TB-मुक्त मुंबईसाठी राज्यपालांचे जनजागृतीचे आवाहन

मुंबई, 11 सप्टेंबर : TB-मुक्त मुंबई घडवण्यासाठी नागरिकांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर जनजागृती, वेळेवर तपासणी आणि उपचारांचा पूर्ण कोर्स पूर्ण करणे आवश्यक आहे, असे महाराष्ट्राचे राज्यपाल तथा मुंबई विद्यापीठाचे कुलपती जिष्णु देव वर्मा यांनी सांगितले. मुंबई महानगर प्रदेश आणि आसपासच्या भागात जवळपास दोन कोटी लोकसंख्या असल्याने गर्दीच्या ठिकाणी आणि सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेत संसर्गजन्य आजारांचा प्रसार रोखण्यासाठी विशेष प्रयत्नांची गरज असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

राज्यपालांच्या पुढाकाराने विविध संस्थांच्या सहभागातून ‘TB-मुक्त मुंबई’ अभियान सुरू करण्यात आले आहे. या अभियानाचा भाग म्हणून कुर्ला येथील अन्सारी नगरमधील अण्णा लीला महाविद्यालयाच्या विद्यार्थ्यांनी टीबी जनजागृती रॅली काढली. या रॅलीत सुमारे 1,200 विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला.

TB-मुक्त मुंबई अभियानाला सुरुवात

राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांच्या उपस्थितीत आयोजित करण्यात आलेल्या या जनजागृती रॅलीचा उद्देश नागरिकांमध्ये टीबीविषयी योग्य माहिती पोहोचवणे हा होता. कार्यक्रमादरम्यान राज्यपालांनी ‘TB-Free India’ पोर्टलचे उद्घाटन केले आणि विद्यार्थ्यांना टीबीविरोधी जनजागृतीची शपथ दिली.

या कार्यक्रमाला मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. रवींद्र कुलकर्णी, प्र-कुलगुरू प्रा. अजय भामरे, बुंट्स संघ एज्युकेशन इन्स्टिट्यूशन्सचे उपाध्यक्ष विश्वनाथ शेट्टी, मुंबई विद्यापीठाचे कुलसचिव डॉ. प्रसाद करांडे आणि अण्णा लीला महाविद्यालयाचे प्राचार्य हिरण दंड यांच्यासह विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

राज्यपालांनी सांगितले की, मुंबईसारख्या मोठ्या आणि दाट लोकवस्तीच्या शहरात संसर्गजन्य आजार रोखण्यासाठी केवळ आरोग्य यंत्रणेवर अवलंबून राहणे पुरेसे नाही. नागरिकांनीही प्रतिबंध, तपासणी आणि उपचाराबाबत जबाबदारीने वागणे आवश्यक आहे.

टीबी केवळ आरोग्याचा नाही, तर सामाजिक प्रश्नही

राज्यपालांच्या मते, क्षयरोग म्हणजेच टीबी हा केवळ आरोग्याशी संबंधित विषय नाही. त्याचा परिणाम सामाजिक आणि आर्थिक जीवनावरही होतो. मात्र, वैद्यकीय क्षेत्रातील प्रगतीमुळे टीबी आता पूर्णपणे बरा होऊ शकतो.

वेळेवर आजाराचे निदान झाले आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार औषधांचा पूर्ण उपचारक्रम नियमितपणे घेतला, तर रुग्ण पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. त्यामुळे टीबीची लक्षणे दिसून आल्यास ती दुर्लक्षित न करता वेळेत तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे.

टीबीविषयी समाजात अजूनही अनेक गैरसमज आणि भीती आहेत. काही रुग्ण सामाजिक कलंकाच्या भीतीने तपासणी करून घेण्यास टाळाटाळ करतात. काही वेळा उपचार सुरू केल्यानंतर ते मध्येच थांबवले जातात.

उपचार मध्येच थांबवणे टाळण्याचे आवाहन

टीबीचा उपचार डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनानुसार पूर्ण करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. उपचार अर्धवट सोडल्यास रुग्णाच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो आणि संसर्गाचा धोका कायम राहू शकतो.

त्यामुळे टीबी रुग्णांशी भेदभाव न करता त्यांना आधार, सहकार्य आणि सन्मान देण्याची गरज राज्यपालांनी व्यक्त केली. समाजातील भीती आणि गैरसमज दूर करणे हे टीबी निर्मूलन अभियानातील महत्त्वाचे पाऊल असल्याचे त्यांनी सांगितले.

झोपडपट्टी आणि दाट लोकवस्तीवर विशेष लक्ष

मुंबईची लोकसंख्या मोठी असून शहरातील अनेक भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर लोकवस्ती आहे. झोपडपट्टी आणि दाट लोकसंख्या असलेल्या परिसरांमध्ये टीबीविषयी विशेष जनजागृती मोहीम राबवण्याची गरज राज्यपालांनी व्यक्त केली.

योग्य माहिती नागरिकांपर्यंत वेळेत पोहोचणे, संशयास्पद लक्षणे असलेल्या व्यक्तींची तपासणी करणे आणि आवश्यक उपचार उपलब्ध करून देणे या तीन बाबी टीबीचा प्रसार रोखण्यासाठी महत्त्वाच्या आहेत.

राज्यपालांनी सांगितले की, जनजागृतीमुळे नागरिकांना आजाराची लक्षणे, तपासणीचे महत्त्व आणि उपचार पूर्ण करण्याची आवश्यकता समजण्यास मदत होईल.

विद्यार्थ्यांनी जनजागृतीचे दूत बनावे

कुर्ल्यातील रॅलीला केवळ एक औपचारिक कार्यक्रम न मानता सामाजिक आरोग्य जनजागृतीचे प्रभावी माध्यम म्हणून पाहावे, असे राज्यपालांनी सांगितले.

तरुणांनी आपल्या कुटुंबात, मित्रपरिवारात आणि परिसरात टीबीविषयी योग्य आणि अधिकृत माहिती पोहोचवावी, असे आवाहन त्यांनी केले. तरुणांचा सहभाग वाढल्यास टीबीविरोधी अभियान व्यापक लोकचळवळ बनू शकते, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

सोशल मीडियाचा प्रभावी वापर

टीबी निर्मूलनाच्या मोहिमेत सोशल मीडिया महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतो, असेही राज्यपालांनी नमूद केले. विद्यार्थ्यांनी टीबीवर आधारित लघुपट, पोस्टर आणि पॉडकास्ट तयार करावेत. टीबीमधून यशस्वीपणे बरे झालेल्या रुग्णांच्या प्रेरणादायी कथा सोशल मीडियाच्या माध्यमातून लोकांपर्यंत पोहोचवाव्यात, असे त्यांनी सांगितले.

अशा माध्यमांमुळे टीबीविषयी असलेली भीती आणि गैरसमज दूर करण्यास मदत होऊ शकते. त्याचबरोबर वेळेवर तपासणी आणि उपचार घेण्याचा सकारात्मक संदेश समाजात पोहोचवता येईल.

आरोग्य कर्मचाऱ्यांची महत्त्वाची भूमिका

टीबी निर्मूलनाच्या प्रयत्नांमध्ये डॉक्टर आणि रुग्णालयांबरोबरच आरोग्य कर्मचारी, आशा सेविका, अंगणवाडी सेविका, स्वयंसेवी संस्था आणि सामाजिक संस्थांची भूमिका महत्त्वाची असल्याचे राज्यपालांनी सांगितले.

या घटकांनी स्थानिक पातळीवर नागरिकांशी संवाद साधून टीबीविषयी अचूक माहिती देणे आवश्यक आहे. विशेषतः दाट लोकवस्ती असलेल्या भागात नियमित जनजागृती केल्यास संशयित रुग्णांना वेळेत आरोग्यसेवेशी जोडता येऊ शकते.

कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला राज्यपालांचे सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे यांनी ‘TB-मुक्त मुंबई’ अभियानाची पार्श्वभूमी आणि उद्दिष्टे स्पष्ट केली. मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. रवींद्र कुलकर्णी आणि बुंट्स संघ एज्युकेशन इन्स्टिट्यूशन्सचे उपाध्यक्ष विश्वनाथ शेट्टी यांनीही यावेळी उपस्थितांना मार्गदर्शन केले.

टीबीविरोधी लढ्यात नागरिकांचा सहभाग आवश्यक

राज्यपालांनी नागरिकांना टीबीची लक्षणे दुर्लक्षित न करण्याचे आणि गरज भासल्यास वेळेवर तपासणी करून घेण्याचे आवाहन केले. टीबीच्या रुग्णांना उपचार पूर्ण करण्यासाठी प्रोत्साहन देणे आणि त्यांच्याशी भेदभाव न करणे हीदेखील समाजाची जबाबदारी असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

भारताला टीबीमुक्त करण्याचे उद्दिष्ट हे केवळ सरकारी यंत्रणेचे काम नसून संपूर्ण समाजाची सामूहिक जबाबदारी आहे, असे राज्यपालांनी सांगितले.

TB-मुक्त मुंबई हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी नागरिक, विद्यार्थी, आरोग्य कर्मचारी, सामाजिक संस्था आणि प्रशासन यांनी एकत्रितपणे काम करण्याची गरज आहे. योग्य माहिती, वेळेवर निदान, नियमित उपचार आणि रुग्णांप्रती संवेदनशील दृष्टिकोन या माध्यमातून टीबीविरोधातील लढा अधिक प्रभावी करता येईल.

राज्यपालांनी अखेरीस टीबी-मुक्त मुंबई, टीबी-मुक्त महाराष्ट्र आणि टीबी-मुक्त भारत उभारण्यासाठी प्रत्येक नागरिकाने सक्रिय योगदान देण्याचे आवाहन केले.

***