बंगालच्या उपसागरातील डिप्रेशन; 4 राज्यांना अतिमुसळधार पावसाचा इशारा
बंगालच्या उपसागरातील डिप्रेशन अधिक तीव्र झाले असून, त्याच्या प्रभावामुळे पूर्व आणि मध्य भारतातील अनेक भागांत मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाची शक्यता आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) 17 ऑगस्ट 2026 रोजी दुपारी 1:15 वाजता जारी केलेल्या बुलेटिननुसार, उत्तर-पश्चिम बंगालच्या उपसागरात तसेच लगतच्या पश्चिम बंगाल आणि उत्तर ओडिशाच्या किनारपट्टीवर हे डिप्रेशन तयार झाले आहे. पुढील 24 तासांत ही हवामान प्रणाली गंगेच्या खोऱ्यातील पश्चिम बंगाल, झारखंड आणि बिहारच्या दिशेने सरकण्याची शक्यता आहे.
या हवामान प्रणालीमुळे गंगेच्या खोऱ्यातील पश्चिम बंगाल, ओडिशा, छत्तीसगड आणि झारखंडमध्ये पुढील दोन दिवस मुसळधार ते अतिमुसळधार पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे. काही भागांत अत्यंत मुसळधार पावसाची शक्यताही IMDने व्यक्त केली आहे.
बंगालच्या उपसागरातील डिप्रेशनची स्थिती काय?
उत्तर-पश्चिम बंगालच्या उपसागरात निर्माण झालेले कमी दाबाचे क्षेत्र अधिक तीव्र होत गेले आणि त्याचे रूपांतर डिप्रेशनमध्ये झाले. 17 ऑगस्टच्या पहाटे हे डिप्रेशन उत्तर-पश्चिम बंगालचा उपसागर आणि लगतच्या पश्चिम बंगाल-उत्तर ओडिशाच्या किनारपट्टीवर केंद्रित होते.
IMDच्या अंदाजानुसार, हे डिप्रेशन सुरुवातीला उत्तर-उत्तर-पश्चिम दिशेने आणि त्यानंतर वायव्य दिशेने सरकण्याची शक्यता आहे. पुढील 24 तासांत ते गंगेच्या खोऱ्यातील पश्चिम बंगाल, झारखंड आणि बिहारमधून पुढे जाण्याची शक्यता आहे.
या प्रणालीमुळे पूर्व भारतात पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता आहे. विशेषतः पश्चिम बंगाल, ओडिशा, छत्तीसगड आणि झारखंडमध्ये हवामान विभागाने नागरिकांना सतर्क राहण्याचा इशारा दिला आहे.
ओडिशात 22 सेंमी पावसाची नोंद
17 ऑगस्ट रोजी सकाळी 8:30 वाजेपर्यंतच्या मागील 24 तासांत ओडिशामध्ये 21 सेंमी किंवा त्याहून अधिक अत्यंत मुसळधार पाऊस नोंदवण्यात आला.
उत्तराखंड, गंगेच्या खोऱ्यातील पश्चिम बंगाल, उत्तर प्रदेश, पूर्व मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगडमध्येही अतिमुसळधार पाऊस झाला. आसाम, हिमाचल प्रदेश, सिक्कीम, झारखंड, बिहार आणि पश्चिम मध्य प्रदेशात मुसळधार पावसाची नोंद झाली.
IMDच्या नोंदीनुसार ओडिशातील भोगराई येथे 22 सेंमी पाऊस झाला. हा या कालावधीत नोंदवलेला सर्वाधिक पाऊस आहे.
कोणत्या राज्यांना अतिमुसळधार पावसाचा इशारा?
ओडिशा आणि गंगेच्या खोऱ्यातील पश्चिम बंगालमध्ये 17 ऑगस्टला अत्यंत मुसळधार पावसाची शक्यता आहे. ओडिशात 17 ते 20 ऑगस्टदरम्यान व्यापक पाऊस पडण्याची शक्यता असून, 21 ते 23 ऑगस्टदरम्यानही काही भागांत पाऊस सुरू राहू शकतो.
झारखंडमध्ये 17 ते 19 ऑगस्टदरम्यान व्यापक पावसाची शक्यता असून 18 ऑगस्टला काही ठिकाणी अत्यंत मुसळधार पाऊस पडू शकतो. 17 ऑगस्टलाही काही भागांत अतिमुसळधार पावसाचा अंदाज आहे.
छत्तीसगडमध्ये 17 ऑगस्टला काही ठिकाणी अत्यंत मुसळधार पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. 18 ऑगस्टलाही काही भागांत अतिमुसळधार पाऊस होऊ शकतो.
महाराष्ट्रातही पावसाची शक्यता
महाराष्ट्रातील मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात 17 ते 23 ऑगस्टदरम्यान तुरळक ते विखुरलेल्या स्वरूपात पाऊस पडण्याची शक्यता आहे.
विदर्भात 17-18 ऑगस्ट तसेच 21-23 ऑगस्टदरम्यान व्यापक पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे. 17 ऑगस्टला विदर्भात काही ठिकाणी मुसळधार पाऊस होण्याची शक्यता आहे.
याशिवाय कोकण आणि गोव्यात 17 ते 23 ऑगस्टदरम्यान व्यापक पावसाची शक्यता IMDने व्यक्त केली आहे.
वादळी वाऱ्यांसह समुद्र खवळणार
या डिप्रेशनच्या प्रभावामुळे बंगालच्या उपसागरातील समुद्राची स्थितीही खडबडीत राहण्याची शक्यता आहे.
उत्तर बंगालच्या उपसागरात तसेच पश्चिम बंगाल-बांगलादेश, ओडिशा आणि उत्तर आंध्र प्रदेशच्या किनारपट्टीजवळ 45 ते 55 किमी प्रतितास वेगाने वारे वाहू शकतात. वाऱ्याच्या झोतांचा वेग 65 किमी प्रतितासापर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. ही परिस्थिती 18 ऑगस्टपर्यंत राहण्याची शक्यता असून त्यानंतर हळूहळू सुधारणा होण्याचा अंदाज आहे.
समुद्र खडबडीत ते अतिखडबडीत राहण्याची शक्यता असल्याने 18 ऑगस्टपर्यंत मच्छीमारांनी उत्तर बंगालच्या उपसागरात तसेच संबंधित किनारी भागात समुद्रात जाऊ नये, असा इशारा देण्यात आला आहे.
मुसळधार पावसामुळे कोणते परिणाम होऊ शकतात?
अतिमुसळधार पाऊस आणि जोरदार वाऱ्यामुळे जनजीवनावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
IMDनुसार झाडांच्या फांद्या तुटणे, लहान झाडे उन्मळून पडणे, शेती आणि बागायती पिकांचे नुकसान होणे तसेच कमकुवत बांधकामांचे नुकसान होऊ शकते.
कच्ची घरे, भिंती, झोपड्या आणि काही रस्त्यांचेही नुकसान होण्याची शक्यता आहे. मुसळधार पावसामुळे सखल भागात पाणी साचणे, स्थानिक पूर, जलमय परिस्थिती, भूस्खलन आणि चिखलाचे प्रवाह निर्माण होऊ शकतात.
रस्ते आणि रेल्वे वाहतुकीवरही परिणाम होऊ शकतो. मुसळधार पावसाच्या वेळी दृश्यमानता कमी होण्याची शक्यता असून हेलिकॉप्टर सेवांवरही परिणाम होऊ शकतो.
नागरिकांनी कोणती काळजी घ्यावी?
IMDने नागरिकांना हवामानातील बदलांवर लक्ष ठेवण्याचे आणि परिस्थिती बिघडल्यास सुरक्षित ठिकाणी जाण्यास तयार राहण्याचे आवाहन केले आहे.
वीजांचा कडकडाट होत असताना झाडाखाली आश्रय घेऊ नये. विजांचा धोका असल्यास विद्युत आणि इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे प्लगमधून काढावीत. पाण्याच्या ठिकाणांपासून तसेच वीज वाहून नेणाऱ्या वस्तूंपासून दूर राहण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
शेतकऱ्यांसाठी IMDचा विशेष सल्ला
मुसळधार पावसाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी शेतातील पाण्याचा योग्य निचरा होईल याची काळजी घ्यावी. सखल भागात पाणी साचू देऊ नये.
पावसाच्या काळात खत आणि कीटकनाशकांचा वापर टाळण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. पाणी साचलेल्या शेतात पेरणी किंवा लागवड पुढे ढकलण्याचे आवाहनही करण्यात आले आहे.
भाजीपाला, केळी, पपई आणि इतर बागायती पिकांना जोरदार वाऱ्यापासून संरक्षण मिळण्यासाठी योग्य आधार देण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
काढणी केलेला शेतमाल सुरक्षित ठिकाणी ठेवावा किंवा ताडपत्रीने झाकावा. मुसळधार पावसाच्या काळात जनावरे गोठ्यात ठेवावीत आणि चारा सुरक्षित, कोरड्या ठिकाणी साठवावा.
अनेक जिल्ह्यांमध्ये फ्लॅश फ्लडचा धोका
IMDने 18 ऑगस्ट रोजी सकाळी 11:30 वाजेपर्यंतच्या 24 तासांसाठी कमी ते मध्यम स्वरूपाच्या फ्लॅश फ्लडचा धोका व्यक्त केला आहे.
छत्तीसगड, पूर्व मध्य प्रदेश, ओडिशा, गंगेच्या खोऱ्यातील पश्चिम बंगाल आणि झारखंडमधील काही जिल्ह्यांमध्ये हा धोका आहे. अतिवृष्टीमुळे आधीच पाणी साचलेल्या जमिनी आणि सखल भागांमध्ये अचानक पाण्याचा प्रवाह वाढून पूरस्थिती निर्माण होऊ शकते.
छत्तीसगडमधील बलरामपूर, बिलासपूर, जशपूर, कोरबा, सुरजपूर आणि सुरगुजा; पूर्व मध्य प्रदेशातील जबलपूर, मंडला, सागर आदी जिल्ह्यांचा या इशाऱ्यात समावेश आहे. ओडिशा, पश्चिम बंगाल आणि झारखंडमधील अनेक जिल्ह्यांनाही फ्लॅश फ्लडच्या संभाव्य धोक्याबाबत सतर्क करण्यात आले आहे.
निष्कर्ष
बंगालच्या उपसागरातील डिप्रेशन अधिक सक्रिय झाल्याने पूर्व आणि मध्य भारतात पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता आहे. ओडिशा, गंगेच्या खोऱ्यातील पश्चिम बंगाल, छत्तीसगड आणि झारखंडमध्ये मुसळधार ते अत्यंत मुसळधार पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे.
महाराष्ट्रातील मराठवाडा, मध्य महाराष्ट्र आणि विदर्भातही पुढील काही दिवस पावसाची शक्यता आहे. जोरदार पाऊस, वादळी वारे आणि फ्लॅश फ्लडचा संभाव्य धोका लक्षात घेता नागरिकांनी IMDच्या अधिकृत सूचनांचे पालन करून आवश्यक ती खबरदारी घ्यावी.
***