पुणे महानगरपालिका शिक्षण विभाग (प्राथमिक) आणि अभिनव बिंद्रा फाउंडेशन ट्रस्ट यांच्या संयुक्त विद्यमाने शिक्षक क्रीडा प्रशिक्षण उपक्रमाला सुरुवात झाली आहे. ऑलिम्पिक व्हॅल्यूज एज्युकेशन प्रोग्रॅम अंतर्गत आयोजित या प्रशिक्षणाचा उद्घाटन समारंभ १९ ऑगस्ट २०२६ रोजी सरसेनापती हैबतराव शिळीमकर मनपा शाळा क्र. १, इंग्रजी माध्यम प्रांगणातील कै. शकुंतला शिंदे बॅडमिंटन संकुल येथे पार पडला.
या उपक्रमात पुणे महापालिका शिक्षण विभागातील सुमारे १५० शिक्षकांनी सहभाग घेतला. विद्यार्थ्यांमध्ये खेळाची आवड, शिस्त, संघभावना आणि खेळाडूवृत्ती विकसित करण्यासाठी शिक्षकांना क्रीडा प्रशिक्षण देण्यावर या कार्यक्रमाचा भर आहे.
शिक्षक क्रीडा प्रशिक्षणाचा उद्घाटन समारंभ
पुणे मनपा आणि अभिनव बिंद्रा फाउंडेशन ट्रस्ट यांच्या सहकार्याने सुरू करण्यात आलेल्या या प्रशिक्षण कार्यक्रमाचा उद्देश शिक्षकांना क्रीडा शिक्षणासाठी अधिक सक्षम करणे हा आहे. शाळांमध्ये शिक्षणासोबतच खेळालाही महत्त्व देण्यासाठी शिक्षकांची भूमिका महत्त्वाची असते.
उद्घाटन समारंभात शिक्षण विभाग, क्रीडा विभाग आणि अभिनव बिंद्रा फाउंडेशनचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. शिक्षकांना विविध क्रीडा उपक्रमांची माहिती देऊन विद्यार्थ्यांना खेळाकडे सकारात्मक पद्धतीने वळविण्यासाठी आवश्यक मार्गदर्शन करण्यावर भर देण्यात आला.
ऑलिम्पिक व्हॅल्यूज एज्युकेशन प्रोग्रॅमच्या माध्यमातून खेळाकडे केवळ स्पर्धेच्या दृष्टिकोनातून न पाहता त्यातून विद्यार्थ्यांमध्ये चांगल्या मूल्यांची जोपासना करण्याचा प्रयत्न केला जातो.
ऑलिम्पिक मूल्यांवर आधारित प्रशिक्षण
या प्रशिक्षण उपक्रमामागे खेळाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांच्या व्यक्तिमत्त्व विकासाला चालना देण्याची संकल्पना आहे. ऑलिम्पिक मूल्यांमध्ये उत्कृष्टतेसाठी प्रयत्न, मैत्री आणि परस्पर आदर यांसारख्या मूल्यांना महत्त्व दिले जाते.
खेळातून विद्यार्थ्यांमध्ये सकारात्मक गुणांची वाढ
शाळेच्या वयात खेळाचा विद्यार्थ्यांच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासावर सकारात्मक परिणाम होतो. नियमित खेळामुळे शिस्त, आत्मविश्वास, संयम आणि संघभावना विकसित होण्यास मदत होते.
मैदानी खेळांमध्ये सहभागी होताना विद्यार्थी विजयाबरोबरच पराभव स्वीकारण्याची, नियमांचे पालन करण्याची आणि इतरांचा आदर करण्याची शिकवण घेतात. त्यामुळे क्रीडा शिक्षण हा विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाचा महत्त्वाचा भाग मानला जातो.
शिक्षकांना या मूल्यांची योग्य माहिती मिळाल्यास ते दैनंदिन शालेय उपक्रमांमध्ये त्यांचा प्रभावी वापर करू शकतात. याच उद्देशाने शिक्षकांसाठी विशेष प्रशिक्षणाचे आयोजन करण्यात आले आहे.
१५० शिक्षकांचा प्रशिक्षणात सहभाग
या कार्यक्रमात पुणे महानगरपालिका शिक्षण विभागातील सुमारे १५० शिक्षक उपस्थित होते. शिक्षकांचा मोठ्या प्रमाणातील सहभाग हा या उपक्रमाला मिळालेला सकारात्मक प्रतिसाद मानला जात आहे.
शिक्षक हे विद्यार्थ्यांसाठी मार्गदर्शक आणि प्रेरणास्थान असतात. त्यामुळे शिक्षकांना क्रीडा आणि ऑलिम्पिक मूल्यांचे प्रशिक्षण मिळाल्यास त्याचा फायदा शाळेतील विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचू शकतो.
शिक्षकांची भूमिका महत्त्वाची
विद्यार्थ्यांना खेळासाठी प्रोत्साहित करताना शिक्षकांनी त्यांच्या आवडी आणि क्षमतेचा विचार करणे आवश्यक असते. प्रत्येक विद्यार्थी स्पर्धात्मक खेळाडू होईलच असे नाही; मात्र खेळातून त्याला आरोग्य, शिस्त, आत्मविश्वास आणि सामाजिक कौशल्ये मिळू शकतात.
यासाठी शिक्षकांना खेळाचे महत्त्व समजणे आणि विद्यार्थ्यांना योग्य पद्धतीने प्रोत्साहन देणे आवश्यक आहे. प्रशिक्षणाच्या माध्यमातून ही भूमिका अधिक प्रभावी करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
मान्यवरांची उपस्थिती
उद्घाटन कार्यक्रमाला पुणे मनपाच्या शिक्षण समितीचे अध्यक्ष श्री. अरुण राजवाडे उपस्थित होते. त्यांच्यासह श्री. राजेंद्र शिळीमकर, सौ. मानसी देशपांडे, श्री. गौरव घुले आणि सौ. तन्वी दिवेकर यांची उपस्थिती होती.
शिक्षण विभागाच्या उपायुक्त सौ. वसुंधरा बारवे, प्रशासकीय अधिकारी सौ. सुनंदा वाखारे, क्रीडा विभाग प्रमुख श्री. माणिक देवकर आणि अभिनव बिंद्रा फाउंडेशनचे प्रतिनिधी श्री. अमित मासिक यांच्यासह विविध अधिकारी उपस्थित होते.
तसेच श्री. सुनिल ताकवले, श्री. भूषण बहिरमे, श्री. विनायक तुम्मा, श्री. जयेश शेंडकर यांच्यासह शिक्षण विभागातील सहाय्यक प्रशासकीय अधिकारी आणि सर्व क्रीडा अधिकारी कार्यक्रमाला उपस्थित होते.
अधिकारी, क्रीडा विभाग आणि शिक्षक यांचा एकत्रित सहभाग असल्यामुळे या उपक्रमाच्या अंमलबजावणीला संस्थात्मक पाठबळ मिळण्याची अपेक्षा आहे.
पुणे मनपा शाळांमध्ये क्रीडा संस्कृतीला चालना
महापालिका शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांना चांगल्या शैक्षणिक वातावरणासोबत क्रीडा संधी उपलब्ध करून देणे आवश्यक आहे. शाळांमध्ये खेळाचे नियमित उपक्रम वाढल्यास विद्यार्थ्यांना त्यांच्या क्रीडा कौशल्यांना वाव देण्याची संधी मिळू शकते.
शिक्षकांना प्रशिक्षण देणे हा या प्रक्रियेतील महत्त्वाचा टप्पा आहे. प्रशिक्षित शिक्षक विद्यार्थ्यांना खेळाचे नियम, शिस्त आणि संघभावनेचे महत्त्व समजावून सांगू शकतात.
यामुळे शाळेतील क्रीडा उपक्रम अधिक नियोजनबद्ध होण्यास मदत होऊ शकते. त्याचबरोबर विद्यार्थ्यांमध्ये नियमित व्यायाम आणि शारीरिक सक्रियतेची सवय लावण्यासही प्रोत्साहन मिळू शकते.
अभिनव बिंद्रा फाउंडेशनसोबत सहकार्य
ऑलिम्पिक पदक विजेते नेमबाज अभिनव बिंद्रा यांच्या नावाने कार्यरत असलेल्या फाउंडेशनच्या सहकार्याने हा उपक्रम राबविण्यात येत आहे. क्रीडा आणि शिक्षण यांचा परस्पर संबंध अधिक मजबूत करण्याच्या दृष्टीने अशा सहकार्याला महत्त्व आहे.
शिक्षकांना योग्य प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शन मिळाल्यास त्याचा उपयोग शाळेतील क्रीडा वातावरण विकसित करण्यासाठी करता येऊ शकतो. विद्यार्थ्यांना खेळाकडे सकारात्मक दृष्टिकोनातून पाहण्यास प्रोत्साहन देणे हा या उपक्रमाचा महत्त्वाचा भाग आहे.
विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी प्रयत्न
आजच्या शिक्षण पद्धतीत केवळ पाठ्यपुस्तकातील ज्ञान पुरेसे मानले जात नाही. विद्यार्थ्यांचा शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिक विकासही तितकाच महत्त्वाचा आहे.
खेळ विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष अनुभवातून अनेक गोष्टी शिकवतो. संघात काम करणे, निर्णय घेणे, नियम पाळणे, पराभवातून शिकणे आणि सातत्याने प्रयत्न करणे हे गुण खेळाच्या माध्यमातून विकसित होऊ शकतात.
त्यामुळे शिक्षकांना क्रीडा प्रशिक्षण देण्याचा उपक्रम भविष्यात महापालिका शाळांमधील क्रीडा वातावरण मजबूत करण्यासाठी उपयोगी ठरू शकतो.