पुण्यात बनावट नोटांचे रॅकेट उघड; ५.६४ लाखांच्या नोटा जप्त, चौघांना अटक
पुणे : पुणे शहरात बनावट भारतीय चलनी नोटा तयार करणे आणि त्या बाळगल्याच्या संशयावरून पोलिसांनी चार आरोपींना अटक केली आहे. या कारवाईत ५०० रुपयांच्या एकूण १,१२८ बनावट नोटा जप्त करण्यात आल्या असून, त्यांची दर्शनी किंमत ५ लाख ६४ हजार रुपये आहे. तसेच नोटा तयार करण्यासाठी वापरले जाणारे प्रिंटर, मॉनिटर, संगणकाचे साहित्य आणि इतर वस्तू पोलिसांनी जप्त केल्या आहेत. पुणे पोलिसांच्या विश्रामबाग पोलीस ठाण्याने २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या प्रेस नोटमध्ये ही माहिती देण्यात आली आहे.
पोलिसांना मिळालेल्या माहितीनंतर महात्मा फुले मंडई परिसरात संशयित हालचालींवर लक्ष ठेवण्यात आले. त्यानंतर शुक्रवार पेठ परिसरात कारवाई करून एका आरोपीला ताब्यात घेण्यात आले. पुढील तपासात अन्य तीन आरोपींची माहिती मिळाल्यानंतर सातारा आणि कोल्हापूर जिल्ह्यांतही कारवाई करण्यात आली.
पुण्यात बनावट नोटा जप्त; पोलिसांची कारवाई कशी झाली?
विश्रामबाग पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत बनावट भारतीय चलनी नोटा आणल्या जाणार असल्याची माहिती पोलीस अंमलदार सचिन अहिवळे आणि शैलेश सुर्वे यांना मिळाली होती. त्यांनी ही माहिती पोलीस उपनिरीक्षक सत्यवान गेंडे यांना दिली. त्यानंतर वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक नवनाथ जगताप यांना याबाबत कळवण्यात आले.
वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या सूचनेनुसार पोलिसांनी संबंधित परिसरात जाऊन कारवाई केली. प्रेस नोटनुसार, १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दुपारी सुमारे ४ वाजून ४५ मिनिटांनी शुक्रवार पेठ परिसरातील म्हसोबा मंदिरासमोरील अंतर्गत रस्त्यावर ही कारवाई करण्यात आली.
या कारवाईत सलमान जैनुद्दीन राजे (वय ३०, रा. आंबेगाव, केडगाव, ता. दौंड, जि. पुणे) याला ताब्यात घेण्यात आले. त्याच्याकडून ५०० रुपये दर्शनी मूल्याच्या ८०५ बनावट नोटा मिळाल्याचे पोलिसांनी नमूद केले आहे.
या नोटांची एकूण दर्शनी किंमत ४ लाख २ हजार ५०० रुपये होती. या प्रकरणी विश्रामबाग पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला.
मुख्य आरोपीकडून ८०५ बनावट नोटा जप्त
पोलिसांनी केलेल्या प्राथमिक कारवाईत मुख्य आरोपीकडून मोठ्या प्रमाणात बनावट नोटा जप्त झाल्या. या नोटा भारतीय चलनी नोटांसारख्या दिसत असल्याचे प्रेस नोटमध्ये नमूद केले आहे.
बनावट नोटा म्हणजे खऱ्या चलनी नोटांची नक्कल करून तयार केलेल्या नोटा. अशा नोटांचा वापर व्यवहारात करण्याचा प्रयत्न केल्यास नागरिक आणि व्यापाऱ्यांचे आर्थिक नुकसान होऊ शकते. त्यामुळे संशयास्पद नोटा आढळल्यास त्यांची खात्री करून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
या प्रकरणात पोलिसांनी आरोपीला ताब्यात घेतल्यानंतर त्याची चौकशी केली. त्यावेळी त्याने आणखी तीन साथीदारांची माहिती दिल्याचे प्रेस नोटमध्ये नमूद आहे. या माहितीनंतर पोलिसांनी तपासाचा विस्तार केला.
बनावट नोटांची दर्शनी किंमत किती?
पहिल्या कारवाईत जप्त करण्यात आलेल्या नोटांची माहिती पुढीलप्रमाणे आहे.
नोटांचे मूल्य: प्रत्येकी ५०० रुपये
जप्त नोटांची संख्या: ८०५
एकूण दर्शनी किंमत: ४,०२,५०० रुपये
ही रक्कम जप्त केलेल्या नोटांची दर्शनी किंमत आहे. ती खऱ्या चलनी पैशांची रक्कम असल्याचा अर्थ होत नाही.
सातारा आणि कोल्हापूरमध्येही पोलिसांची कारवाई
मुख्य आरोपीच्या चौकशीत आणखी तीन साथीदारांची माहिती मिळाल्यानंतर पोलिसांचे पथक सातारा आणि कोल्हापूर जिल्ह्यांत रवाना झाले. स्थानिक पोलिसांच्या मदतीने संबंधित आरोपींना ताब्यात घेण्यात आले आणि त्यांची चौकशी करण्यात आली.
प्रेस नोटमध्ये या तीन आरोपींची नावे शफाज फिरोज अन्सारी (वय ३०), विशाल विलास गलांडे (वय ३७) आणि अभिजीत रावसाहेब कांबळे (वय ३०) अशी नमूद केली आहेत. त्यांच्याशी संबंधित पत्ते अनुक्रमे नालासोपारा, सातारा जिल्ह्यातील माण तालुका आणि कोल्हापूर जिल्ह्यातील शिरोळ असे दिले आहेत.
पोलिसांच्या तपासात या आरोपींकडूनही बनावट नोटा आणि त्या तयार करण्यासाठी वापरले जाणारे साहित्य मिळाल्याचे प्रेस नोटमध्ये म्हटले आहे. या कारवाईमुळे प्रकरणातील कथित सहभागाबाबत पुढील तपास करण्यात आला.
नोटा तयार करण्यासाठी वापरलेले साहित्य जप्त
या प्रकरणात केवळ बनावट नोटाच नव्हे, तर त्या तयार करण्यासाठी वापरले जात असल्याचे नमूद केलेले संगणक आणि इलेक्ट्रॉनिक साहित्यही पोलिसांनी जप्त केले.
जप्त साहित्यामध्ये Epson कंपनीचा प्रिंटर, HP कंपनीचा मॉनिटर, Lenovo कंपनीचे वायरलेस कीबोर्ड आणि माऊस, Zebronics कंपनीचा सीपीयू तसेच Artis कंपनीच्या इतर वस्तूंचा समावेश आहे.
प्रेस नोटनुसार, या साहित्याची एकूण किंमत २१ हजार १०० रुपये आहे. तपासासाठी ही उपकरणे महत्त्वाची ठरू शकतात; मात्र त्यांचा नेमका वापर कसा करण्यात आला, याबाबत प्रेस नोटमध्ये स्वतंत्र तांत्रिक तपशील दिलेला नाही.
आरोपींकडून एकूण १,१२८ नोटा जप्त
प्रेस नोटमधील एकत्रित आकडेवारीनुसार, चार आरोपींकडून ५०० रुपये दर्शनी मूल्याच्या एकूण १,१२८ बनावट नोटा जप्त करण्यात आल्या आहेत.
एकूण नोटा: १,१२८
प्रत्येक नोटेचे दर्शनी मूल्य: ५०० रुपये
एकूण दर्शनी किंमत: ५,६४,००० रुपये
या नोटांची दर्शनी किंमत आणि जप्त केलेल्या उपकरणांची किंमत या स्वतंत्र बाबी आहेत. पोलिसांच्या प्रसिद्धीपत्रकात नमूद केलेली ५ लाख ६४ हजार रुपयांची रक्कम बनावट नोटांची एकत्रित दर्शनी किंमत आहे.
पुणे पोलिसांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाखाली तपास
प्रेस नोटनुसार, पुणे शहर पोलीस आयुक्त अमितेश कुमार, वरिष्ठ पोलीस अधिकारी आणि विश्रामबाग विभागातील अधिकाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाखाली ही कारवाई करण्यात आली.
विश्रामबाग पोलीस ठाण्यातील अधिकारी, गुन्हे तपास पथक आणि संबंधित पोलीस कर्मचाऱ्यांनी या तपासात सहभाग घेतला. माहितीच्या आधारे संशयितांचा शोध घेणे, त्यांना ताब्यात घेणे आणि जप्त साहित्याची नोंद करणे अशा टप्प्यांतून ही कारवाई पुढे गेली.
या प्रकरणात बनावट नोटा कुठे तयार केल्या जात होत्या, त्यांचा वापर करण्याचा प्रयत्न झाला होता का आणि आणखी कोणी सहभागी आहे का, याबाबतची सविस्तर माहिती या प्रेस नोटमध्ये देण्यात आलेली नाही. त्यामुळे या मुद्द्यांवर अंतिम निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.
नागरिकांनी बनावट नोटांबाबत काय काळजी घ्यावी?
बनावट नोटा ओळखण्यासाठी नागरिकांनी चलनी नोटांवरील सुरक्षा वैशिष्ट्यांकडे लक्ष द्यावे. एखादी नोट संशयास्पद वाटल्यास ती स्वीकारण्यापूर्वी बँकेकडून किंवा संबंधित अधिकृत यंत्रणेकडून खात्री करून घेणे उपयुक्त ठरू शकते.
व्यापारी, दुकानदार आणि रोख व्यवहार करणाऱ्या व्यक्तींनी मोठ्या व्यवहारांमध्ये नोटांची काळजीपूर्वक तपासणी करावी. संशयास्पद नोट आढळल्यास स्वतःहून ती दुसऱ्या व्यक्तीकडे देण्याऐवजी संबंधित बँक किंवा पोलिसांशी संपर्क साधावा.
मात्र, केवळ नोटेबाबत शंका आल्याने ती बनावट असल्याचा अंतिम निष्कर्ष काढू नये. नोटेची अधिकृत पडताळणी करणे महत्त्वाचे आहे.
निष्कर्ष
पुण्यात बनावट नोटा जप्त करण्यात आल्याच्या या प्रकरणात विश्रामबाग पोलिसांनी चार आरोपींना अटक केली असून, ५०० रुपये दर्शनी मूल्याच्या १,१२८ नोटा जप्त केल्या आहेत. या नोटांची एकूण दर्शनी किंमत ५ लाख ६४ हजार रुपये आहे. याशिवाय नोटा तयार करण्यासाठी वापरले जाणारे प्रिंटर आणि संगणकाचे साहित्यही जप्त करण्यात आले आहे.
पुणे पोलिसांच्या २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजीच्या प्रेस नोटनुसार, ही कारवाई महात्मा फुले मंडई आणि शुक्रवार पेठ परिसरातून सुरू झालेल्या तपासानंतर करण्यात आली. प्रकरणाचा पुढील तपास आणि जप्त साहित्याबाबतची अधिकृत माहिती संबंधित पोलीस यंत्रणेकडूनच स्पष्ट होऊ शकेल.