भारत-थायलंड संयुक्त लष्करी सराव MAITREE-XV 2026 ला सुरुवात

भारत आणि थायलंडमधील संरक्षण सहकार्य अधिक मजबूत करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलण्यात आले आहे. भारत-थायलंड संयुक्त लष्करी सराव MAITREE-XV मध्ये सहभागी होण्यासाठी भारतीय लष्कराचे पथक आज थायलंडकडे रवाना झाले. या संयुक्त लष्करी सरावाची 15वी आवृत्ती 18 ते 31 ऑगस्ट 2026 या कालावधीत थायलंडमधील सुरत थानी येथील विभावडी रंगसिट कॅम्प येथे आयोजित करण्यात आली आहे.

या सरावात भारतीय लष्कर आणि रॉयल थाई आर्मीचे प्रत्येकी 85 जवान सहभागी होणार आहेत. जंगल आणि निमशहरी भागातील संयुक्त कारवायांसाठी दोन्ही देशांच्या जवानांना प्रशिक्षण देणे हा या सरावाचा प्रमुख उद्देश आहे.

भारत-थायलंड संयुक्त लष्करी सराव MAITREE-XV कधी आणि कुठे?

MAITREE-XV हा भारत आणि थायलंडच्या लष्करांमधील नियमित संयुक्त प्रशिक्षण सराव आहे. यंदाचा सराव 18 ऑगस्ट ते 31 ऑगस्ट 2026 दरम्यान थायलंडमध्ये होणार आहे.

थायलंडमधील विभावडी रंगसिट कॅम्प, सुरत थानी येथे जवान विविध मैदानी सराव आणि प्रशिक्षण उपक्रमांमध्ये सहभागी होतील. मागील वर्षी या सरावाची आवृत्ती भारतात घेण्यात आली होती.

सप्टेंबर 2025 मध्ये मेघालयातील उमरोई येथील Foreign Training Node येथे MAITREE सरावाचे मागील आयोजन करण्यात आले होते. त्यामुळे यंदाचा सराव थायलंडमध्ये होत असून, दोन्ही देशांमधील प्रशिक्षणाचा अनुभव अधिक व्यापक करण्यावर भर दिला जाणार आहे.

दोन्ही देशांचे 85-85 जवान सहभागी

MAITREE-XV मध्ये भारतीय लष्कराचे 85 जवान आणि रॉयल थाई आर्मीचे 85 जवान सहभागी होत आहेत. भारतीय तुकडीचे प्रतिनिधित्व प्रामुख्याने 9 गोरखा रायफल्सच्या जवानांकडून केले जात आहे.

तर थायलंडच्या रॉयल थाई आर्मीच्या तुकडीत 5व्या डिव्हिजनच्या 25व्या इन्फंट्री ब्रिगेडच्या 3ऱ्या बटालियनचे जवान सहभागी होणार आहेत.

दोन्ही देशांच्या तुकड्यांमध्ये प्रत्यक्ष संयुक्त प्रशिक्षण, अनुभवांची देवाणघेवाण आणि विविध लष्करी उपक्रमांचा समावेश असेल.

जंगल आणि निमशहरी भागातील कारवायांवर भर

MAITREE-XV मध्ये कंपनी स्तरावरील संयुक्त लष्करी प्रशिक्षण दिले जाणार आहे. विशेषतः जंगल आणि निमशहरी भागातील कारवाया यावर प्रशिक्षणाचा मुख्य भर असेल.

या सरावादरम्यान जवानांना संयुक्तपणे काम करताना निर्माण होणाऱ्या परिस्थितींवर प्रशिक्षण दिले जाईल. दोन्ही सैन्यांना एकमेकांच्या कार्यपद्धती, डावपेच आणि उपकरणांची माहिती मिळण्यास या सरावामुळे मदत होणार आहे.

सरावामध्ये संयुक्त दहशतवादविरोधी आणि बंडखोरीविरोधी कारवायांवर विशेष लक्ष केंद्रित केले जाईल. या कारवाया संयुक्त राष्ट्रांच्या सनदेच्या अध्याय VII अंतर्गत येणाऱ्या परिस्थितींच्या अनुषंगाने सरावल्या जातील.

सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, विविध आव्हानात्मक परिस्थितींमध्ये दोन देशांचे सैन्य एकत्रितपणे कसे काम करू शकते, याची क्षमता या प्रशिक्षणातून वाढवली जाणार आहे.

मैदानी सरावापासून व्याख्यानांपर्यंत प्रशिक्षण

MAITREE-XV केवळ प्रत्यक्ष लष्करी सरावापुरता मर्यादित राहणार नाही. प्रशिक्षण कार्यक्रमामध्ये विविध उपक्रमांचा समावेश करण्यात आला आहे.

यामध्ये मैदानी सराव, लढाऊ कारवायांवरील चर्चा, व्याख्याने, प्रात्यक्षिके आणि अंतिम पडताळणी सराव यांचा समावेश असेल.

अंतिम validation exercise दरम्यान दोन्ही सैन्यांनी प्रशिक्षणादरम्यान आत्मसात केलेल्या कौशल्यांचा प्रत्यक्ष वापर करून आपली संयुक्त क्षमता दाखवणे अपेक्षित आहे.

आधुनिक तंत्रज्ञान आणि लष्करी उपकरणांची देवाणघेवाण

आजच्या काळातील लष्करी कारवायांमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आणि उपकरणांची भूमिका महत्त्वाची झाली आहे. त्यामुळे MAITREE-XV मध्ये दोन्ही देशांच्या जवानांना त्यांच्या वापरातील आधुनिक उपकरणे आणि तंत्रज्ञानाची माहिती देण्याची संधी मिळणार आहे.

संयुक्त कारवायांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती, तांत्रिक साधने आणि कार्यप्रणाली याबाबत अनुभवांची देवाणघेवाण केली जाईल. यामुळे दोन्ही सैन्यांना एकमेकांच्या क्षमता समजून घेण्यास मदत होईल.

अशा प्रकारची देवाणघेवाण भविष्यात संयुक्त प्रशिक्षण आणि बहुआयामी लष्करी सहकार्य अधिक प्रभावी करण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.

MAITREE सरावाचा मुख्य उद्देश काय?

MAITREE या संयुक्त लष्करी सरावाचा मुख्य उद्देश भारत आणि थायलंडमधील लष्करी सहकार्य वाढवणे हा आहे. दोन्ही देशांच्या सैन्यांमध्ये परस्पर समन्वय, विश्वास आणि व्यावसायिक संबंध मजबूत करण्यासाठी हा सराव महत्त्वाची भूमिका बजावतो.

संयुक्त प्रशिक्षणामुळे दोन्ही सैन्यांना प्रत्यक्ष परिस्थितींमध्ये एकत्र काम करण्याचा अनुभव मिळतो. त्याचबरोबर विविध लष्करी डावपेच आणि कार्यपद्धती समजून घेण्याची संधीही मिळते.

या सरावामुळे interoperability, म्हणजेच दोन वेगवेगळ्या सैन्यांना संयुक्तपणे आणि प्रभावीपणे काम करण्याची क्षमता वाढवण्यास मदत होते.

तसेच जवानांमध्ये परस्पर समज, मैत्री आणि विश्वासाचे संबंध विकसित होतात. त्यामुळे केवळ लष्करी प्रशिक्षणच नव्हे, तर दोन्ही देशांमधील दीर्घकालीन संबंधांनाही या सरावाचा फायदा होतो.

2006 पासून भारत-थायलंड लष्करी सहकार्याला चालना

MAITREE लष्करी सरावाची सुरुवात 2006 मध्ये झाली. तेव्हापासून हा सराव भारत आणि थायलंडच्या संरक्षण सहकार्याचा महत्त्वाचा भाग बनला आहे.

वर्षानुवर्षे आयोजित होणाऱ्या या सरावातून दोन्ही देशांच्या सैन्यांना आपापले अनुभव आणि सर्वोत्तम कार्यपद्धती एकमेकांसोबत शेअर करण्याची संधी मिळते.

विशेषतः दहशतवादविरोधी आणि बंडखोरीविरोधी कारवायांसारख्या आव्हानात्मक परिस्थितींमध्ये संयुक्तपणे काम करण्यासाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करण्यास अशा प्रशिक्षणाचा उपयोग होतो.

याशिवाय, दोन्ही देशांतील जवानांमध्ये वैयक्तिक पातळीवरही संवाद आणि मैत्री निर्माण होते. त्यामुळे भविष्यातील संयुक्त लष्करी उपक्रमांसाठी मजबूत आधार तयार होतो.

भारत-थायलंड संरक्षण संबंधांसाठी MAITREE-XV चे महत्त्व

भारत आणि थायलंड यांच्यातील संबंध केवळ राजनैतिक किंवा आर्थिक क्षेत्रापुरते मर्यादित नाहीत. संरक्षण आणि सुरक्षा क्षेत्रातही दोन्ही देशांमध्ये सहकार्य वाढत आहे.

MAITREE-XV सारख्या संयुक्त सरावामुळे दोन्ही देशांच्या लष्करांना एकमेकांच्या प्रशिक्षण पद्धती आणि क्षमतांचा जवळून अनुभव घेता येतो.

यामुळे परस्पर विश्वास वाढतो आणि भविष्यातील संयुक्त कारवायांसाठी समन्वय सुधारतो. जंगल आणि निमशहरी भागातील प्रशिक्षण विशेषतः महत्त्वाचे ठरते, कारण अशा भागांमध्ये लष्करी कारवाया अधिक गुंतागुंतीच्या असू शकतात.

या सरावातून मिळणारे अनुभव दोन्ही सैन्यांसाठी व्यावसायिकदृष्ट्या उपयुक्त ठरण्याची अपेक्षा आहे.

निष्कर्ष

भारत-थायलंड संयुक्त लष्करी सराव MAITREE-XV हा दोन्ही देशांच्या संरक्षण सहकार्याला अधिक बळ देणारा महत्त्वाचा उपक्रम आहे. 18 ते 31 ऑगस्ट 2026 दरम्यान थायलंडमध्ये होणाऱ्या या सरावात दोन्ही देशांचे प्रत्येकी 85 जवान सहभागी होत आहेत.

जंगल आणि निमशहरी भागातील संयुक्त दहशतवादविरोधी कारवाया, मैदानी प्रशिक्षण, व्याख्याने, प्रात्यक्षिके आणि आधुनिक उपकरणांची देवाणघेवाण यामुळे जवानांची संयुक्त कार्यक्षमता वाढण्यास मदत होईल.

2006 पासून सुरू असलेल्या MAITREE मालिकेतील हा 15वा सराव असून, त्यातून भारत आणि थायलंडमधील लष्करी सहकार्य, परस्पर विश्वास आणि मैत्रीचे संबंध आणखी मजबूत होण्याची अपेक्षा आहे.

***