे आणि दृश्यमानता कमी होणे यांसारखे धोके संभवतात, असे स्पष्ट केले आहे.
नागरिकांनी पुढील खबरदारी घ्यावी:
- हवामान विभाग आणि स्थानिक प्रशासनाच्या ताज्या सूचना तपासत राहाव्यात.
- विजांचा कडकडाट होत असताना झाडाखाली किंवा मोकळ्या मैदानात थांबू नये.
- पाण्याचे स्रोत, नदी, नाले, तलाव आणि समुद्रकिनाऱ्यापासून दूर राहावे.
- वीज उपकरणे शक्य असल्यास बंद करून त्यांचे प्लग काढावेत.
- लोखंडी किंवा विद्युत वाहक वस्तूंना स्पर्श करणे टाळावे.
- पाणी साचलेल्या रस्त्यावरून वाहन चालवताना विशेष काळजी घ्यावी.
- प्रशासनाने धोकादायक घोषित केलेल्या भागात जाणे टाळावे.
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला
पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता असलेल्या भागांतील शेतकऱ्यांनी शेतातील अतिरिक्त पाण्याचा निचरा करावा. केळी आणि इतर उंच किंवा नाजूक पिकांना आधार द्यावा. तयार पिकांची काढणी करून ती सुरक्षित ठिकाणी ठेवावी.
काढलेले धान्य, भाजीपाला आणि इतर कृषी उत्पादनांचे ताडपत्रीने संरक्षण करावे. जनावरांना सुरक्षित निवाऱ्यात ठेवावे. मत्स्यपालन करणाऱ्या शेतकऱ्यांनी तलावातील पाण्याचा निचरा आणि बाहेर जाणाऱ्या पाण्याच्या मार्गांची तपासणी करावी.
मोसमी पावसाच्या परतीची प्रक्रिया कधी सुरू होणार?
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, पश्चिम राजस्थानच्या काही भागांतून 19 सप्टेंबरच्या आसपास नैऋत्य मोसमी पावसाच्या परतीसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. मात्र, देशातील इतर अनेक भागांत पावसाची सक्रियता कायम राहण्याची शक्यता आहे.
त्यामुळे मोसमी पावसाची परतीची प्रक्रिया सुरू झाली तरी महाराष्ट्र, गुजरात, मध्य भारत, पूर्व भारत आणि दक्षिण भारतातील काही भागांत पावसाच्या सरी सुरू राहू शकतात. नागरिकांनी केवळ मोसमी पावसाच्या परतीच्या बातमीवर अवलंबून न राहता स्थानिक हवामान अंदाज तपासत राहणे आवश्यक आहे.
निष्कर्ष
IMD हवामान अंदाजानुसार, गुजरात, सौराष्ट्र-कच्छ आणि देशातील अनेक राज्यांत मुसळधार पावसाची शक्यता कायम आहे. काही भागांत अचानक पूर, पाणी साचणे, भूस्खलन आणि वादळी वाऱ्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो. दिल्ली-एनसीआरमध्ये हलका पाऊस आणि ढगाळ वातावरण राहण्याचा अंदाज आहे. नागरिकांनी हवामान विभागाच्या सूचनांचे पालन करून सुरक्षितता प्राधान्याने जपावी.