मुसळधार पावसाचा इशारा; उत्तर प्रदेश-मध्य प्रदेशात अतिवृष्टीचा धोका

नवी दिल्ली : देशातील अनेक भागांमध्ये पावसाचा जोर कायम असून मुसळधार पाऊस आणि अतिवृष्टीचा धोका लक्षात घेता भारतीय हवामान विभागाने (IMD) विविध राज्यांसाठी हवामानाचा इशारा जारी केला आहे. 26 ऑगस्ट 2026 रोजी जारी केलेल्या हवामान निवेदनानुसार, उत्तर प्रदेश आणि मध्य प्रदेशातील काही भागांत अतिमुसळधार पावसाची शक्यता आहे. या पावसामुळे काही भागांत पाणी साचणे, पूरस्थिती, वाहतूक विस्कळीत होणे आणि भूस्खलनासारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.

उत्तर प्रदेश आणि मध्य प्रदेशात अतिवृष्टीचा धोका

IMD च्या माहितीनुसार, दक्षिण उत्तर प्रदेश आणि लगतच्या ईशान्य मध्य प्रदेशावर कमी दाबाचे क्षेत्र तयार झाले आहे. या हवामान प्रणालीमुळे उत्तर प्रदेश आणि पश्चिम मध्य प्रदेशात काही ठिकाणी मुसळधार ते अतिमुसळधार पाऊस पडण्याची शक्यता आहे.

दक्षिण-पश्चिम उत्तर प्रदेश आणि उत्तर-पश्चिम मध्य प्रदेशासाठी 26 ऑगस्ट रोजी काही ठिकाणी अतिमुसळधार पावसाचा इशारा देण्यात आला होता. पूर्व उत्तर प्रदेशातही मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.

गेल्या 24 तासांत पश्चिम उत्तर प्रदेशात 21 सेंटीमीटर किंवा त्यापेक्षा जास्त पावसाची नोंद झाली. हमीरपूरमधील राठ येथे 22 सेंटीमीटर पाऊस नोंदवला गेला. पूर्व आणि पश्चिम मध्य प्रदेश, किनारी कर्नाटक, अरुणाचल प्रदेश आणि पूर्व उत्तर प्रदेशातही मोठ्या प्रमाणात पाऊस झाला.

कोणत्या भागात पूरस्थितीचा धोका?

IMD ने पुढील 24 तासांसाठी काही भागांत कमी ते मध्यम स्वरूपाचा फ्लॅश फ्लड म्हणजे अचानक पूर येण्याचा धोका व्यक्त केला आहे. पूर्व राजस्थानातील भरतपूर, धौलपूर आणि करौली तसेच पश्चिम उत्तर प्रदेशातील आग्रा, अलीगड, औरैया, बदायूं, एटा, फिरोजाबाद, हमीरपूर, झाशी, कासगंज, मैनपुरी, मथुरा आणि शाहजहानपूर या जिल्ह्यांचा त्यात समावेश आहे.

पश्चिम मध्य प्रदेशातील भिंड, दतिया, ग्वाल्हेर, मुरैना आणि शिवपुरी जिल्ह्यांमध्येही काही जलप्रवाह क्षेत्रे आणि परिसरांमध्ये पाणी साचण्याची किंवा पूरस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता आहे.

महाराष्ट्रातही पावसाचा जोर कायम राहणार

महाराष्ट्रासाठीही हवामान विभागाने महत्त्वाचा अंदाज दिला आहे. कोकण आणि गोवा येथे 26 ऑगस्ट ते 1 सप्टेंबरदरम्यान अनेक ठिकाणी पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. त्याच काळात गुजरात, सौराष्ट्र-कच्छ, मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात काही ठिकाणी हलका ते मध्यम स्वरूपाचा किंवा विखुरलेला पाऊस होण्याचा अंदाज आहे.

मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात 26 ऑगस्ट रोजी काही ठिकाणी मेघगर्जनेसह विजांचा कडकडाट होण्याची शक्यता देखील वर्तवण्यात आली होती. त्यामुळे या भागातील नागरिकांनी स्थानिक हवामानाचा अंदाज लक्षात घेऊन बाहेरील कामांचे नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे.

महाराष्ट्राच्या तुलनेत कोकण-गोवा भागात पुढील काही दिवस पावसाचे प्रमाण अधिक राहण्याची शक्यता IMD च्या अंदाजातून दिसून येते. सात दिवसांच्या पावसाच्या अंदाजाच्या तक्त्यातही कोकण आणि गोवा भागासाठी व्यापक पावसाची शक्यता दर्शवण्यात आली आहे.

देशातील इतर राज्यांसाठीही पावसाचा अंदाज

ईशान्य भारतात अरुणाचल प्रदेश, आसाम, मेघालय तसेच नागालँड, मणिपूर, मिझोराम आणि त्रिपुरा या भागांत पुढील काही दिवस पावसाची शक्यता आहे. अरुणाचल प्रदेशात काही दिवस मुसळधार पाऊस पडू शकतो, तर आसाम आणि मेघालयातही काही कालावधीत मुसळधार पावसाचा अंदाज आहे.

पूर्व भारतातील ओडिशा, झारखंड, बिहार आणि पश्चिम बंगालमध्येही पावसाची स्थिती कायम राहण्याची शक्यता आहे. काही भागांत मेघगर्जना, विजांचा कडकडाट आणि सोसाट्याचा वारा वाहण्याचा इशारा देण्यात आला आहे. अंदमान-निकोबार बेटांवरही काही दिवस वादळी वाऱ्यांसह पावसाची शक्यता आहे.

दक्षिण भारतात केरळ, किनारी कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, कर्नाटक आणि तामिळनाडूच्या काही भागांत पाऊस आणि मेघगर्जनेची शक्यता आहे. किनारी कर्नाटकात 26 ऑगस्ट ते 1 सप्टेंबरदरम्यान अनेक ठिकाणी पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे.

मुसळधार पावसामुळे कोणते परिणाम होऊ शकतात?

हवामान विभागाने अतिमुसळधार पावसामुळे झाडांच्या फांद्या तुटणे, छोटी झाडे उन्मळून पडणे आणि शेती व बागायती पिकांचे नुकसान होण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. जोरदार वारा आणि पावसामुळे कमकुवत घरे, झोपड्या, भिंती आणि रस्त्यांचे किरकोळ नुकसान होऊ शकते.

सखल भागात पाणी साचणे, अचानक पूर येणे, माती घसरणे आणि दृश्यमानता कमी होणे यासारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात. मुसळधार पावसामुळे रस्ते आणि रेल्वे वाहतुकीवरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे. लहान नौका, ट्रॉलर आणि बोटींसाठीही हवामान धोकादायक ठरू शकते.

नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?

IMD ने नागरिकांना हवामानाची परिस्थिती बिघडल्यास सुरक्षित ठिकाणी जाण्यास तयार राहण्याचा सल्ला दिला आहे. विजांचा कडकडाट होत असताना झाडाखाली आश्रय घेऊ नये. पाण्यापासून दूर राहावे आणि शक्य असल्यास विद्युत व इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे वीजपुरवठ्यापासून वेगळी करावीत.

पर्यटन आणि मनोरंजनाच्या ठिकाणीही हवामानाची स्थिती लक्षात घेऊन आवश्यक निर्बंध लागू करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

शेतकऱ्यांसाठी IMD च्या महत्त्वाच्या सूचना

मुसळधार पावसाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी शेतातील पाण्याचा निचरा व्यवस्थित होईल याची काळजी घ्यावी, असे IMD ने सुचवले आहे. पाणी साचलेल्या शेतात खत, तणनाशक किंवा कीटकनाशकांची फवारणी पुढे ढकलण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

मध्य महाराष्ट्रासह विविध राज्यांसाठी पिकनिहाय सूचना देण्यात आल्या आहेत. भात, मका, कापूस, कडधान्ये, भाजीपाला आणि इतर पिकांमधील अतिरिक्त पाणी लवकर बाहेर काढणे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले आहे. केळी, टोमॅटो, मिरची आणि इतर नाजूक पिकांना आधार देण्याचा सल्लाही देण्यात आला आहे.
पशुपालकांनी मुसळधार पावसात जनावरे सुरक्षित गोठ्यात ठेवावीत. चारा आणि खाद्य सुरक्षित ठिकाणी साठवावे. मत्स्यपालन करणाऱ्यांनी तलावातील अतिरिक्त पाणी बाहेर जाण्यासाठी योग्य व्यवस्था करावी, जेणेकरून पाणी ओसंडल्यावर मासे बाहेर वाहून जाणार नाहीत.

दिल्लीसाठी पुढील चार दिवसांचा अंदाज

दिल्ली-एनसीआरमध्ये 26 ते 29 ऑगस्टदरम्यान आकाश सामान्यतः ढगाळ किंवा अंशतः ढगाळ राहण्याचा अंदाज आहे. 27 ऑगस्ट रोजी अनेक ठिकाणी सकाळी हलका पाऊस होण्याची शक्यता असून कमाल तापमान 33 ते 35 अंश सेल्सिअस राहू शकते.

28 आणि 29 ऑगस्ट रोजी कमाल तापमान 34 ते 36 अंश सेल्सिअसपर्यंत जाण्याची शक्यता आहे.

निष्कर्ष

एकूणच, मुसळधार पाऊस आणि अतिवृष्टीचा धोका लक्षात घेता उत्तर आणि मध्य भारतातील काही भागांसाठी परिस्थिती गंभीर आहे. उत्तर प्रदेश आणि मध्य प्रदेशातील काही जिल्ह्यांना अतिवृष्टी तसेच अचानक पूरस्थितीचा धोका आहे. महाराष्ट्रात कोकण-गोवा भागात पुढील काही दिवस पावसाचे प्रमाण कायम राहण्याची शक्यता आहे, तर मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात विजांच्या कडकडाटासह पावसाचा धोका आहे. नागरिकांनी IMD चे स्थानिक आणि जिल्हानिहाय इशारे लक्षात घेऊन सुरक्षिततेला प्राधान्य देणे आवश्यक आहे.

***