पुणे महानगरपालिका RampMyCityसोबत; 50 ठिकाणी रॅम्प उभारणार

पुण्यातील सार्वजनिक ठिकाणे दिव्यांग, ज्येष्ठ नागरिक आणि हालचालींमध्ये अडचण येणाऱ्या नागरिकांसाठी अधिक सुलभ करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलण्यात आले आहे. पुणे महानगरपालिका RampMyCity यांच्यात सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला असून, या उपक्रमाच्या पहिल्या टप्प्यात शहरातील 50 सार्वजनिक ठिकाणी व्हीलचेअर रॅम्प उभारण्यात येणार आहेत.

या उपक्रमाला बजाज फायनान्स सर्व्हिसेसच्या (Bajaj Finserv) CSR निधीतून मदत मिळणार आहे. ‘Building a Purple Pune’ या संकल्पनेअंतर्गत हा प्रकल्प राबवला जाणार असून, पुण्यातील सार्वजनिक सुविधा प्रत्येक नागरिकाला समान आणि सहज वापरता याव्यात, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.

पुणे महानगरपालिका RampMyCityसोबत घेणार पुढाकार

शहरातील रस्ते, उद्याने, सार्वजनिक इमारती, नागरी सुविधा आणि इतर सार्वजनिक जागांचा वापर करताना दिव्यांग व्यक्ती तसेच ज्येष्ठ नागरिकांना अनेकदा अडचणींचा सामना करावा लागतो. विशेषतः व्हीलचेअर वापरणाऱ्या व्यक्तींसाठी पायऱ्या किंवा उंच प्रवेशद्वार मोठा अडथळा ठरू शकतात.

ही अडचण कमी करण्यासाठी पुणे महानगरपालिका आणि RampMyCity यांनी एकत्रितपणे काम करण्याचा निर्णय घेतला आहे. MoUमुळे सार्वजनिक ठिकाणी प्रवेश अधिक सोपा करण्यासाठी आवश्यक सुविधा उभारण्याला चालना मिळणार आहे.

पहिल्या टप्प्यात शहरातील 50 सार्वजनिक ठिकाणांची निवड करून तेथे व्हीलचेअर रॅम्प बसवण्यात येतील. त्यामुळे व्हीलचेअर वापरणाऱ्या व्यक्तींना तसेच चालताना अडचण असलेल्या नागरिकांना सार्वजनिक सुविधांपर्यंत पोहोचणे अधिक सोपे होण्याची अपेक्षा आहे.

‘Building a Purple Pune’ संकल्पनेला चालना

या उपक्रमामागे ‘Building a Purple Pune’ ही संकल्पना आहे. दिव्यांग व्यक्तींच्या हक्कांबाबत आणि त्यांच्या सार्वजनिक जीवनातील सहभागाबाबत जागरूकता निर्माण करण्यासाठी जगभरात ‘Purple’ रंगाचा वापर केला जातो.

पुण्यात ही संकल्पना अधिक व्यापक स्वरूपात पुढे नेण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. शहरातील सुविधा तयार करताना त्या केवळ सर्वसामान्य नागरिकांसाठी नव्हे, तर विविध प्रकारच्या शारीरिक अडचणी असलेल्या व्यक्तींनाही सहज वापरता याव्यात, याचा विचार करण्यावर भर दिला जात आहे.

सार्वजनिक ठिकाणी रॅम्प उपलब्ध असणे हा या दिशेने एक महत्त्वाचा भाग आहे. मात्र, सर्वसमावेशक शहरनिर्मितीमध्ये केवळ रॅम्पपुरते काम मर्यादित न राहता भविष्यात इतर सुविधांचाही विचार होणे अपेक्षित आहे.

सार्वजनिक सुविधांमध्ये समान प्रवेश

एखाद्या नागरिकाला उद्यान, कार्यालय, सार्वजनिक इमारत किंवा इतर ठिकाणी जाण्यासाठी दुसऱ्याच्या मदतीची आवश्यकता भासू नये, ही सुलभ शहराची महत्त्वाची खूण आहे.

रॅम्पसारख्या सुविधांमुळे व्हीलचेअर वापरणाऱ्या व्यक्तींना स्वतःहून प्रवेश करण्याची संधी मिळते. त्याचबरोबर ज्येष्ठ नागरिक, दुखापतीमुळे काही काळ चालण्यास अडचण असलेले नागरिक आणि लहान मुलांच्या स्ट्रोलरचा वापर करणाऱ्या पालकांनाही अशा सुविधांचा फायदा होऊ शकतो.

पहिल्या टप्प्यात 50 ठिकाणी व्हीलचेअर रॅम्प

या प्रकल्पाचा पहिला टप्पा 50 सार्वजनिक ठिकाणांपासून सुरू होणार आहे. या ठिकाणी आवश्यकतेनुसार व्हीलचेअर रॅम्प उभारण्याचे काम केले जाणार आहे.

शहरातील सार्वजनिक सुविधा सर्वांसाठी खुल्या असल्या तरी त्यांचा प्रत्यक्ष वापर करण्यासाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा उपलब्ध नसतील, तर त्या सुविधा काही नागरिकांसाठी प्रत्यक्षात अडथळ्याच्या ठरू शकतात.

त्यामुळे प्रवेशयोग्यता (Accessibility) हा शहर नियोजनाचा महत्त्वाचा भाग बनत आहे. रॅम्प उभारणीमुळे सार्वजनिक जागांमध्ये प्रवेशाचा अडथळा कमी करण्यास मदत होईल.

दिव्यांग नागरिकांसाठी अधिक स्वावलंबी प्रवास

सुलभ प्रवेश सुविधा उपलब्ध झाल्यास दिव्यांग नागरिकांना प्रत्येक ठिकाणी इतरांच्या मदतीवर अवलंबून राहण्याची गरज कमी होऊ शकते. सार्वजनिक जागांचा स्वतंत्रपणे वापर करण्याचा आत्मविश्वासही वाढू शकतो.

यामुळे शहरातील सामाजिक आणि सार्वजनिक जीवनात दिव्यांग व्यक्तींचा सहभाग वाढण्यास मदत होऊ शकते. काम, शिक्षण, आरोग्य, मनोरंजन किंवा इतर कारणांसाठी शहरातील विविध ठिकाणी जाणे त्यांच्यासाठी तुलनेने सोपे होऊ शकते.

CSR निधीतून मिळणार आर्थिक पाठबळ

या उपक्रमाला Bajaj Finservच्या CSR निधीतून मदत मिळणार आहे. CSR म्हणजे कंपन्यांनी सामाजिक विकासासाठी केलेली जबाबदार गुंतवणूक.

महानगरपालिका आणि खासगी क्षेत्रातील कंपन्या किंवा सामाजिक संस्थांनी एकत्रितपणे काम केल्यास शहरातील सार्वजनिक सुविधांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी अतिरिक्त संसाधने उपलब्ध होऊ शकतात.

या प्रकल्पात स्थानिक प्रशासन आणि सामाजिक उपक्रम यांच्यातील सहकार्याचे उदाहरण पाहायला मिळत आहे. सार्वजनिक सुविधांमध्ये सुलभता निर्माण करण्यासाठी अशा भागीदारी भविष्यातही उपयुक्त ठरू शकतात.

ज्येष्ठ नागरिक आणि हालचालींमध्ये अडचण असलेल्यांनाही फायदा

रॅम्पचा फायदा केवळ व्हीलचेअर वापरणाऱ्या दिव्यांग व्यक्तींनाच होणार नाही. वयोमानामुळे जिने चढणे किंवा उंच पायऱ्या पार करणे कठीण असलेल्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठीही हे रॅम्प उपयुक्त ठरू शकतात.

तसेच पायाला दुखापत झालेली व्यक्ती, शस्त्रक्रियेनंतर चालण्यास अडचण असलेले नागरिक किंवा तात्पुरत्या स्वरूपात हालचालींची मर्यादा असलेल्या व्यक्तींनाही त्याचा फायदा होऊ शकतो.

लहान मुलांना स्ट्रोलरमधून घेऊन जाणाऱ्या पालकांसाठीही रॅम्प अधिक सोयीचे ठरू शकतात. त्यामुळे प्रवेशयोग्य सुविधा समाजातील अनेक घटकांसाठी उपयुक्त ठरतात.

समावेशक पुण्याकडे वाटचाल

शहराचा विकास करताना प्रत्येक नागरिकाच्या गरजा लक्षात घेणे म्हणजे समावेशक शहरनिर्मिती. केवळ नवीन रस्ते, इमारती किंवा सार्वजनिक जागा उभारणे पुरेसे नसून त्या सुविधा कोणत्याही नागरिकाला सहज वापरता येतात का, याचाही विचार करणे आवश्यक आहे.

पुणे महानगरपालिका आणि RampMyCity यांच्यातील हा करार याच दृष्टिकोनातून महत्त्वाचा ठरत आहे. पहिल्या टप्प्यातील 50 ठिकाणी रॅम्प उभारल्यानंतर त्याचा अनुभव आणि परिणाम लक्षात घेऊन भविष्यात अशा सुविधांचा विस्तार करण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते.

शहरातील सार्वजनिक ठिकाणे अधिक सुलभ बनवताना रॅम्पची रचना, योग्य उतार, सुरक्षितता आणि वापरातील सोय यांसारख्या बाबी महत्त्वाच्या ठरतात. नागरिकांना प्रत्यक्षात उपयोगी पडतील अशा सुविधांवर भर देणे आवश्यक आहे.

‘Purple Pune’मधून नागरिकांसाठी समान संधी

‘Building a Purple Pune’ ही संकल्पना केवळ पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यापुरती मर्यादित नसून समाजातील प्रत्येक व्यक्तीला शहराच्या सार्वजनिक जीवनात समान सहभागाची संधी देण्याशी संबंधित आहे.

दिव्यांग नागरिकांसाठी सुलभ सार्वजनिक जागा निर्माण झाल्यास त्यांना शिक्षण, रोजगार, सामाजिक कार्यक्रम आणि इतर नागरी उपक्रमांमध्ये सहभागी होण्यास अधिक संधी मिळू शकते.

यामुळे पुणे अधिक संवेदनशील आणि सर्वसमावेशक शहर बनण्याच्या दिशेने पुढे जाऊ शकते.

पुढील टप्प्यांसाठी महत्त्वाचा पाया

50 सार्वजनिक ठिकाणी रॅम्प उभारण्याचा पहिला टप्पा हा व्यापक बदलाच्या दिशेने सुरुवातीचे पाऊल मानले जाऊ शकते. शहरातील इतर सार्वजनिक सुविधा आणि ठिकाणेही भविष्यात अधिक सुलभ करण्यासाठी अशा उपक्रमांचा विस्तार होणे गरजेचे आहे.

सार्वजनिक सुविधा सर्व नागरिकांच्या वापरासाठी आहेत, त्यामुळे त्यांचा प्रवेशही सर्वांसाठी समान असणे आवश्यक आहे. या विचाराला प्रत्यक्ष कृतीची जोड देण्याचा प्रयत्न या MoUमधून होत आहे.

निष्कर्ष

पुणे महानगरपालिका RampMyCity यांच्यात झालेला सामंजस्य करार हा समावेशक पुण्याच्या दिशेने महत्त्वाचा टप्पा आहे. पहिल्या टप्प्यात 50 सार्वजनिक ठिकाणी व्हीलचेअर रॅम्प उभारल्यामुळे दिव्यांग, ज्येष्ठ नागरिक आणि हालचालींमध्ये अडचण असलेल्या नागरिकांसाठी शहर अधिक सुलभ होण्यास मदत होईल.

Bajaj Finservच्या CSR निधीचे सहकार्य आणि ‘Building a Purple Pune’ या संकल्पनेमुळे या उपक्रमाला सामाजिक आणि संस्थात्मक पाठबळ मिळत आहे. प्रत्येक नागरिकाला सार्वजनिक सुविधांचा समान आणि सन्मानाने वापर करता यावा, हेच या उपक्रमाचे मोठे उद्दिष्ट आहे.