राजनाथ सिंह यांचे मोठे विधान! भारताला समृद्ध, सामर्थ्यवान आणि शांतताप्रिय राष्ट्र बनवण्याचे मोदी सरकारचे ध्येय.

 

मोदी सरकार भारत विकास या मुद्द्यावर संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी महत्त्वपूर्ण विधान केले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली भारताला समृद्धी, ज्ञान आणि सामर्थ्य यांचा संगम असलेले, तसेच जागतिक शांतता आणि मानवकल्याणासाठी योगदान देणारे राष्ट्र बनवण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले. २० ऑक्टोबर २०२६ रोजी ताजिकिस्तानची राजधानी दुशान्बे येथे भारतीय समुदायाला संबोधित करताना त्यांनी भारताच्या आर्थिक प्रगतीपासून ते संरक्षण उत्पादन, डिजिटल अर्थव्यवस्था आणि अंतराळ संशोधनापर्यंत विविध क्षेत्रांतील प्रगतीचा आढावा घेतला.

भारताची प्रगती केवळ आर्थिक विकासापुरती मर्यादित नसून, तंत्रज्ञान, पायाभूत सुविधा, सामाजिक समावेशन आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य यांनाही महत्त्व दिले जात असल्याचे राजनाथ सिंह यांनी स्पष्ट केले.

मोदी सरकार भारत विकासासाठी आर्थिक सुधारणांवर भर

राजनाथ सिंह यांनी भारताच्या आर्थिक विकासाचा उल्लेख करताना देश जागतिक आर्थिक वाढीत १६ टक्क्यांहून अधिक योगदान देत असल्याचे सांगितले. त्यांच्या भाषणानुसार, भारताचा आर्थिक विकासदर सुमारे ७.८ टक्के आहे. अनेक मोठ्या अर्थव्यवस्थांना मंदीच्या आव्हानांचा सामना करावा लागत असताना भारताची अर्थव्यवस्था वाढीच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

गेल्या दशकातील धोरणात्मक बदलांचा उल्लेख करताना त्यांनी भारताने धोरणात्मक अनिश्चिततेच्या काळातून सुधारणा-केंद्रित विकासाच्या दिशेने वाटचाल केल्याचे सांगितले.

“सुधारणा आमच्यासाठी केवळ गरज नाही, तर आमची बांधिलकी आहे,” असा संदेश त्यांनी आपल्या भाषणातून दिला.

व्यापार करारांमुळे भारतीय उद्योगांना संधी

भारताने ३८ देशांसोबत मुक्त व्यापार करार केले असल्याचे राजनाथ सिंह यांनी सांगितले. या करारांमुळे भारतीय उत्पादक आणि उद्योगांना नवीन बाजारपेठांमध्ये प्रवेश करण्याच्या संधी उपलब्ध होत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

भारत-ब्रिटन आणि भारत-युरोपीय संघ व्यापार करारांचाही त्यांनी उल्लेख केला. या करारांमुळे संबंधित बाजारपेठांमध्ये भारतीय निर्यातीवरील बहुतांश शुल्क कमी किंवा समाप्त होण्याची अपेक्षा असून, भारतीय उद्योगांच्या जागतिक स्पर्धात्मकतेला चालना मिळू शकते.

परकीय चलनसाठा आणि बँकिंग क्षेत्रातील प्रगती

राजनाथ सिंह यांच्या मते, भारताची चालू खात्यातील तूट मागील आर्थिक वर्षात सकल देशांतर्गत उत्पादनाच्या (GDP) ०.६१ टक्क्यांपर्यंत खाली आली. सुमारे १२ ते १३ वर्षांपूर्वी ही तूट चार टक्क्यांपेक्षा जास्त होती, असे त्यांनी नमूद केले.

भारताचा परकीय चलनसाठा ७०० अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या पुढे गेल्याचेही त्यांनी सांगितले. देशाच्या आर्थिक स्थैर्यासाठी आणि आंतरराष्ट्रीय व्यवहारांसाठी हा महत्त्वाचा घटक असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.

संरक्षण उत्पादन आणि स्टार्टअप क्षेत्राला चालना

भारताला संरक्षण क्षेत्रात स्वावलंबी बनवण्याच्या प्रयत्नांचा उल्लेख करताना राजनाथ सिंह यांनी संरक्षण उत्पादन आणि निर्यातीतील वाढीची आकडेवारी मांडली.

त्यांच्या भाषणानुसार, भारताची संरक्षण निर्यात विक्रमी ३८,४२४ कोटी रुपयांवर पोहोचली असून संरक्षण उत्पादनाचे मूल्य १.८० लाख कोटी रुपयांपर्यंत वाढले आहे. या प्रगतीमुळे देशांतर्गत उद्योगांना चालना मिळण्यासोबतच जागतिक संरक्षण बाजारपेठेत भारताची उपस्थिती वाढण्यास मदत होत आहे.

देशभरात स्टार्टअप संस्कृतीचा विस्तार

भारतामध्ये स्टार्टअपची संख्या २०१४ पूर्वीच्या काहीशे संस्थांवरून वाढून २.५ लाखांहून अधिक झाल्याचे राजनाथ सिंह यांनी सांगितले.

या स्टार्टअपपैकी जवळपास निम्मे स्टार्टअप लहान शहरे आणि नगरांमधून सुरू झाल्याचे त्यांनी नमूद केले. तसेच ४५ टक्क्यांहून अधिक स्टार्टअपमध्ये किमान एक महिला संचालक किंवा भागीदार असल्याचे त्यांनी सांगितले.

स्वस्त मोबाइल डेटा आणि इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीच्या विस्तारामुळे अधिक नागरिकांना डिजिटल संधी मिळत आहेत. त्यामुळे नवकल्पना, उद्योजकता आणि नवीन कौशल्यांना प्रोत्साहन मिळत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

गरिबी निर्मूलन आणि थेट लाभ हस्तांतरणावर भर

समावेशक विकासाच्या मुद्द्यावर बोलताना राजनाथ सिंह यांनी गेल्या दशकात सुमारे २५ कोटी लोकांना गरिबीतून बाहेर काढण्यात आल्याचा दावा केला.

सरकारी योजनांचा लाभ पात्र नागरिकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी जनधन-आधार-मोबाइल (JAM) त्रिसूत्री आणि थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) यांची भूमिका महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी सांगितले.

या व्यवस्थेमुळे सरकारी आर्थिक मदत लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यांमध्ये थेट जमा करता येते. त्यामुळे मध्यस्थांची भूमिका कमी करणे, पारदर्शकता वाढवणे आणि नागरिकांना योजनांचा लाभ अधिक सोयीस्करपणे मिळवून देणे शक्य होते.

सरकारी योजनांचा लाभ अधिक प्रभावीपणे नागरिकांपर्यंत पोहोचवण्याच्या दृष्टीने डिजिटल व्यवस्थेचे महत्त्वही त्यांनी अधोरेखित केले.

अक्षय ऊर्जा, सेमीकंडक्टर आणि डिजिटल भारत

भारताच्या ऊर्जा क्षेत्रातील प्रगतीचा उल्लेख करताना राजनाथ सिंह यांनी अक्षय ऊर्जा क्षमता २०१४ मधील सुमारे ७५ गिगावॅटवरून जवळपास ३०० गिगावॅटपर्यंत वाढल्याचे सांगितले.

सौर आणि पवन ऊर्जेसारख्या पर्यायी स्रोतांचा विस्तार भारताच्या ऊर्जा क्षेत्रासाठी महत्त्वाचा मानला जातो. यामुळे स्वच्छ ऊर्जेचा वापर वाढवण्याच्या प्रयत्नांना बळ मिळत आहे.

सेमीकंडक्टर उत्पादनात भारताची वाटचाल

Semicon India कार्यक्रम आणि India Semiconductor Mission यांच्या माध्यमातून भारत सेमीकंडक्टर उत्पादन क्षेत्रात प्रगती करत असल्याचे राजनाथ सिंह यांनी सांगितले.

मोबाइल फोन, संगणक, वाहने आणि विविध इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या चिप्सचे उत्पादन हे आधुनिक उद्योगांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या क्षेत्रात देशांतर्गत क्षमता वाढवण्यामुळे भारताचे तंत्रज्ञानावरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

“जहाजे आणि चिप्स या दोन्हींच्या उत्पादनाच्या दिशेने भारत वाटचाल करत आहे,” असे सांगत त्यांनी सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये देशाची क्षमता वाढवण्यावर भर दिला.

UPI व्यवहार आणि पायाभूत सुविधांचा विस्तार

भारताच्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेचा उल्लेख करताना राजनाथ सिंह यांनी UPI व्यवहारांमधील वाढ अधोरेखित केली. त्यांच्या भाषणानुसार, UPI व्यवहारांचे मूल्य २०१६-१७ मधील ७,००० कोटी रुपयांवरून २०२५-२६ मध्ये ३१४ लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचले.

डिजिटल पेमेंटमुळे आर्थिक व्यवहार अधिक जलद आणि सोयीस्कर झाले असून, रोख रकमेवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत होत आहे.

रेल्वे, महामार्ग, विमानतळ, बंदरे आणि ब्रॉडबँड कनेक्टिव्हिटी यांसारख्या पायाभूत सुविधांच्या विस्ताराचाही त्यांनी उल्लेख केला. या सुविधा देशातील व्यापार, प्रवास आणि आर्थिक विकासासाठी महत्त्वाच्या आहेत.

चांद्रयान, आदित्य-L1 आणि गगनयान मोहिमेचा उल्लेख

विज्ञान आणि अंतराळ संशोधनातील भारताच्या यशाबद्दल बोलताना राजनाथ सिंह यांनी चांद्रयान आणि आदित्य-L1 मोहिमांचा उल्लेख केला.

चांद्रयान मोहिमांमुळे चंद्राविषयीच्या संशोधनाला चालना मिळाली, तर आदित्य-L1 मोहिमेद्वारे सूर्याचा अभ्यास करण्याच्या भारताच्या प्रयत्नांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

भारताच्या गगनयान मानवी अंतराळ मोहिमेच्या तयारीबाबतही त्यांनी विश्वास व्यक्त केला. या मोहिमेमुळे भारतीय अंतराळवीरांना अंतराळात पाठवण्याच्या देशाच्या महत्त्वाकांक्षेला पुढे नेण्याची अपेक्षा आहे.

विज्ञान, संशोधन आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानामध्ये भारताची क्षमता वाढवणे हे देशाच्या दीर्घकालीन विकासासाठी महत्त्वाचे असल्याचे त्यांच्या भाषणातून स्पष्ट झाले.

भारत-ताजिकिस्तान मैत्री आणि भारतीय समुदायाचे योगदान

दुशान्बे येथे भारतीय समुदायाशी संवाद साधताना राजनाथ सिंह यांनी परदेशात राहणाऱ्या भारतीयांच्या योगदानाचे कौतुक केले. भारतीय वंशाचे नागरिक भारताची संस्कृती, परंपरा आणि मूल्ये जगभर पोहोचवणारे सांस्कृतिक दूत असल्याचे त्यांनी सांगितले.

भारत आणि ताजिकिस्तान यांच्यातील मैत्रीपूर्ण संबंधांचा उल्लेख करताना त्यांनी भारतीय गाणी, संगीत, साहित्य आणि चित्रपटांना ताजिक नागरिकांमध्ये मिळणाऱ्या लोकप्रियतेकडे लक्ष वेधले.

दोन्ही देशांमधील सांस्कृतिक आणि लोकांमधील संबंध अधिक मजबूत करण्यासाठी भारतीय समुदायाची भूमिका महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

या कार्यक्रमात राजनाथ सिंह यांनी ताजिकिस्तानमधील प्रसिद्ध भारतविद्याविशारद प्रा. हबीबुल्लो राजाबोव्ह यांचा सन्मान केला. हिंदी साहित्य, शिक्षण आणि भाषाशास्त्राच्या अभ्यासातील योगदानासाठी ते ओळखले जातात. ताजिकिस्तानमधून पद्मश्री पुरस्कार मिळवणारे ते पहिले मानकरी असल्याचे प्रसिद्धिपत्रकात नमूद करण्यात आले. कार्यक्रमात भारतीय आणि ताजिक कलाकारांनी सांस्कृतिक सादरीकरणही केले.

निष्कर्ष

मोदी सरकार भारत विकास या संकल्पनेचा उल्लेख करत राजनाथ सिंह यांनी आर्थिक प्रगती, संरक्षण उत्पादन, डिजिटल व्यवहार, अक्षय ऊर्जा, विज्ञान आणि सामाजिक विकास या क्षेत्रांतील भारताच्या वाटचालीवर प्रकाश टाकला. भारताने आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होण्याबरोबरच जागतिक शांतता आणि मानवकल्याणासाठी योगदान देण्याचे उद्दिष्ट ठेवले असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

‘वसुधैव कुटुंबकम्’ या तत्त्वज्ञानावर आधारित भारताची भूमिका समृद्धी आणि सामर्थ्याबरोबरच आंतरराष्ट्रीय सहकार्यालाही महत्त्व देणारी असल्याचे त्यांच्या भाषणातून अधोरेखित झाले.