जनरल धीरज सेठ यांचा रशिया दौरा; भारत-रशिया संरक्षण सहकार्याला मिळणार नवी दिशा

भारतीय लष्कराचे प्रमुख जनरल धीरज सेठ 16 ते 18 सप्टेंबर 2026 दरम्यान रशियाच्या अधिकृत दौऱ्यावर आहेत. भारत आणि रशिया यांच्यातील दीर्घकाळापासून असलेल्या संरक्षण भागीदारीला अधिक मजबूत करणे आणि दोन्ही देशांच्या लष्करांमधील सहकार्य वाढवणे हा या दौऱ्याचा प्रमुख उद्देश आहे.

या दौऱ्यात जनरल धीरज सेठ रशियातील वरिष्ठ लष्करी आणि संरक्षण अधिकाऱ्यांशी चर्चा करणार आहेत. लष्करी प्रशिक्षण, व्यावसायिक सहकार्य, संरक्षण उद्योग, शस्त्रसामग्री खरेदी आणि सध्याच्या लष्करी घडामोडींशी संबंधित विविध मुद्द्यांवर या भेटीत चर्चा होण्याची अपेक्षा आहे.

जनरल धीरज सेठ यांच्या रशिया दौऱ्याला महत्त्व

जनरल धीरज सेठ यांच्या तीन दिवसांच्या रशिया दौऱ्यादरम्यान मॉस्को आणि सेंट पीटर्सबर्ग या प्रमुख शहरांना भेट दिली जाणार आहे. या दौऱ्याच्या माध्यमातून भारत-रशिया लष्करी संबंध अधिक दृढ करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

भारत आणि रशिया यांच्यात अनेक दशकांपासून संरक्षण क्षेत्रात सहकार्य आहे. लष्करी प्रशिक्षण, उपकरणे, संरक्षण तंत्रज्ञान आणि दोन्ही देशांच्या सशस्त्र दलांमधील संवाद या माध्यमातून हे संबंध पुढे नेले जात आहेत.

सध्याच्या बदलत्या सुरक्षा परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर दोन्ही देशांमधील लष्करी संवाद कायम ठेवणे महत्त्वाचे मानले जाते. जनरल सेठ यांचा दौरा याच लष्करी राजनैतिक संवादाचा एक भाग आहे.

रशियन लष्कराच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी चर्चा

मॉस्कोमध्ये जनरल धीरज सेठ यांना औपचारिक गार्ड ऑफ ऑनर देण्यात येणार आहे. त्यानंतर ते ‘टॉम्ब ऑफ द अननोन सोल्जर’ येथे शहीद सैनिकांना श्रद्धांजली अर्पण करतील.

यानंतर त्यांची रशियन लँड फोर्सेसचे कमांडर-इन-चीफ कर्नल जनरल आंद्रेई निकोलायेविच मोर्दविचेव यांच्यासोबत बैठक होणार आहे. या चर्चेत परस्पर हिताच्या मुद्द्यांवर विचारविनिमय केला जाणार आहे.

लष्करी प्रशिक्षण आणि व्यावसायिक सहकार्य या विषयांवरही दोन्ही अधिकाऱ्यांमध्ये चर्चा होणार आहे. भारतीय आणि रशियन लष्करांमधील प्रत्यक्ष सहकार्य आणखी प्रभावी करण्यासाठी या बैठकीला महत्त्व आहे.

मॉस्कोमध्ये संरक्षण अधिकाऱ्यांसोबत बैठका

रशिया दौऱ्यात जनरल धीरज सेठ नॅशनल डिफेन्स कंट्रोल सेंटरलाही भेट देणार आहेत. या केंद्राला भेट देताना ते रशियाच्या संरक्षण व्यवस्थेशी संबंधित वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी संवाद साधतील.

रशियन संरक्षण मंत्रालयातील उप संरक्षण मंत्री वासिली सेर्गेयेविच ओस्माकोव्ह यांच्यासोबतही त्यांची भेट होणार आहे. ओस्माकोव्ह हे संरक्षण उद्योग आणि खरेदीशी संबंधित विषय हाताळतात.

संरक्षण उद्योग आणि खरेदीवर विचारविनिमय

भारत आणि रशिया यांच्यात संरक्षण क्षेत्रातील दीर्घकालीन सहकार्य राहिले आहे. त्यामुळे संरक्षण उद्योग आणि लष्करी उपकरणांच्या खरेदीशी संबंधित मुद्द्यांवर होणाऱ्या चर्चेला विशेष महत्त्व आहे.

या बैठकीत सध्याच्या लष्करी घडामोडींवर दोन्ही बाजूंचे विचार जाणून घेण्याची संधी मिळणार आहे. तसेच भविष्यातील संरक्षण सहकार्याच्या नव्या संधींबाबतही चर्चा होऊ शकते.

दौऱ्याचा मुख्य भर लष्करी संबंध आणि व्यावसायिक सहकार्य मजबूत करण्यावर आहे. दोन्ही देशांच्या लष्करांमधील नियमित संवादामुळे परस्पर समज आणि समन्वय वाढण्यास मदत होऊ शकते.

सेंट पीटर्सबर्गमध्ये लष्करी अकादमीला भेट

मॉस्कोतील कार्यक्रमांनंतर जनरल धीरज सेठ सेंट पीटर्सबर्गला रवाना होतील. तेथे ते मिखाइलोव्स्काया मिलिटरी आर्टिलरी अकादमीला भेट देणार आहेत.

या अकादमीच्या वरिष्ठ नेतृत्वासह प्राध्यापकांशी ते संवाद साधतील. लष्करी शिक्षण आणि प्रशिक्षणाशी संबंधित बाबींवर या भेटीदरम्यान माहितीची देवाणघेवाण होणार आहे.

लष्करी अकादम्यांमधील संवादामुळे प्रशिक्षण पद्धती, व्यावसायिक शिक्षण आणि लष्करी कौशल्यांच्या क्षेत्रात अनुभवांची देवाणघेवाण करण्यास संधी मिळते. भारत आणि रशिया यांच्यातील लष्करी सहकार्याचा हा देखील एक महत्त्वाचा भाग आहे.

भारत-रशिया लष्करी संबंध मजबूत करण्यावर भर

जनरल धीरज सेठ यांच्या रशिया दौऱ्यातील विविध बैठका केवळ औपचारिक भेटींपुरत्या मर्यादित नसून लष्कर-ते-लष्कर सहकार्य वाढवण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या आहेत.

दोन्ही देशांच्या लष्करांमध्ये प्रशिक्षण, व्यावसायिक संवाद आणि संरक्षणविषयक सहकार्याला दीर्घकाळापासून महत्त्व दिले जाते. अशा उच्चस्तरीय भेटींमुळे या संबंधांना सातत्य मिळते.

सध्याच्या काळात लष्करी तंत्रज्ञान, प्रशिक्षणाच्या पद्धती आणि सुरक्षा आव्हानांमध्ये वेगाने बदल होत आहेत. त्यामुळे दोन्ही देशांच्या वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांमधील थेट संवादातून विविध क्षेत्रांतील अनुभव आणि दृष्टिकोन समजून घेण्याची संधी उपलब्ध होते.

लष्करी राजनयाला चालना

लष्करी अधिकाऱ्यांच्या परस्पर भेटी आणि चर्चांना ‘मिलिटरी डिप्लोमसी’ म्हणजेच लष्करी राजनयाचा भाग मानले जाते. अशा संवादामुळे संरक्षण क्षेत्रातील संबंध सातत्याने पुढे नेण्यास मदत होते.

जनरल धीरज सेठ यांच्या या दौऱ्यामुळे भारत आणि रशियामधील आर्मी-टू-आर्मी म्हणजेच लष्कर-ते-लष्कर संवादाला आणखी चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.

या भेटीत दोन्ही देशांच्या संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्याच्या विद्यमान बाबींचा आढावा घेतला जाणार असून भविष्यातील सहकार्याच्या शक्यतांवरही चर्चा होणार आहे.

संरक्षण सहकार्याच्या नव्या संधींकडे लक्ष

भारतासाठी रशिया हा दीर्घकाळापासून संरक्षण क्षेत्रातील महत्त्वाचा भागीदार राहिला आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांमधील उच्चस्तरीय लष्करी संवादाला धोरणात्मक महत्त्व आहे.

जनरल धीरज सेठ यांच्या भेटीत व्यावसायिक लष्करी सहकार्य, प्रशिक्षण, संरक्षण उद्योग आणि आधुनिक लष्करी घडामोडी यांसारख्या विषयांवर चर्चा होत आहे. या चर्चांमधून भविष्यातील सहकार्याच्या क्षेत्रांची दिशा स्पष्ट होण्यास मदत होऊ शकते.

रशियातील लष्करी संस्थांना भेट देण्यामागे प्रशिक्षण आणि व्यावसायिक अनुभवांची देवाणघेवाण हा देखील महत्त्वाचा भाग आहे. त्यामुळे या दौऱ्याचा परिणाम केवळ द्विपक्षीय चर्चांपुरता न राहता लष्करी प्रशिक्षण आणि संस्थात्मक सहकार्याच्या पातळीवरही होऊ शकतो.

निष्कर्ष

जनरल धीरज सेठ यांचा 16 ते 18 सप्टेंबर 2026 दरम्यानचा रशिया दौरा भारत-रशिया संरक्षण सहकार्य आणि लष्करी संबंधांच्या दृष्टीने महत्त्वाचा आहे. मॉस्को आणि सेंट पीटर्सबर्गमधील विविध बैठका आणि भेटींमधून लष्करी प्रशिक्षण, संरक्षण उद्योग, खरेदी आणि व्यावसायिक सहकार्याशी संबंधित मुद्द्यांवर संवाद होणार आहे.

या दौऱ्यातून दोन्ही देशांमधील लष्कर-ते-लष्कर संबंध अधिक मजबूत करण्यासाठी सातत्यपूर्ण संवाद आणि सहकार्याला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.

 

***