NIELIT Digital University मध्ये Saylor Universityचे डिजिटल कोर्स

नवी दिल्ली, 10 सप्टेंबर 2026: भारतातील डिजिटल शिक्षण आणि कौशल्यविकासाला चालना देण्यासाठी NIELIT Digital University (NDU) प्लॅटफॉर्मवर आता अमेरिकेतील Saylor Universityच्या डिजिटल शिक्षण संसाधनांचा समावेश करण्यात येणार आहे. नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इलेक्ट्रॉनिक्स अँड इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी (NIELIT) आणि Saylor University यांच्यात या संदर्भात सहकार्य सुरू करण्यात आले.

केंद्रीय इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाचे (MeitY) सचिव एस. कृष्णन यांच्या प्रमुख उपस्थितीत नवी दिल्लीतील MeitY येथे या सहकार्याचे औपचारिक उद्घाटन करण्यात आले. या भागीदारीमुळे विद्यार्थ्यांना आणि कौशल्यविकास करू इच्छिणाऱ्या व्यक्तींना अधिक मोठ्या प्रमाणावर ऑनलाइन, स्वयं-अभ्यासक्रम आणि जागतिक स्तरावर उपयुक्त शिक्षण सामग्री उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे.

या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश भारतातील डिजिटल शिक्षण व्यवस्था अधिक मजबूत करणे आणि विद्यार्थ्यांना बदलत्या तंत्रज्ञान क्षेत्रासाठी आवश्यक कौशल्ये आत्मसात करण्याची संधी देणे हा आहे.

NIELIT Digital University आणि Saylor Universityची भागीदारी

NIELIT Digital University हे आधुनिक डिजिटल शिक्षणाचे व्यासपीठ म्हणून विकसित करण्यात आले आहे. आता Saylor Universityच्या ऑनलाइन शिक्षण संसाधनांचे या प्लॅटफॉर्मशी एकत्रीकरण केले जाणार आहे.

या सहकार्यामुळे NDU वापरणाऱ्या विद्यार्थ्यांना विविध विषयांतील अधिक अभ्यासक्रम आणि शिक्षण सामग्री मिळू शकते. विद्यार्थ्यांना त्यांच्या वेळेनुसार अभ्यास करण्याची सुविधा मिळणार असल्याने नोकरी करणारे व्यावसायिक, विद्यार्थी आणि कौशल्य वाढवू इच्छिणारे इतर शिकणारे यांनाही त्याचा फायदा होऊ शकतो.

Saylor Universityकडून AI, प्रोग्रामिंग, डेटा सायन्स, सायबर सुरक्षा आणि बिझनेस मॅनेजमेंट यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये मोफत आणि स्वयं-अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत.

AI आणि सायबर सुरक्षेसह आधुनिक कौशल्यांवर भर

तंत्रज्ञान क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डेटा सायन्स, क्लाउड आणि सायबर सुरक्षा यांसारख्या क्षेत्रांचे महत्त्व वेगाने वाढत आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना पारंपरिक शिक्षणाबरोबरच आधुनिक डिजिटल कौशल्ये आत्मसात करणे आवश्यक ठरत आहे.

Saylor Universityच्या शिक्षण संसाधनांमुळे NDU प्लॅटफॉर्मवरील अभ्यासक्रमांची व्याप्ती वाढण्याची शक्यता आहे. विद्यार्थ्यांना स्वतःच्या गतीने अभ्यास करता येणार असल्याने सतत शिकण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ होऊ शकते.

डिजिटल शिक्षणाच्या संधी देशभर पोहोचणार

या सहकार्याचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे डिजिटल शिक्षणाची व्यापक पोहोच. NIELITचे देशभरातील नेटवर्क आणि Saylor Universityची ऑनलाइन शिक्षण सामग्री एकत्र आल्याने Tier-2, Tier-3 शहरांमधील तसेच शिक्षणाच्या मर्यादित संधी असलेल्या भागांतील विद्यार्थ्यांनाही फायदा होण्याची अपेक्षा आहे.

NIELITच्या माध्यमातून देशभरातील मोठ्या संख्येने विद्यार्थी आणि प्रशिक्षणार्थी डिजिटल कौशल्यांशी जोडले गेले आहेत. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील शिक्षण सामग्री भारतीय विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी NDU एक महत्त्वाचे व्यासपीठ ठरू शकते.

डिजिटल शिक्षणामुळे विद्यार्थ्यांना भौगोलिक मर्यादा न ठेवता ऑनलाइन अभ्यास करण्याची संधी मिळते. काम, शिक्षण किंवा इतर जबाबदाऱ्यांसोबत कौशल्यविकास करू इच्छिणाऱ्यांसाठी हा पर्याय उपयुक्त ठरू शकतो.

विद्यार्थ्यांसह काम करणाऱ्या व्यावसायिकांनाही फायदा

नवीन तंत्रज्ञानामुळे विविध क्षेत्रांमध्ये काम करण्याच्या पद्धती बदलत आहेत. अशा परिस्थितीत केवळ एकदा शिक्षण घेणे पुरेसे नसून वेळोवेळी नवीन कौशल्ये शिकणे आणि जुन्या कौशल्यांमध्ये सुधारणा करणे आवश्यक झाले आहे.

NDU आणि Saylor Universityच्या भागीदारीमुळे विद्यार्थ्यांबरोबरच काम करणाऱ्या व्यावसायिकांना upskilling आणि reskilling करण्यासाठी अधिक पर्याय मिळू शकतात.

Upskilling म्हणजे सध्याच्या क्षेत्रातील कौशल्य अधिक मजबूत करणे, तर reskilling म्हणजे नवीन क्षेत्रासाठी आवश्यक कौशल्ये शिकणे. डिजिटल अर्थव्यवस्थेत दोन्ही बाबींना मोठे महत्त्व आहे.

आठ संस्थांसोबत NIELITचे MoU

या कार्यक्रमादरम्यान NIELITने उद्योग, शिक्षण आणि विविध संस्थांमधील एकूण आठ भागीदार संस्थांसोबत सामंजस्य करार (MoU) देखील केले.

या भागीदारांमध्ये Confederation of Indian Industry (CII), NASSCOM, Electronics Sector Skills Council of India (ESSCI), Pearson India Education Services Pvt. Ltd., STEMLORE, Dassault Systèmes, ABES Engineering College आणि Kavayitri Bahinabai Chaudhari North Maharashtra University (KBCNMU), Jalgaon यांचा समावेश आहे.

या भागीदारींच्या माध्यमातून उद्योगाशी संबंधित कौशल्य प्रशिक्षण, प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम, प्राध्यापकांचे प्रशिक्षण, इंटर्नशिप आणि डिजिटल शिक्षणाच्या संधी वाढवण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

उद्योग आणि शिक्षण संस्था यांच्यातील संबंध मजबूत झाल्यास विद्यार्थ्यांना रोजगाराच्या बदलत्या गरजांनुसार कौशल्ये विकसित करण्यास मदत होऊ शकते.

उद्योगाच्या गरजांशी शिक्षण जोडण्यावर भर

कार्यक्रमात MeitY सचिव एस. कृष्णन यांनी कौशल्य विकास आणि प्रतिभा निर्मिती ही उद्योगाच्या बदलत्या गरजांशी जोडण्याची गरज व्यक्त केली.

कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि इतर उदयोन्मुख तंत्रज्ञानामुळे रोजगाराच्या क्षेत्रात वेगाने बदल होत आहेत. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी आणि व्यावसायिकांनी सतत शिकण्याची सवय विकसित करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.

भारताची डिजिटल प्रतिभा जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक राहण्यासाठी सतत शिक्षण, कौशल्यवृद्धी आणि पुनर्कौशल्यविकास महत्त्वाचा ठरेल, असा संदेश या कार्यक्रमातून देण्यात आला.

NIELITचे महासंचालक डॉ. एम. एम. त्रिपाठी यांनीही डिजिटल शिक्षण, कौशल्यविकास आणि उदयोन्मुख तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात भागीदारीचे महत्त्व स्पष्ट केले.

NDU प्लॅटफॉर्मवर 2.80 लाखांहून अधिक विद्यार्थी

NIELIT Digital University प्लॅटफॉर्म 2 ऑक्टोबर 2025 रोजी सुरू करण्यात आला. या प्लॅटफॉर्मवर सध्या 2.80 लाखांहून अधिक नोंदणीकृत विद्यार्थी असल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

NDU वर AI, सायबर सुरक्षा, डेटा सायन्स, क्लाउड कॉम्प्युटिंग, सेमीकंडक्टर डिझाइन, VLSI आणि इतर आधुनिक तंत्रज्ञान क्षेत्रांमध्ये 120 पेक्षा जास्त अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत.

हा प्लॅटफॉर्म देशातील सर्व 36 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश तसेच 761 जिल्ह्यांमधील विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचत असल्याचे NIELITने सांगितले आहे.

AI-सक्षम डिजिटल शिक्षण व्यवस्था

NDU प्लॅटफॉर्मवर ऑनलाइन आणि मिश्रित शिक्षणाची सुविधा उपलब्ध आहे. AI-आधारित साधने, Virtual Labs आणि आधुनिक Learning Management Systemच्या मदतीने विद्यार्थ्यांना डिजिटल पद्धतीने शिकण्याची सुविधा मिळते.

याशिवाय काही कार्यक्रमांमध्ये NSQFशी संलग्नता, NCVET मान्यता आणि Academic Bank of Credits (ABC) आधारित क्रेडिट ट्रान्सफरची सुविधाही उपलब्ध आहे.

यामुळे विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शिक्षणाचा आणि कौशल्यविकासाचा अधिक व्यवस्थित मार्ग तयार करण्यास मदत होऊ शकते.

जागतिक शिक्षण आणि भारतीय डिजिटल कौशल्यांचा संगम

Saylor Universityसोबतची भागीदारी ही केवळ नवीन ऑनलाइन अभ्यासक्रम जोडण्यापुरती मर्यादित नाही. भारतातील डिजिटल शिक्षणाची पोहोच आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील मुक्त शिक्षण संसाधने यांना एकत्र आणण्याचा हा प्रयत्न आहे.

Saylor Universityचे प्रतिनिधी डॉ. डेव्हिड शुलमन आणि डॉ. शीला जगन्नाथन यांनीही या सहकार्याचे स्वागत केले. AI आणि इतर उदयोन्मुख तंत्रज्ञानातील वेगवान बदल लक्षात घेता सतत कौशल्यविकासाची गरज त्यांनी अधोरेखित केली.

Saylor Universityकडे 160 पेक्षा अधिक मोफत ऑनलाइन अभ्यासक्रम असल्याचे कार्यक्रमात सांगण्यात आले. या संसाधनांमुळे NDUवरील शिक्षणाच्या संधी आणखी वाढण्याची अपेक्षा आहे.

रोजगारक्षमतेला मिळणार चालना

डिजिटल कौशल्यांना रोजगार बाजारात वाढते महत्त्व आहे. कंपन्यांना तांत्रिक ज्ञानाबरोबरच आधुनिक साधने आणि तंत्रज्ञान समजणारे कर्मचारी आवश्यक असतात.

AI, डेटा सायन्स, प्रोग्रामिंग आणि सायबर सुरक्षा यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये मूलभूत ते प्रगत कौशल्ये विकसित करण्यासाठी ऑनलाइन शिक्षण महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते.

NDU आणि Saylor Universityच्या सहकार्यामुळे विद्यार्थ्यांना स्वतःच्या वेळेनुसार शिकण्याची संधी मिळणार असल्याने त्यांच्या कौशल्यविकासाला आणि रोजगारक्षमतेला मदत होण्याची अपेक्षा आहे.

निष्कर्ष

NIELIT Digital University (NDU) आणि Saylor University यांच्यातील सहकार्यामुळे भारताच्या डिजिटल शिक्षण व्यवस्थेला आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील नवीन संसाधने मिळणार आहेत. AI, डेटा सायन्स, प्रोग्रामिंग, सायबर सुरक्षा आणि बिझनेस यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये विद्यार्थ्यांना अधिक शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे.

यासोबतच CII, NASSCOM, ESSCI आणि इतर सहा संस्थांसोबत झालेले MoU उद्योग आणि शिक्षण क्षेत्रातील संबंध मजबूत करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.

देशातील डिजिटल अर्थव्यवस्था वेगाने विस्तारत असताना सतत शिक्षण, upskilling आणि reskilling यांना महत्त्व वाढत आहे. अशा परिस्थितीत NIELIT Digital University हे भारतीय विद्यार्थ्यांना आणि व्यावसायिकांना भविष्यातील तंत्रज्ञान-केंद्रित रोजगारासाठी तयार करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे व्यासपीठ ठरू शकते.