पुणे मेट्रो मार्गिका 3 सुरू; हिंजवडी ते शिवाजीनगर प्रवास होणार वेगवान

पुणे, 4 नोव्हेंबर 2026 : पुणेकरांसाठी सार्वजनिक वाहतुकीच्या दृष्टीने महत्त्वाची बातमी आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी पुणे मेट्रो मार्गिका 3 अर्थात हिंजवडी-माण ते शिवाजीनगर या महत्त्वाकांक्षी मेट्रो प्रकल्पाचे उद्घाटन करण्यात आले. व्हिडीओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे झालेल्या या कार्यक्रमात पंतप्रधानांनी हिरवा झेंडा दाखवून मेट्रोला रवाना केले. या नव्या मार्गामुळे हिंजवडी आयटी पार्क, बाणेर, बालेवाडी, औंध आणि शिवाजीनगर परिसरातील प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळण्याची अपेक्षा आहे. विशेष म्हणजे, देशातील सार्वजनिक-खासगी भागीदारीतून उभारण्यात आलेल्या पहिल्या मेट्रो प्रकल्पांपैकी हा महत्त्वाचा प्रकल्प असून, त्याचे संचालन महिला कर्मचारी करणार आहेत.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते मेट्रो मार्गिका 3 चे उद्घाटन

पुणे मेट्रोच्या नव्या मार्गिकेच्या उद्घाटनप्रसंगी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी पुण्याच्या शहरी विकासात आधुनिक सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेचे महत्त्व अधोरेखित केले. मेट्रोच्या विस्तारामुळे शहरातील प्रवासाचा वेळ कमी होईल, वाहतूक व्यवस्था सुधारेल आणि आर्थिक विकासाला चालना मिळेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

या कार्यक्रमाला राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा मुंबईतील लोकभवनातून ऑनलाइन उपस्थित होते. पुण्यातून मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार सहभागी झाले होते. केंद्रीय मंत्री मनोहरलाल खट्टर दूरदृश्य प्रणालीद्वारे उपस्थित होते. केंद्रीय राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ, मंत्री चंद्रकांत पाटील, राज्यमंत्री माधुरी मिसाळ, पुण्याच्या महापौर मंजुषा नागपुरे, पिंपरी-चिंचवडचे महापौर रवी लांडगे आणि खासदार श्रीरंग बारणे यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते.

पंतप्रधानांनी सांगितले की, 2014 मध्ये भारतात केवळ 248 किलोमीटरचे मेट्रो मार्ग कार्यरत होते. आता देशातील मेट्रोचे जाळे सुमारे 1,200 किलोमीटरपर्यंत विस्तारले असून, 26 शहरांमध्ये मेट्रो सेवा सुरू झाली आहे. दररोज एक कोटीहून अधिक प्रवासी मेट्रोचा वापर करतात. महाराष्ट्रातही मेट्रो पायाभूत सुविधांचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

पुणे मेट्रो मार्गिका 3 ची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये

हिंजवडी-माण ते शिवाजीनगर अशी ही मेट्रो मार्गिका एकूण 23.203 किलोमीटर लांबीची आहे. या संपूर्ण मार्गावर 23 उन्नत स्थानके उभारण्यात आली आहेत. प्रकल्पासाठी सुमारे 8,313 कोटी रुपयांचा खर्च करण्यात आला आहे.

हिंजवडी आयटी पार्कला शिवाजीनगरशी थेट जोडणी

हिंजवडी हे पुण्यातील महत्त्वाचे माहिती तंत्रज्ञान केंद्र आहे. येथे हजारो कर्मचारी दररोज कामासाठी ये-जा करतात. सकाळी आणि संध्याकाळी या परिसरात मोठ्या प्रमाणावर वाहतूक कोंडी होते. अनेक कर्मचाऱ्यांचा प्रवासाचा बराच वेळ रस्त्यांवरील गर्दीत जातो.

नव्या मेट्रोमुळे हिंजवडी, माण, वाकड, बाणेर, बालेवाडी, औंध आणि शिवाजीनगर या भागांतील प्रवास अधिक सुलभ होणार आहे. शिवाजीनगर येथील जिल्हा न्यायालय मेट्रो स्थानकावरून विद्यमान पुणे मेट्रो मार्गिकांशी जोडणी मिळणार असल्याने प्रवाशांना शहरातील इतर भागांमध्ये जाणेही सोपे होईल.

सुरुवातीला 17 स्थानकांवर प्रवासी सेवा

या मार्गिकेवर एकूण 23 स्थानके असली, तरी सुरुवातीच्या टप्प्यात 4 नोव्हेंबरपासून 17 स्थानकांवर प्रवासी सेवा सुरू करण्यात येत आहे. उर्वरित सहा स्थानकांवरील कामे आणि आवश्यक सुविधा टप्प्याटप्प्याने पूर्ण करून ती प्रवाशांसाठी खुली करण्याचे नियोजन आहे.

या मार्गिकेमुळे खासगी वाहनांवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होईल. तसेच रस्त्यांवरील वाहनांची संख्या आणि त्यातून निर्माण होणारे प्रदूषण कमी करण्यासही हातभार लागू शकतो.

देशातील पहिली 100 टक्के महिला संचालित मेट्रो

पुणे मेट्रो मार्गिका 3 चे सर्वांत महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे महिला सक्षमीकरणाला दिलेले प्राधान्य. ही मार्गिका देशातील पहिली 100 टक्के महिला संचालित मेट्रो म्हणून विकसित करण्यात आली आहे.

या मार्गावर सुमारे 90 महिला ट्रेन पायलट मेट्रो चालविणार आहेत. तसेच प्रकल्पाच्या एकूण मनुष्यबळापैकी सुमारे 50 टक्के कर्मचारी महिला असणार आहेत. त्यामुळे आधुनिक सार्वजनिक वाहतूक क्षेत्रात महिलांसाठी रोजगाराच्या नव्या संधी निर्माण होणार आहेत.

या उपक्रमाला 'पिंक मेट्रो' असेही संबोधले जात आहे. महिला केवळ कार्यालयीन किंवा सहाय्यक जबाबदाऱ्यांमध्येच नव्हे, तर मेट्रोसारख्या तांत्रिक आणि महत्त्वाच्या वाहतूक व्यवस्थेच्या संचालनातही नेतृत्व करू शकतात, हे या प्रकल्पातून अधोरेखित होत आहे.

पुणे मेट्रो टप्पा 2 चे भूमिपूजन; चार नव्या मार्गांचा विस्तार

मार्गिका 3 च्या उद्घाटनासोबतच पुणे मेट्रो टप्पा 2 मधील चार नव्या विस्तारित मार्गिकांचे भूमिपूजनही पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते करण्यात आले. या नव्या मार्गांमुळे पुणे आणि परिसरातील प्रमुख निवासी, व्यावसायिक तसेच आयटी क्षेत्रांना मेट्रोची जोडणी मिळणार आहे.

प्रस्तावित विस्तारामध्ये वनाज ते चांदणी चौक, रामवाडी ते विठ्ठलवाडी, खडकवासला ते खराडी आणि नळस्टॉप ते माणिकबाग या मार्गांचा समावेश आहे. या नव्या मार्गिकांची एकत्रित लांबी सुमारे 46 किलोमीटर असल्याचे कार्यक्रमात सांगण्यात आले.

या विस्तारामुळे कोथरूड, बावधन, विमाननगर, खराडी, वाघोली आणि शहराच्या पूर्व-पश्चिम तसेच दक्षिण भागातील प्रवाशांना फायदा होणार आहे. सर्व प्रस्तावित प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर पुणे मेट्रोचे जाळे 100 किलोमीटरपेक्षा अधिक होण्याची अपेक्षा आहे.

2030 पर्यंत पुणे महत्त्वाचे मोबिलिटी केंद्र बनेल – मुख्यमंत्री

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पुणे, पिंपरी-चिंचवड आणि पुणे महानगर प्रदेशाच्या भविष्यातील वाहतूक विकासाबाबत महत्त्वाची माहिती दिली. 2030 पर्यंत हा परिसर देशातील महत्त्वाचे मोबिलिटी केंद्र बनेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

मेट्रोसोबतच इलेक्ट्रिक बसेस, इनर रिंगरोड, आउटर रिंगरोड, भूमिगत मार्ग आणि बोगदे अशा विविध पायाभूत सुविधा विकसित करण्यात येत आहेत. या प्रकल्पांमुळे नागरिकांचा प्रवास अधिक वेगवान आणि सोयीस्कर होण्यास मदत होईल.

मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले की, हिंजवडी-शिवाजीनगर मेट्रो प्रकल्प सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (PPP) तत्त्वावर उभारण्यात आला आहे. टाटा प्रोजेक्ट्स आणि सीमेन्स यांनी या प्रकल्पाच्या उभारणीत महत्त्वाची भूमिका बजावली. केंद्र आणि राज्य सरकारचे सहकार्य, निधी आणि जमीन संपादनामुळे हा प्रकल्प पूर्ण झाला.

पुणे मेट्रो ही पर्यावरणपूरक वाहतूक व्यवस्था म्हणून विकसित केली जात असून, आवश्यक विजेपैकी सुमारे 30 टक्के वीज सौरऊर्जेतून मिळवण्याचे नियोजन आहे.

पुणेकरांना वाहतूक कोंडीतून दिलासा मिळणार – उपमुख्यमंत्री

उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी मेट्रो मार्गिका 3 मुळे पुणेकरांचा दैनंदिन प्रवास अधिक सुरक्षित, वेगवान आणि आरामदायी होईल, असे सांगितले. पुणे शहरातील वाढती वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी मेट्रो महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.

पुणे-मुंबई द्रुतगती मार्गावरील मिसिंग लिंक, शहराभोवतीचा रिंगरोड आणि इतर वाहतूक प्रकल्पांमुळे पुण्याच्या दळणवळण व्यवस्थेला बळ मिळेल, असेही त्यांनी नमूद केले. पुण्याच्या विकासात दिवंगत उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या योगदानाचाही त्यांनी उल्लेख केला.

उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांनी मेट्रो प्रकल्पाच्या उभारणीमध्ये अजित पवार यांच्या योगदानाची आठवण करून दिली. हिंजवडी, माण आणि मारुंजी परिसरातील रस्ते, पाणी, वीज, कचरा व्यवस्थापन आणि मेट्रो स्थानकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी आवश्यक अंतर्गत रस्त्यांच्या विकासावर भर दिला जाणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.

केंद्रीय राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ यांनीही मेट्रोच्या विस्तारामुळे पुण्याच्या पूर्व, पश्चिम आणि दक्षिण भागातील संपर्क व्यवस्था अधिक सक्षम होणार असल्याचे सांगितले. मेट्रोसोबतच पीएमपीच्या बससेवेचा विस्तार आणि रिंगरोडसारख्या प्रकल्पांवरही भर दिला जात असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

पुण्याच्या आर्थिक आणि औद्योगिक विकासाला मिळणार चालना

पुणे हे माहिती तंत्रज्ञान, वाहन उद्योग, औषधनिर्मिती, स्टार्टअप आणि उत्पादन क्षेत्रातील महत्त्वाचे केंद्र आहे. त्यामुळे आधुनिक वाहतूक व्यवस्था उभारणे शहराच्या आर्थिक विकासासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.

मेट्रोमुळे कर्मचारी, विद्यार्थी, व्यावसायिक आणि सर्वसामान्य नागरिकांना प्रवासासाठी पर्यायी सुविधा उपलब्ध होईल. प्रवासाचा वेळ वाचल्यास कामकाजाची कार्यक्षमता वाढण्यास आणि सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर वाढण्यास मदत होऊ शकते.

निष्कर्ष

पुणे मेट्रो मार्गिका 3 सुरू झाल्यामुळे पुण्याच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेत महत्त्वाची भर पडली आहे. हिंजवडी-माण ते शिवाजीनगर या 23.203 किलोमीटरच्या मार्गामुळे आयटी कर्मचाऱ्यांसह हजारो प्रवाशांना पर्यायी वाहतूक सुविधा उपलब्ध झाली आहे. महिला संचालित मेट्रो, पर्यावरणपूरक ऊर्जा आणि आगामी टप्पा 2 मधील विस्तार यामुळे पुण्याच्या वाहतूक विकासाला नवी दिशा मिळण्याची अपेक्षा आहे. आगामी काळात सर्व स्थानके आणि प्रस्तावित मार्गिका सुरू झाल्यानंतर पुणे महानगर प्रदेशातील प्रवास अधिक सुलभ होऊ शकतो.