FIITJEE मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरण: 14,411 विद्यार्थी प्रभावित, ED कडून 71.88 कोटींच्या मालमत्ता जप्तीची मागणी

FIITJEE मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरणात अंमलबजावणी संचालनालयाने (ED) मोठी कारवाई केली आहे. विद्यार्थ्यांकडून स्पर्धा परीक्षांच्या कोचिंगसाठी आगाऊ शुल्क घेऊन त्याचा कथित गैरवापर केल्याप्रकरणी ED ने FIITJEE लिमिटेड आणि कंपनीचे संचालक दिनेश कुमार गोयल व मोनिला गोयल यांच्याविरोधात आरोपपत्रासारखी अभियोजन तक्रार दाखल केली आहे. 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी गाझियाबाद येथील विशेष PMLA न्यायालयात ही तक्रार दाखल करण्यात आली. तपासादरम्यान जप्त आणि तात्पुरत्या स्वरूपात संलग्न केलेल्या 71.88 कोटी रुपयांच्या मालमत्ता जप्त करण्याची मागणीही ED ने केली आहे.

ED च्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार, मे 2024 ते फेब्रुवारी 2025 या कालावधीत FIITJEE ची 32 कोचिंग केंद्रे अचानक बंद झाली. त्यामुळे 14,411 विद्यार्थ्यांना त्यांनी पैसे भरलेल्या कोचिंगपासून वंचित राहावे लागल्याचा तपास यंत्रणेचा दावा आहे. या प्रकरणात विद्यार्थ्यांकडून घेतलेल्या शुल्काचा वापर, संचालकांचे वेतन आणि कंपनीच्या आर्थिक व्यवहारांची चौकशी सुरू आहे. मात्र, या टप्प्यावर आरोप सिद्ध झालेले नसून प्रकरण न्यायालयीन प्रक्रियेत आहे.

FIITJEE मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरण नेमके काय आहे?

FIITJEE ही अभियांत्रिकी प्रवेश परीक्षांसह विविध स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीसाठी ओळखली जाणारी कोचिंग संस्था आहे. ED च्या निवेदनानुसार, या संस्थेने विद्यार्थ्यांकडून दोन ते चार वर्षांच्या कोचिंग कार्यक्रमांसाठी आगाऊ शुल्क घेतले होते.

प्रत्येक विद्यार्थ्याकडून सुमारे 2.8 लाख ते 3.5 लाख रुपये शुल्क घेतल्याचा उल्लेख प्रसिद्धीपत्रकात आहे. विद्यार्थ्यांना संपूर्ण अभ्यासक्रम आणि प्रशिक्षण दिले जाईल, असे आश्वासन देण्यात आल्याचा आरोप संबंधित एफआयआरमध्ये करण्यात आला आहे.

मात्र, शिक्षक आणि इतर कर्मचाऱ्यांचे वेतन वेळेवर न मिळाल्यामुळे अनेक शिक्षकांनी संस्था सोडल्याचे आरोप आहेत. त्यानंतर काही केंद्रे कोणतीही पूर्वसूचना न देता बंद करण्यात आली. तरीही नवीन विद्यार्थ्यांकडून शुल्क स्वीकारले जात राहिल्याचा दावा तपासात करण्यात आला आहे.

ED च्या मते, संस्था पूर्ण अभ्यासक्रम देऊ शकणार नसल्याची माहिती व्यवस्थापनाला असतानाही प्रवेश प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली होती. या आरोपांची सत्यता न्यायालयीन प्रक्रियेत तपासली जाणार आहे.

32 कोचिंग केंद्रे बंद; 14,411 विद्यार्थ्यांवर परिणाम

ED च्या तपासानुसार, मे 2024 ते फेब्रुवारी 2025 दरम्यान FIITJEE ची 32 केंद्रे बंद झाली. या बंदमुळे 14,411 नोंदणीकृत विद्यार्थ्यांना त्यांनी भरलेल्या शुल्काच्या बदल्यात अपेक्षित कोचिंग मिळाले नसल्याचे प्रसिद्धीपत्रकात नमूद आहे.

काही विद्यार्थ्यांनी मार्च 2029 पर्यंत चालणाऱ्या कार्यक्रमांसाठी प्रवेश घेतला होता. असे कार्यक्रम पूर्ण करण्याची क्षमता नसतानाही विद्यार्थ्यांना प्रवेश दिल्याचा आरोप ED ने केला आहे.

विद्यार्थ्यांच्या शुल्काचा कथित गैरवापर

ED ने आपल्या तपासात विद्यार्थ्यांकडून घेतलेल्या शुल्काचा वापर आणि कंपनीच्या आर्थिक स्थितीचा अभ्यास केला. कंपनी सतत आर्थिक तुटीत असतानाही शुल्क खर्च करण्यात आल्याचे तपास यंत्रणेचे म्हणणे आहे.

तपासानुसार, विद्यार्थ्यांकडून जमा केलेल्या शुल्कातील कथित गैरवापर झालेला भाग 85.79 कोटी रुपये इतका निश्चित करण्यात आला आहे. ED ने या रकमेला या प्रकरणातील गुन्ह्यातून मिळालेली रक्कम म्हणजेच Proceeds of Crime म्हणून नमूद केले आहे.

मात्र, 85.79 कोटी रुपये ही कथित गुन्ह्यातून मिळालेल्या रकमेची आकडेवारी आहे; तर 71.88 कोटी रुपये ही जप्त किंवा तात्पुरत्या स्वरूपात संलग्न मालमत्तांची किंमत आहे. या दोन्ही रकमा वेगवेगळ्या आहेत.

संचालकांच्या वेतनाबाबत ED चे गंभीर आरोप

या प्रकरणात FIITJEE चे संचालक दिनेश कुमार गोयल आणि मोनिला गोयल यांच्या वेतनाचाही तपास करण्यात आला आहे. ED च्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार, आर्थिक वर्ष 2022-23 पासून दोघांनी मिळून 24.92 कोटी रुपये वेतन घेतल्याचा आरोप आहे.

ED ने दिलेल्या माहितीनुसार, गोयल कुटुंबाकडे कंपनीतील 86.31 टक्के समभाग आहेत. त्यामुळे संचालकांनी स्वतंत्र देखरेखीशिवाय स्वतःचे वेतन मंजूर केल्याचा दावा तपास यंत्रणेने केला आहे.

दिनेश आणि मोनिला गोयल यांना किती वेतन मिळत होते?

प्रसिद्धीपत्रकात नमूद केलेल्या माहितीनुसार:

• दिनेश कुमार गोयल: दरमहा सुमारे 56 लाख रुपये वेतन.

• मोनिला गोयल: दरमहा 25 लाख रुपयांपेक्षा अधिक वेतन.

• दोघांचे एकत्रित वेतन: आर्थिक वर्ष 2022-23 पासून एकूण 24.92 कोटी रुपये.

कर्मचाऱ्यांचे वेतन उशिराने दिले जात असताना किंवा काहींचे वेतन थकीत असताना संचालकांना पैसे दिले जात राहिल्याचा आरोप ED ने केला आहे.

मोनिला गोयल नियमितपणे कार्यालयात जात नसल्याचे आणि घरून धनादेशांवर स्वाक्षरी करत असल्याचे त्यांनी मान्य केल्याचा उल्लेखही प्रसिद्धीपत्रकात आहे. केंद्रे बंद होत असतानाही त्यांना देयके दिली जात राहिल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.

हे सर्व तपास यंत्रणेने मांडलेले आरोप आहेत. त्याबाबत अंतिम न्यायालयीन निष्कर्ष प्रसिद्धीपत्रकात दिलेला नाही.

ED कडून 71.88 कोटींच्या मालमत्ता जप्त करण्याची मागणी

FIITJEE प्रकरणात ED ने यापूर्वीही शोधमोहीम आणि मालमत्ता संलग्न करण्याची कारवाई केली होती.

24 एप्रिल 2025 रोजी सात ठिकाणी झडती घेण्यात आली. या कारवाईत 10 लाख रुपये रोख आणि 4.86 कोटी रुपये किमतीचे दागिने जप्त केल्याचे ED ने म्हटले आहे.

त्यानंतर 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी PMLA अंतर्गत 66.92 कोटी रुपये किमतीच्या मालमत्ता तात्पुरत्या स्वरूपात संलग्न करण्यात आल्या.

15 ऑक्टोबर 2026 रोजी दाखल केलेल्या अभियोजन तक्रारीत एकूण 71.88 कोटी रुपये किमतीच्या जप्त आणि तात्पुरत्या स्वरूपात संलग्न मालमत्तांच्या जप्तीची मागणी करण्यात आली आहे.

मालमत्ता संलग्न करणे म्हणजे तपासादरम्यान संबंधित मालमत्तेच्या हस्तांतरणावर किंवा व्यवहारांवर कायदेशीर निर्बंध घालणे. अंतिम जप्तीचा निर्णय कायदेशीर प्रक्रियेनुसार घेतला जातो.

FIITJEE प्रकरणाचा तपास कसा सुरू झाला?

ED च्या तपासाची सुरुवात उत्तर प्रदेशातील नोएडा आणि ग्रेटर नोएडा तसेच मध्य प्रदेशातील भोपाळ येथे पोलिसांनी नोंदवलेल्या चार एफआयआरच्या आधारे झाली.

या एफआयआरमध्ये भारतीय न्याय संहिता, 2023 मधील संबंधित कलमांनुसार आरोप नोंदवण्यात आले होते. त्यात विश्वासभंग, फसवणूक आणि कथित कटाशी संबंधित तरतुदींचा समावेश असल्याचे प्रसिद्धीपत्रकात नमूद आहे.

नोएडा पोलिसांनी या प्रकरणात आरोपपत्र दाखल केले असून त्यात दिनेश कुमार गोयल आणि मोनिला गोयल यांची आरोपी म्हणून नावे आहेत. सुमारे 300 पीडितांची विधाने, कोचिंग केंद्रांचे संचालक आणि इतर साक्षीदारांची माहिती, शुल्काच्या पावत्या तसेच तपासात जमा केलेल्या इतर पुराव्यांच्या आधारे हे आरोपपत्र दाखल करण्यात आल्याचे ED ने म्हटले आहे.

पुढे काय होणार?

ED ने FIITJEE लिमिटेड आणि दोन्ही संचालकांविरोधात गाझियाबाद येथील विशेष PMLA न्यायालयात अभियोजन तक्रार दाखल केली आहे. या प्रकरणात संबंधितांवर दोषसिद्धी व्हावी आणि 71.88 कोटी रुपये किमतीच्या मालमत्ता जप्त व्हाव्यात, अशी मागणी तपास यंत्रणेने केली आहे.

प्रसिद्धीपत्रकानुसार, पुढील तपास अद्याप सुरू आहे. त्यामुळे या प्रकरणातील आरोप, आर्थिक व्यवहार आणि संबंधित व्यक्तींची जबाबदारी याबाबत अंतिम निष्कर्ष न्यायालयीन प्रक्रियेनंतरच स्पष्ट होईल.

निष्कर्ष

FIITJEE मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरणात विद्यार्थ्यांच्या आगाऊ शुल्काचा कथित गैरवापर, 32 कोचिंग केंद्रे बंद होणे आणि 14,411 विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षणापासून वंचित राहावे लागल्याचे आरोप महत्त्वाचे ठरले आहेत. ED ने 85.79 कोटी रुपयांच्या कथित गुन्ह्यातून मिळालेल्या रकमेचा उल्लेख केला असून, 71.88 कोटी रुपयांच्या मालमत्ता जप्त करण्याची मागणी केली आहे. संचालकांच्या वेतनाबाबतही तपास यंत्रणेने प्रश्न उपस्थित केले आहेत. मात्र, FIITJEE आणि संचालकांना या प्रकरणात दोषी ठरवण्यात आल्याची माहिती या प्रसिद्धीपत्रकात नाही. पुढील तपास आणि न्यायालयीन सुनावणीकडे आता लक्ष लागले आहे.