अंदमान-निकोबारमध्ये उपराष्ट्रपतींकडून ‘हर घर तिरंगा अभियान’चा शुभारंभ

अंदमान आणि निकोबार बेटांमध्ये **‘हर घर तिरंगा अभियान’**चा शुभारंभ उपराष्ट्रपती श्री सी. पी. राधाकृष्णन यांच्या हस्ते रविवारी, 9 ऑगस्ट 2026 रोजी करण्यात आला. ऑगस्ट क्रांती दिनाच्या निमित्ताने श्री विजय पुरम येथील फ्लॅग पॉइंटवर राष्ट्रीय ध्वज फडकवून त्यांनी या अभियानाची सुरुवात केली. भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात ऐतिहासिक स्थान असलेल्या या बेटांवरून अभियानाचा प्रारंभ करणे विशेष महत्त्वाचे असल्याचे उपराष्ट्रपतींनी सांगितले.

‘हर घर तिरंगा अभियान’ातून देशभक्ती आणि एकतेचा संदेश

श्री राधाकृष्णन यांनी डीबीआरएआयटी सभागृहात आयोजित राज्यस्तरीय कार्यक्रम आणि ‘वंदे मातरम्’ तिरंगा कॉन्सर्टला संबोधित केले. यावेळी त्यांनी प्रत्येक नागरिकाने आपल्या घरावर अभिमानाने तिरंगा फडकवावा आणि राष्ट्रध्वजाचे प्रतिनिधित्व करणारी धैर्य, एकता आणि देशभक्तीची मूल्ये आपल्या जीवनात जपावीत, असे आवाहन केले.

‘हर घर तिरंगा अभियान’ हे केवळ ध्वज फडकवण्यापुरते मर्यादित नसून देशातील नागरिकांना एका राष्ट्रीय ध्वजाखाली एकत्र आणणारी लोकचळवळ असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

उपराष्ट्रपतींनी म्हटले की, तिरंगा प्रत्येक भारतीयाच्या मनात राष्ट्राबद्दल अभिमान आणि जबाबदारीची भावना निर्माण करतो. “भारत एक आहे आणि कायम एकच राहील,” असा ठाम संदेश त्यांनी दिला.

अंदमान-निकोबार : बलिदानाची पवित्र भूमी

अंदमान आणि निकोबार बेटांना भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याशी अतिशय महत्त्वाचे ऐतिहासिक नाते आहे. स्वातंत्र्यसैनिकांनी ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध संघर्ष करताना या बेटांवरील कारागृहात कठोर यातना सहन केल्या.

उपराष्ट्रपतींनी या बेटांना केवळ भारताचा भौगोलिक भाग न मानता बलिदानाची पवित्र भूमी असल्याचे म्हटले. त्यांनी वीर विनायक दामोदर सावरकर आणि सेल्युलर जेलमध्ये अमानुष यातना सहन करणाऱ्या असंख्य स्वातंत्र्यसैनिकांना श्रद्धांजली अर्पण केली.

‘काळापाणी’च्या संघर्षाची आठवण

ब्रिटिश काळातील सेल्युलर जेलला ‘काळापाणी’ म्हणून ओळखले जात असे. देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी अनेक स्वातंत्र्यसैनिकांना येथे कैद करण्यात आले होते. त्यांच्या त्यागामुळे आणि संघर्षामुळे पुढील पिढ्यांना स्वातंत्र्याचे महत्त्व समजले.

उपराष्ट्रपतींनी या स्वातंत्र्यसैनिकांचा धैर्य, देशभक्ती आणि त्याग आजच्या पिढीसाठी प्रेरणादायी असल्याचे सांगितले.

ऑगस्ट क्रांती दिन आणि तिरंग्याचा ऐतिहासिक संबंध

9 ऑगस्ट हा दिवस भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील महत्त्वाचा दिवस आहे. 8 ऑगस्ट 1942 रोजी महात्मा गांधी यांनी ‘करो या मरो’चा संदेश देत भारत छोडो आंदोलनाला निर्णायक दिशा दिली. या आंदोलनामुळे देशभरातील लाखो भारतीय स्वातंत्र्याच्या लढ्यात सहभागी झाले.

उपराष्ट्रपतींनी या ऐतिहासिक घटनेची आठवण करून देताना अंदमान-निकोबार बेटांचा तिरंग्याच्या इतिहासातील विशेष संबंधही अधोरेखित केला.

नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी फडकवला तिरंगा

30 डिसेंबर 1943 रोजी नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी अंदमानमध्ये भारतीय राष्ट्रध्वज फडकवला होता. भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासातील हा एक महत्त्वाचा क्षण मानला जातो.

त्यामुळे या ऐतिहासिक बेटांवरून ‘हर घर तिरंगा अभियान’ सुरू करण्याला विशेष प्रतीकात्मक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

‘भारत एक आहे आणि कायम एक राहील’

उपराष्ट्रपतींनी भारताच्या ‘विविधतेत एकता’ या वैशिष्ट्याचा उल्लेख करत अंदमान-निकोबार बेटे त्याचे जिवंत उदाहरण असल्याचे सांगितले.

या बेटांवर विविध समुदाय, संस्कृती आणि समृद्ध आदिवासी वारसा पाहायला मिळतो. त्याचबरोबर गेल्या काही वर्षांत बेटांवरील कनेक्टिव्हिटी, आरोग्य, शिक्षण आणि पायाभूत सुविधांमध्येही प्रगती झाली असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

‘एक भारत, श्रेष्ठ भारत’ या संकल्पनेशी अंदमान-निकोबार बेटांचे महत्त्वपूर्ण नाते असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

ग्रेट निकोबार प्रकल्पामुळे विकासाला चालना

उपराष्ट्रपतींनी ग्रेट निकोबार बेट विकास प्रकल्पाचाही उल्लेख केला. या प्रकल्पामुळे भारताची सागरी क्षमता, कनेक्टिव्हिटी आणि आर्थिक संधी वाढण्यास मदत होईल, असे त्यांनी सांगितले.

भारताच्या सागरी हितसंबंधांच्या दृष्टीने अंदमान-निकोबार बेटांचे भौगोलिक स्थान महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे या भागातील विकासामुळे देशाला नवीन आर्थिक आणि सामरिक संधी मिळू शकतात.

मात्र विकासासोबत पर्यावरण संवर्धनाचा समतोल राखणेही आवश्यक असल्याचे उपराष्ट्रपतींनी स्पष्ट केले.

राष्ट्रीय सुरक्षेबाबत नागरिकांना संदेश

भारताची परंपरा शांतता आणि उदारतेची असली तरी राष्ट्रीय हित आणि सार्वभौमत्वाचे संरक्षण करण्यासाठी देशाने सदैव सज्ज राहिले पाहिजे, असे श्री राधाकृष्णन यांनी सांगितले.

भारताच्या उदारतेचा अर्थ कमजोरी असा घेतला जाऊ नये, असे त्यांनी स्पष्ट केले. तिरंगा नागरिकांना धैर्य, एकता आणि आशावादाची प्रेरणा देतो, असेही त्यांनी सांगितले.

स्वातंत्र्यसैनिकांनी दिलेल्या बलिदानाची परंपरा पुढे नेत मजबूत आणि विकसित भारत उभारण्यासाठी प्रत्येक नागरिकाने योगदान द्यावे, असे आवाहन त्यांनी केले.

सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि तिरंगा प्रदर्शन

कार्यक्रमादरम्यान उपराष्ट्रपतींनी सांस्कृतिक कार्यक्रमाला उपस्थिती लावली. तसेच त्यांनी ‘हर घर तिरंगा’ प्रदर्शनालाही भेट दिली.

या प्रदर्शनामध्ये अभियानाची भावना, राष्ट्रीय एकता आणि देशभक्तीचा संदेश मांडण्यात आला होता. कार्यक्रमाला अंदमान-निकोबारचे नायब राज्यपाल अॅडमिरल डी. के. जोशी (निवृत्त), मुख्य सचिव चंचल यादव, श्री विजय पुरम महानगरपालिका परिषदेच्या अध्यक्षा एम. वसंथा आणि जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष पी. उमर यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते.

नागरिकांनी तिरंगा अभिमानाने फडकवण्याचे आवाहन

‘हर घर तिरंगा अभियान’ाच्या माध्यमातून देशभरातील नागरिकांनी स्वातंत्र्यलढ्याचा इतिहास आणि स्वातंत्र्यसैनिकांचे बलिदान स्मरणात ठेवावे, हा संदेश देण्यात आला आहे.

राष्ट्रीय ध्वज हा केवळ देशाचे प्रतीक नसून भारताची एकता, अखंडता, धैर्य आणि देशभक्तीचे प्रतीक आहे. त्यामुळे प्रत्येक नागरिकाने तिरंग्याचा सन्मान राखत त्यामागील मूल्ये आपल्या दैनंदिन जीवनात जपणे आवश्यक आहे.

निष्कर्ष

अंदमान-निकोबारसारख्या स्वातंत्र्यलढ्याच्या ऐतिहासिक भूमीवरून ‘हर घर तिरंगा अभियान’ सुरू होणे हे देशाच्या स्वातंत्र्याच्या इतिहासाला आणि तिरंग्याला दिलेला सन्मान आहे. उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी नागरिकांना तिरंगा अभिमानाने फडकवण्यासोबतच एकता, धैर्य आणि देशभक्तीची भावना मजबूत करण्याचे आवाहन केले. स्वातंत्र्यसैनिकांच्या त्यागातून प्रेरणा घेत विकसित आणि मजबूत भारत घडवण्याचा संदेश या अभियानातून देण्यात आला आहे.

 

  

***