जातीय जनगणनेवरून राजकीय संघर्ष; हीरा ठाकूर काँग्रेसमध्ये दाखल 

नवी दिल्लीतील अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटीच्या (AICC) कार्यालयात 7 सप्टेंबर 2026 रोजी झालेल्या पत्रकार परिषदेत जातीय जनगणना, ओबीसी आरक्षण, सामाजिक न्याय आणि उत्तर प्रदेशातील राजकीय परिस्थिती हे प्रमुख मुद्दे चर्चेत आले. काँग्रेसच्या ओबीसी विभागाचे अध्यक्ष डॉ. अनिल जय हिंद, एससी विभागाचे अध्यक्ष आणि उत्तर प्रदेशचे प्रभारी अॅड. राजेंद्र पाल गौतम तसेच खासदार राकेश राठौर यांनी पत्रकारांशी संवाद साधला. यावेळी भाजपशी संबंधित नेते हीरा ठाकूर यांनी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केल्याचे जाहीर करण्यात आले.

जातीय जनगणनेचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत

पत्रकार परिषदेत डॉ. अनिल जय हिंद यांनी भारतीय समाजातील जातीय विषमता आणि ऐतिहासिक सामाजिक भेदभावाचा मुद्दा उपस्थित केला. त्यांच्या मते, भारतीय संविधानाने समानता, न्याय, बंधुता आणि स्वातंत्र्य या मूल्यांवर आधारित व्यवस्था निर्माण केली. त्यामुळे संविधान आणि सामाजिक न्यायाचे संरक्षण हा महत्त्वाचा राजकीय मुद्दा असल्याचे त्यांनी सांगितले.

जय हिंद यांनी पुढे जातीय जनगणनेच्या मागणीचा संदर्भ देत काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी 2023 पासून हा मुद्दा सातत्याने मांडल्याचे सांगितले. त्यांच्या मते, जातीय जनगणनेच्या माध्यमातून विविध सामाजिक घटकांची लोकसंख्या आणि त्यानुसार त्यांचा वाटा समोर येऊ शकतो.

त्यांनी 2025 मध्ये केंद्र सरकारने जातीय जनगणना करण्याची घोषणा केल्याचा दावा केला. मात्र, 14 ऑगस्ट 2026 रोजीच्या एका अधिसूचनेत ओबीसींचा उल्लेख नसल्याचा आरोप करत त्यांनी यावर चिंता व्यक्त केली. त्यांच्या मते, ओबीसी हा देशातील महत्त्वाचा घटनात्मक सामाजिक वर्ग असून त्यांचा उल्लेख आवश्यक आहे. हे दावे पत्रकार परिषदेत काँग्रेस नेत्यांनी केले असून, PDF मध्ये त्यांची स्वतंत्र पडताळणी दिलेली नाही.

ओबीसी आरक्षण आणि प्रतिनिधित्वाचा प्रश्न

पत्रकार परिषदेत ओबीसी आरक्षणाचा मुद्दाही ठळकपणे मांडण्यात आला. डॉ. जय हिंद यांनी जातीय जनगणना आणि आरक्षणाचा परस्पर संबंध स्पष्ट करताना मागास आणि अतिमागास समाजातील लहान जातींनाही त्यांच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात प्रतिनिधित्व मिळण्याची गरज असल्याचे सांगितले.

त्याचबरोबर उत्तर प्रदेशातील मागास समाजाच्या परिस्थितीवरही भाष्य करण्यात आले. हीरा ठाकूर यांनी लहान आणि वंचित मागास जातींना राजकीय आणि सामाजिक प्रतिनिधित्व मिळावे, अशी भूमिका मांडली. त्यांनी बिहारचे माजी मुख्यमंत्री कर्पूरी ठाकूर यांच्या आरक्षणाशी संबंधित कार्याचा उल्लेख केला.

हीरा ठाकूर यांचा काँग्रेसमध्ये प्रवेश

या पत्रकार परिषदेतील सर्वात महत्त्वाची राजकीय घडामोड म्हणजे हीरा ठाकूर यांचा काँग्रेसमध्ये प्रवेश. PDF नुसार, हीरा ठाकूर हे भाजपचे माजी सदस्य असून मागास समाजाच्या प्रश्नांसाठी दीर्घकाळ काम केल्याचे काँग्रेस नेत्यांनी सांगितले.

डॉ. अनिल जय हिंद यांनी त्यांचा परिचय देताना ठाकूर हे कर्पूरी ठाकूर विचार मंचाशी संबंधित असल्याचे सांगितले. तसेच त्यांनी उत्तर प्रदेश विधानपरिषदेत सदस्य म्हणून काम केले असून ओबीसी आयोगाचे अध्यक्षपदही भूषवले असल्याचे पत्रकार परिषदेत नमूद करण्यात आले.

हीरा ठाकूर यांनी जातीय जनगणनेच्या चर्चेत ओबीसींचा उल्लेख नसल्याबद्दल नाराजी व्यक्त केली. त्यानंतर त्यांनी भाजप सोडण्याचा निर्णय घेतल्याचे त्यांनी सांगितले. त्यांच्या भाषणात भाजप आणि आरएसएसच्या सामाजिक धोरणांवर जोरदार टीका करण्यात आली.

पत्रकार परिषदेदरम्यान ठाकूर यांचे काँग्रेसमध्ये औपचारिक स्वागत करण्यात आले. त्यांना काँग्रेसचा अंगवस्त्र परिधान करून पक्षात प्रवेश देण्यात आल्याचे PDF मध्ये नमूद आहे. 

उत्तर प्रदेशच्या राजकारणावर काँग्रेसचा दावा

हीरा ठाकूर यांनी उत्तर प्रदेशातील मागास आणि अतिमागास समाजातील मतदारांशी संबंधित अनेक मुद्दे मांडले. त्यांनी कायदा-सुव्यवस्था, महिलांवरील अत्याचार आणि मागास समाजाच्या हक्कांबाबत चिंता व्यक्त केली.

त्यांनी आगामी उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर काँग्रेस आघाडीचे सरकार सत्तेत येईल, असा दावा केला. तसेच भाजपमधील अतिमागास समाजातील मोठ्या संख्येने लोक काँग्रेसमध्ये प्रवेश करणार असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

खासदार राकेश राठौर यांनीही हीरा ठाकूर यांच्या काँग्रेस प्रवेशाचे स्वागत केले. उत्तर प्रदेशात डॉ. अनिल जय हिंद यांच्या नेतृत्वाखाली जातीय जनगणनेच्या मुद्द्यावर 100 दिवसांचा कार्यक्रम सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले. या अभियानात ठाकूर सहभागी होणार असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

शिक्षण आणि विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांवरही टीका

अॅड. राजेंद्र पाल गौतम यांनी उत्तर प्रदेशातील शिक्षण आणि विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांवरही सरकारवर टीका केली. त्यांनी शिष्यवृत्तीच्या निधीत घट झाल्याचा दावा केला. तसेच अनुसूचित जातींच्या निधीतून तयार झालेल्या चार वैद्यकीय महाविद्यालयांमधील आरक्षित जागांच्या प्रमाणात बदल झाल्याचा आरोप केला.

त्यांच्या मते, शिष्यवृत्तीचा पैसा विद्यार्थ्यांच्या खात्यात वेळेवर न पोहोचल्यामुळे काही दलित आणि अतिमागास विद्यार्थ्यांना पुढील वर्षाची फी भरण्यात अडचणी येत आहेत आणि त्यातून शिक्षण सोडण्याचे प्रमाण वाढत आहे. हे आकडे आणि आरोप पत्रकार परिषदेत मांडले गेले असून PDF मध्ये त्यासाठी स्वतंत्र सरकारी किंवा न्यायालयीन पडताळणी दिलेली नाही.

काँग्रेसकडून सामाजिक न्यायाचा मुद्दा आक्रमकपणे मांडला

राजेंद्र पाल गौतम यांनी दलित, ओबीसी आणि अतिमागास समाजाच्या प्रश्नांवर काँग्रेसची भूमिका मांडली. त्यांनी जातीय भेदभाव, कथित पोलिस एन्काऊंटर, महिलांवरील अत्याचार आणि रोजगारातील आरक्षणाशी संबंधित प्रश्न उपस्थित केले.

पत्रकार परिषदेत 69,000 रिक्त पदांपैकी 6,800 पदांबाबतही दावा करण्यात आला. ही पदे मागास आणि दलित विद्यार्थ्यांसाठी अपेक्षित असताना ती पुढारलेल्या वर्गातील उमेदवारांना देण्यात आल्याचा आरोप करण्यात आला. राष्ट्रीय ओबीसी आयोग आणि उत्तर प्रदेश उच्च न्यायालयाच्या संदर्भाचाही त्यांनी उल्लेख केला.

काँग्रेस नेत्यांनी भाजप आणि आरएसएसच्या सामाजिक धोरणांवर जोरदार टीका करताना राहुल गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली वंचित घटकांच्या हक्कांसाठी लढा सुरू असल्याचे सांगितले. उत्तर प्रदेशात शिक्षण, रोजगार आणि सामाजिक न्यायाला प्राधान्य देण्याचे आश्वासनही देण्यात आले.

निष्कर्ष

7 सप्टेंबरच्या AICC पत्रकार परिषदेत जातीय जनगणना हा केवळ सामाजिक आकडेवारीचा विषय न राहता आरक्षण, प्रतिनिधित्व आणि आगामी उत्तर प्रदेशच्या राजकारणाशी जोडलेला महत्त्वाचा मुद्दा म्हणून समोर आला. हीरा ठाकूर यांचा काँग्रेस प्रवेश आणि ओबीसी, अतिमागास व दलित समाजाच्या प्रश्नांवर काँग्रेसने घेतलेली आक्रमक भूमिका यामुळे या पत्रकार परिषदेचे राजकीय महत्त्व वाढले आहे. आगामी काळात जातीय जनगणना आणि सामाजिक न्यायाचे मुद्दे उत्तर प्रदेशच्या राजकीय चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहण्याची शक्यता या पत्रकार परिषदेतून दिसून येते. 

***