नशामुक्त युवा अभियानाला देशभरातून प्रतिसाद; 30 राज्यांत 1.19 लाखांहून अधिक नागरिकांचा सहभाग

नवी दिल्ली : देशातील तरुणाईला व्यसनांपासून दूर ठेवण्यासाठी आणि नशामुक्त भारताच्या निर्मितीसाठी केंद्र सरकारकडून राबविण्यात येत असलेल्या नशामुक्त युवा अभियानाला देशभरातून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत आहे. ‘मेरा युवा भारत’ या संस्थेच्या माध्यमातून राबविण्यात येणाऱ्या ‘नशामुक्त युवा फॉर विकसित भारत’ या 100 आठवड्यांच्या संकल्प अभियानांतर्गत आठव्या आठवड्यात देशव्यापी दीपोत्सव आणि नेबरहुड युवा संसद कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. या उपक्रमांमध्ये 30 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधील 1.19 लाखांहून अधिक युवक आणि नागरिकांनी सहभाग घेतला.

6 आणि 7 नोव्हेंबर 2026 रोजी आयोजित करण्यात आलेल्या या उपक्रमांमध्ये दिवाळीच्या सणाला सामाजिक जनजागृतीची जोड देण्यात आली. ‘नशामुक्त युवा दीपोत्सव – एक दीया संकल्प का’ आणि ‘नशामुक्त युवा पर परिचर्चा’ या दोन प्रमुख कार्यक्रमांच्या माध्यमातून व्यसनमुक्तीचा संदेश समाजाच्या विविध स्तरांपर्यंत पोहोचविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

नशामुक्त युवा अभियानाच्या आठव्या आठवड्यात मोठा प्रतिसाद

युवा कार्यक्रम आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत असलेल्या मेरा युवा भारत या संस्थेने देशभरात या अभियानाचे आयोजन केले आहे. तरुणांमध्ये व्यसनांच्या दुष्परिणामांविषयी जागरूकता निर्माण करणे आणि त्यांना सामाजिक परिवर्तनाच्या प्रक्रियेत सहभागी करून घेणे हा या अभियानाचा मुख्य उद्देश आहे.

आठव्या आठवड्यात आयोजित कार्यक्रमांमध्ये एकूण 1,19,627 हून अधिक नागरिक आणि युवकांनी सहभाग घेतला. यामध्ये दीपोत्सवाच्या माध्यमातून आयोजित कार्यक्रमांना सर्वाधिक प्रतिसाद मिळाला. दुसरीकडे, नेबरहुड युवा संसद कार्यक्रमांमधून तरुणांना व्यसनमुक्तीच्या विषयावर चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्यात आले.

या उपक्रमांमुळे दिवाळीचा आनंद साजरा करताना सामाजिक जबाबदारीची जाणीव करून देण्याचा संदेश देण्यात आला. विशेष म्हणजे, ग्रामीण आणि शहरी भागांमध्ये स्थानिक स्वयंसेवकांच्या मदतीने विविध कार्यक्रम राबविण्यात आले.

‘एक दीया संकल्प का’ उपक्रमातून व्यसनमुक्तीचा संदेश

‘नशामुक्त युवा दीपोत्सव – एक दीया संकल्प का’ या उपक्रमांतर्गत देशभरात 435 कार्यक्रम आणि 568 विविध उपक्रम आयोजित करण्यात आले. या कार्यक्रमांमध्ये एकूण 1,10,101 नागरिकांनी सहभाग नोंदविला.

दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर आयोजित करण्यात आलेल्या या कार्यक्रमांमध्ये दिवे लावून नशामुक्त समाज निर्माण करण्याचा संकल्प करण्यात आला. तसेच नागरिकांना व्यसनांपासून दूर राहण्याचे आवाहन करण्यात आले.

रंगोळी, दीपप्रज्वलन आणि मिठाई वाटप

या अभियानात केवळ भाषणांपुरते मर्यादित न राहता विविध सांस्कृतिक आणि सामाजिक उपक्रम राबविण्यात आले. यामध्ये रंगोळी स्पर्धा, दीपप्रज्वलन, मिठाई वाटप, जनजागृती कार्यक्रम आणि स्वयंसेवकांचा सन्मान अशा उपक्रमांचा समावेश होता.

ब्रह्माकुमारीज, ईपीएसआय आणि हार्टफुलनेस यांसारख्या सहयोगी संस्थांनीही या उपक्रमांमध्ये सहभाग घेतला. विविध संस्थांच्या सहकार्यामुळे अभियानाचा संदेश अधिकाधिक नागरिकांपर्यंत पोहोचविण्यास मदत झाली.

महाराष्ट्रासह विविध राज्यांमध्ये दीपोत्सव

उत्तर प्रदेशातील लखनऊ येथे मेरा युवा भारतच्या स्वयंसेवकांसोबत दीपोत्सव साजरा करण्यात आला. बांदा येथील वृद्धाश्रमात ज्येष्ठ नागरिकांना मिठाई आणि फळांचे वाटप करण्यात आले. रामपूरमध्ये व्यसनमुक्तीविषयी जनजागृती करणारे कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले.

छत्तीसगडमधील मुंगेली आणि धमतरी येथे दीपोत्सव आणि रंगोळी कार्यक्रम घेण्यात आले. हिमाचल प्रदेशातील कांगडा येथेही उत्सवाचे आयोजन करून वृद्धाश्रमातील नागरिकांना मिठाई वाटण्यात आली.

महाराष्ट्रातील यवतमाळ, पुडुचेरीतील यानम आणि जम्मू-काश्मीरमध्येही विविध सामाजिक व जनजागृतीपर उपक्रम राबविण्यात आले. या माध्यमातून दिवाळीच्या सणाचा उपयोग व्यसनमुक्तीचा संदेश देण्यासाठी करण्यात आला.

नेबरहुड युवा संसदेतून व्यसनमुक्तीवर चर्चा

दीपोत्सवाबरोबरच नेबरहुड युवा संसद या उपक्रमाच्या माध्यमातून तरुणांना व्यसनमुक्तीच्या विषयावर आपले विचार मांडण्याची संधी देण्यात आली.

‘नशामुक्त युवा पर परिचर्चा’ या नावाने आयोजित करण्यात आलेल्या या कार्यक्रमांतर्गत ब्लॉक स्तरावर 85 कार्यक्रम आणि 298 विविध उपक्रम राबविण्यात आले. या कार्यक्रमांमध्ये एकूण 9,526 नागरिक आणि युवकांनी सहभाग घेतला.

या चर्चांमध्ये मादक पदार्थांचे सेवन, त्यामुळे निर्माण होणाऱ्या सामाजिक समस्या, तरुणांवर होणारे दुष्परिणाम आणि व्यसनमुक्त समाजाच्या निर्मितीसाठी युवकांची भूमिका यावर विशेष भर देण्यात आला.

प्रत्येक ब्लॉकमध्ये 80 युवकांना सहभागी करण्याचे उद्दिष्ट

प्रत्येक नेबरहुड युवा संसद कार्यक्रमामध्ये किमान 80 युवकांना सहभागी करून घेण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले होते. यासाठी चार सुसंगत सत्रांचे आयोजन करण्यात आले.

या सत्रांमध्ये मेरा युवा भारत पोर्टलची माहिती देण्याबरोबरच तरुणांसमोरील व्यसनांच्या आव्हानांवर चर्चा करण्यात आली. तसेच जनजागृतीपासून प्रत्यक्ष कृतीपर्यंत कोणती पावले उचलता येतील, याची माहिती देण्यात आली.

‘मादक पदार्थांचे सेवन समजून घेणे : भारतातील तरुणांसमोरील आव्हाने’, ‘जागरूकतेपासून कृतीपर्यंत : नशामुक्त युवांसाठी उपाय’ आणि ‘बदलाच्या कथा : नशामुक्त भारताकडे वाटचाल’ या विषयांवर श्राव्य-दृश्य सादरीकरण करण्यात आले.

नारा लेखन आणि पथनाट्यांतून जनजागृती

युवकांचा सक्रिय सहभाग वाढविण्यासाठी या कार्यक्रमांमध्ये नारा लेखन, रंगोळी स्पर्धा, पथनाट्य, संवादात्मक सत्रे आणि व्यसनमुक्तीची शपथ अशा उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले.

हरियाणातील फतेहाबाद जिल्ह्यातील भूना, महाराष्ट्रातील लातूर, पूर्व दिल्ली आणि छत्तीसगडमधील डोंगरगड ब्लॉक येथे अशा प्रकारचे कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले.

या उपक्रमांमुळे तरुणांना व्यसनांचे दुष्परिणाम समजून घेण्यासोबतच समाजात जनजागृती करण्यासाठी पुढाकार घेण्याची संधी मिळाली.

नशामुक्त भारताच्या निर्मितीसाठी 100 आठवड्यांचा संकल्प

‘नशामुक्त युवा फॉर विकसित भारत’ हे 100 आठवड्यांचे अभियान देशातील तरुणांना व्यसनमुक्तीच्या चळवळीशी जोडण्याच्या उद्देशाने सुरू करण्यात आले आहे.

या अभियानात सातत्यपूर्ण जनजागृती, युवकांचा सहभाग आणि स्थानिक पातळीवरील सामाजिक उपक्रमांना महत्त्व देण्यात येत आहे. केवळ सरकारी यंत्रणांवर अवलंबून न राहता स्वयंसेवी संस्था, सामाजिक संघटना, युवक मंडळे आणि नागरिकांनीही या अभियानात सहभागी व्हावे, असा यामागील प्रयत्न आहे.

व्यसनाधीनतेमुळे व्यक्तीच्या आरोग्यावर, शिक्षणावर, कुटुंबावर आणि सामाजिक जीवनावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे तरुण वयातच योग्य मार्गदर्शन आणि जनजागृती करणे महत्त्वाचे ठरते.

तरुणांच्या सहभागातून व्यसनमुक्त समाजाची अपेक्षा

देशभरात आयोजित करण्यात आलेल्या या कार्यक्रमांमधून व्यसनमुक्ती ही केवळ सरकारी मोहीम नसून समाजातील प्रत्येक व्यक्तीची जबाबदारी असल्याचा संदेश देण्यात आला.

दिवाळीच्या दीपोत्सवाला सामाजिक संकल्पाची जोड देणे आणि युवा संसदेतून तरुणांना चर्चेत सहभागी करून घेणे, हे या अभियानाचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य ठरले आहे.

मेरा युवा भारतच्या माध्यमातून राबविण्यात येणारे नशामुक्त युवा अभियान आगामी आठवड्यांमध्येही सुरू राहणार आहे. युवकांचा सातत्यपूर्ण सहभाग, स्थानिक पातळीवरील जनजागृती आणि सामूहिक प्रयत्न यांच्या माध्यमातून विकसित भारतासाठी नशामुक्त समाज निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट या 100 आठवड्यांच्या संकल्प अभियानाने समोर ठेवले आहे.

 

***