21 ऑगस्टला 12वी BRICS Communications Ministers Meeting; ज्योतिरादित्य शिंदे अध्यक्षस्थानी
भारताच्या BRICS अध्यक्षतेखाली 12वी BRICS Communications Ministers Meeting 21 ऑगस्ट 2026 रोजी आयोजित करण्यात आली आहे. केंद्रीय दळणवळण मंत्री ज्योतिरादित्य एम. शिंदे या बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवणार आहेत. BRICS देशांमधील माहिती आणि दळणवळण तंत्रज्ञान, डिजिटल परिवर्तन, नव्या तंत्रज्ञानातील सहकार्य आणि सुरक्षित डिजिटल पायाभूत सुविधांवर या बैठकीत महत्त्वपूर्ण चर्चा होणार आहे.
भारताच्या BRICS अध्यक्षतेच्या काळात डिजिटल क्षेत्रातील सहकार्याला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. अधिक सक्षम, सुरक्षित, समावेशक आणि शाश्वत डिजिटल व्यवस्था उभारण्यासाठी सदस्य देशांमध्ये अनुभवांची देवाणघेवाण आणि संयुक्त उपक्रमांवर भर दिला जाणार आहे.
12वी BRICS Communications Ministers Meeting का महत्त्वाची?
BRICS समूहातील देशांसाठी डिजिटल तंत्रज्ञान आणि माहिती व दळणवळण तंत्रज्ञान हे आर्थिक आणि सामाजिक विकासाचे महत्त्वाचे साधन बनले आहे. त्यामुळे डिजिटल पायाभूत सुविधा मजबूत करणे, सायबर सुरक्षा वाढवणे आणि नव्या तंत्रज्ञानाचा सर्वसमावेशक वापर करणे यावर या बैठकीत चर्चा होणार आहे.
या बैठकीत सदस्य देशांचे दळणवळण मंत्री आणि वरिष्ठ अधिकारी सहभागी होणार आहेत. डिजिटल क्षेत्रातील आव्हाने, भविष्यातील नेटवर्क, डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा आणि कौशल्य विकास यांसारख्या विषयांवर विचारविनिमय केला जाईल.
भारत या माध्यमातून BRICS देशांमध्ये तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रातील सहकार्य अधिक मजबूत करण्याचा प्रयत्न करत आहे. विशेषतः Global South म्हणजे विकसनशील देशांसाठी डिजिटल परिवर्तनाचे फायदे अधिक व्यापकपणे उपलब्ध करून देण्यावर भर राहणार आहे.
भारताच्या BRICS अध्यक्षतेची डिजिटल क्षेत्रातील भूमिका
भारताच्या BRICS अध्यक्षतेची व्यापक संकल्पना “Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability” अशी आहे. म्हणजेच लवचिकता, नवकल्पना, सहकार्य आणि शाश्वत विकास यांना केंद्रस्थानी ठेवून BRICS देशांमध्ये सहकार्य वाढवण्याचा भारताचा प्रयत्न आहे.
ICT Track साठी “Innovate, Cooperate and Transform (ICT) for a Resilient Future” ही संकल्पना निश्चित करण्यात आली आहे. या माध्यमातून तंत्रज्ञानातील नवकल्पना, परस्पर सहकार्य आणि डिजिटल परिवर्तनाला चालना देण्याचा उद्देश आहे.
भारताच्या मते, भविष्यातील डिजिटल व्यवस्था केवळ वेगवान असणे पुरेसे नाही, तर ती सुरक्षित, विश्वासार्ह आणि सर्वांसाठी उपलब्ध असणे आवश्यक आहे. त्यामुळे डिजिटल कनेक्टिव्हिटीसोबतच सायबर सुरक्षेलाही महत्त्व दिले जात आहे.
डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चरवर भर
बैठकीतील महत्त्वाच्या विषयांपैकी एक म्हणजे Digital Public Infrastructure (DPI). डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर म्हणजे नागरिक आणि व्यवसायांना विविध डिजिटल सेवा उपलब्ध करून देण्यासाठी आवश्यक असलेली डिजिटल व्यवस्था.
भारताने डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधांच्या क्षेत्रात अनेक उपक्रम विकसित केले आहेत. BRICS देशांमध्ये अशा अनुभवांची देवाणघेवाण केल्यामुळे इतर विकसनशील देशांनाही डिजिटल सेवांचा विस्तार करण्यास मदत होऊ शकते.
सायबर सुरक्षा आणि भविष्यातील नेटवर्क
डिजिटल सेवा वाढत असताना सायबर हल्ले आणि डिजिटल सुरक्षेची आव्हानेही वाढत आहेत. त्यामुळे BRICS देशांमधील सायबर सुरक्षा सहकार्याला या बैठकीत महत्त्व मिळणार आहे.
याशिवाय भविष्यातील नेटवर्क, उदयोन्मुख तंत्रज्ञान आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांची लवचिकता यावरही चर्चा होणार आहे. नवीन तंत्रज्ञानाचा सुरक्षित आणि जबाबदार वापर कसा वाढवता येईल, यावर सदस्य देश आपले अनुभव मांडतील.
BRICS ICT Working Group मध्येही सहकार्य
भारताच्या BRICS अध्यक्षतेदरम्यान BRICS Working Group for Cooperation in ICTs अंतर्गत विविध विषयांवर चर्चा सुरू आहे. दूरसंचार विभाग या चर्चांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.
या कामामध्ये BRICS Capacity Building Centres स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आणि उदयोन्मुख तंत्रज्ञानातील सहकार्य वाढवण्याच्या उपायांचा समावेश आहे.
कौशल्य विकास हा डिजिटल परिवर्तनाचा महत्त्वाचा भाग मानला जातो. नव्या तंत्रज्ञानासाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित झाल्यास BRICS देशांतील तरुणांना आणि तंत्रज्ञान क्षेत्राला मोठ्या संधी उपलब्ध होऊ शकतात.
2025 मधील बैठकीनंतर पुढील दिशा
12वी बैठक ही 2025 मध्ये ब्राझीलच्या BRICS अध्यक्षतेखाली झालेल्या 11व्या BRICS Communications Ministers Meeting च्या निष्कर्षांवर आधारित पुढील पाऊल मानली जात आहे.
मागील बैठकीत ICT क्षेत्रातील सहकार्य, डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा आणि जागतिक डिजिटल प्रशासनाच्या महत्त्वावर भर देण्यात आला होता. याच आधारावर भारताच्या अध्यक्षतेखाली अधिक व्यावहारिक सहकार्य पुढे नेण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
BRICS देशांमधील डिजिटल सहकार्य वाढल्यास तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात ज्ञान, कौशल्य आणि सर्वोत्तम पद्धतींची देवाणघेवाण अधिक प्रभावी होऊ शकते.
ज्योतिरादित्य शिंदे मीडिया ब्रीफिंग घेणार
बैठकीनंतर केंद्रीय दळणवळण मंत्री ज्योतिरादित्य एम. शिंदे माध्यमांशी संवाद साधणार आहेत. या मीडिया ब्रीफिंगमध्ये बैठकीतील प्रमुख चर्चा आणि महत्त्वाचे निष्कर्ष सांगितले जाण्याची अपेक्षा आहे.
यामुळे BRICS देशांमधील डिजिटल सहकार्याबाबत भारताची भूमिका आणि बैठकीत झालेल्या निर्णयांची अधिक माहिती सार्वजनिकपणे उपलब्ध होईल.
Digital BRICS Forum Expo ला भेट
बैठकीच्या कार्यक्रमाचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे Digital BRICS Forum Expo. केंद्रीय मंत्री या प्रदर्शनालाही भेट देणार आहेत.
या एक्स्पोमध्ये BRICS परिसंस्थेशी संबंधित डिजिटल तंत्रज्ञान, नवकल्पना आणि विविध डिजिटल उपाय प्रदर्शित केले जाणार आहेत. भारताची तांत्रिक क्षमता आणि डिजिटल क्षेत्रातील नवकल्पना जगासमोर मांडण्यासाठी हे प्रदर्शन महत्त्वाचे ठरणार आहे.
या माध्यमातून विविध देशांचे प्रतिनिधी, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील भागीदार आणि इतर संबंधित घटक यांच्यात संवाद आणि ज्ञानाची देवाणघेवाण होण्याची संधी मिळणार आहे.
भारतासाठी आणि BRICS देशांसाठी पुढील संधी
डिजिटल तंत्रज्ञान आता अर्थव्यवस्था, शिक्षण, आरोग्य, प्रशासन आणि व्यवसायाच्या विकासाचा महत्त्वाचा आधार बनले आहे. त्यामुळे BRICS देशांमध्ये डिजिटल क्षेत्रातील सहकार्य वाढवण्याला दीर्घकालीन महत्त्व आहे.
भारताने डिजिटल पायाभूत सुविधा, डिजिटल सार्वजनिक सेवा, नवकल्पना आणि सायबर सुरक्षेवर दिलेला भर BRICS सहकार्याला नवी दिशा देऊ शकतो. विशेषतः विकसनशील देशांना डिजिटल तंत्रज्ञानाचा लाभ मिळवून देण्यासाठी परस्पर सहकार्य महत्त्वाचे ठरणार आहे.
निष्कर्ष
12वी BRICS Communications Ministers Meeting 21 ऑगस्ट 2026 रोजी भारताच्या अध्यक्षतेखाली होणार असून, डिजिटल सहकार्याच्या दृष्टीने ती महत्त्वाची बैठक ठरणार आहे. ज्योतिरादित्य एम. शिंदे यांच्या अध्यक्षतेखाली होणाऱ्या या बैठकीत ICT, डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर, सायबर सुरक्षा, भविष्यातील नेटवर्क, नवकल्पना आणि कौशल्य विकास यांसारख्या विषयांवर चर्चा होणार आहे.
BRICS देशांमधील सहकार्य अधिक मजबूत करून सुरक्षित, समावेशक आणि शाश्वत डिजिटल भविष्यासाठी सामूहिक प्रयत्न करण्याचा भारताचा प्रयत्न या बैठकीतून स्पष्ट होणार आहे.
***