HPV लसीकरण मोहिमेला वेग; देशभरात 52.10 लाखांहून अधिक मुलींना मोफत लस, गर्भाशय मुखाच्या कर्करोगाविरुद्ध केंद्राची व्यापक मोहीम.
देशभरात गर्भाशय मुखाच्या (सर्व्हायकल) कर्करोगाच्या प्रतिबंधासाठी राबविण्यात येत असलेल्या एचपीव्ही (HPV) लसीकरण मोहिमेला चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, 15 जुलै 2026 पर्यंत देशातील 52,10,302 मुलींना HPV लस देण्यात आली आहे. ही मोहीम 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी देशातील सर्व 36 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये सुरू करण्यात आली होती.
ही लसीकरण मोहीम 14 वर्षे वयोगटातील सुमारे 1.2 कोटी पात्र मुलींसाठी राबविण्यात येत आहे. HPV लस शासनामार्फत पूर्णपणे मोफत उपलब्ध करून दिली जात असून, आयुष्मान आरोग्य मंदिर (प्राथमिक आरोग्य केंद्र), समुदाय आरोग्य केंद्र, उपजिल्हा रुग्णालय, जिल्हा रुग्णालय आणि सरकारी वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये ही लस दिली जात आहे.
मोहिमेची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी देशातील सर्व 36 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांतील वैद्यकीय आणि निमवैद्यकीय कर्मचाऱ्यांचे व्यापक प्रशिक्षण पूर्ण करण्यात आले आहे. तसेच लसीकरणाची संपूर्ण नोंद केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या U-WIN या डिजिटल लसीकरण पोर्टलवर केली जात आहे.
लसीकरणाबाबत जनजागृती वाढविण्यासाठी विविध माहिती, शिक्षण आणि जनजागृती (IEC) उपक्रम राबविले जात आहेत. यामध्ये रेडिओ जिंगल्स, पोस्टर्स, बॅनर्स, गैरसमज दूर करणारे डिजिटल संदेश तसेच सोशल मीडियाचा वापर करून नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण केली जात आहे. विशेषतः ग्रामीण, आदिवासी आणि शहरी झोपडपट्टी भागांतील मुलींमध्ये लसीकरणाचे प्रमाण वाढविण्यावर भर दिला जात आहे.
केंद्र सरकारने गर्भाशय मुखाच्या कर्करोगाच्या प्रतिबंधासाठी बहुआयामी धोरण स्वीकारले आहे. यामध्ये HPV लसीकरण, नियमित तपासणी (स्क्रीनिंग), आयुष्मान आरोग्य मंदिरांमध्ये लवकर निदान आणि डे केअर कॅन्सर केंद्रांमार्फत उपचार या सर्व उपाययोजनांचा समावेश आहे. या माध्यमातून कर्करोगाचा धोका कमी करण्यासाठी आणि वेळेवर उपचार उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत.
केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण राज्यमंत्री अनुप्रिया पटेल यांनी आज राज्यसभेत लेखी उत्तराद्वारे ही माहिती दिली. देशभरातील पात्र मुलींना मोफत HPV लस उपलब्ध करून देत गर्भाशय मुखाच्या कर्करोगाविरुद्ध प्रभावी प्रतिबंधात्मक आरोग्य सेवा मजबूत करण्यासाठी केंद्र सरकार सातत्याने प्रयत्नशील असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.