पुणे फेस्टिव्हल 2026 चे उद्घाटन; मोहन जोशींना जीवनगौरव पुरस्कार

पुणे, 19 सप्टेंबर 2026: पुणे फेस्टिव्हल 2026 च्या 38 व्या पर्वाचे उद्घाटन 18 सप्टेंबर रोजी उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांच्या हस्ते श्री गणेश कला-क्रीडा रंगमंच, पुणे येथे झाले. यावेळी त्यांनी आधुनिक विकासासोबत भारताचा सांस्कृतिक वारसा, भाषा, कला, परंपरा आणि मूल्ये जपण्याची गरज व्यक्त केली. या कार्यक्रमात ज्येष्ठ अभिनेते मोहन जोशी यांना भारतीय चित्रपटसृष्टीतील योगदानाबद्दल ‘संस्थापक सुरेश कलमाडी पुणे फेस्टिव्हल जीवनगौरव पुरस्कार’ प्रदान करण्यात आला.

पुणे फेस्टिव्हल 2026 च्या 38 व्या पर्वाचे उद्घाटन

श्री गणेश कला-क्रीडा रंगमंच येथे झालेल्या उद्घाटन सोहळ्याला महाराष्ट्राचे राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार, उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री चंद्रकांत पाटील, सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशिष शेलार, खासदार हेमा मालिनी, खासदार डॉ. मेधा कुलकर्णी आणि माजी केंद्रीय गृहमंत्री सुशीलकुमार शिंदे यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते.

पुणे फेस्टिव्हल गेल्या अनेक वर्षांपासून कला, संगीत, नृत्य, साहित्य, क्रीडा आणि पर्यटन अशा विविध क्षेत्रांना एकत्र आणणारे महत्त्वाचे सांस्कृतिक व्यासपीठ म्हणून कार्यरत आहे. यंदाच्या पर्वाच्या उद्घाटनावेळीही पुण्याच्या सांस्कृतिक ओळखीचा आणि महोत्सवाच्या सातत्यपूर्ण वाटचालीचा उल्लेख करण्यात आला.

उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी आपल्या भाषणात विकासाकडे पाहण्याची व्यापक भूमिका मांडली. आधुनिक पायाभूत सुविधा, तंत्रज्ञान आणि आर्थिक प्रगती महत्त्वाची असली तरी त्यासोबत सांस्कृतिक वारशाचे संरक्षणही आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.

परंपरा आणि आधुनिकतेचा समन्वय आवश्यक

उपराष्ट्रपती राधाकृष्णन यांच्या मते, विकासाचा अर्थ केवळ आर्थिक वाढ किंवा आधुनिक सुविधा निर्माण करणे इतकाच मर्यादित नसावा. समाजाची भाषा, कला, परंपरा, सांस्कृतिक मूल्ये आणि ऐतिहासिक वारसा यांचे जतनही विकासाचा महत्त्वाचा भाग आहे.

आधुनिक शहरे आणि तंत्रज्ञानाचा विस्तार होत असताना त्यांच्या सांस्कृतिक मुळांशी असलेले नाते कायम राहणे गरजेचे आहे. परंपरा आणि आधुनिकता यांच्यात संतुलन साधून पुढे जाण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली.

‘विकसित भारत’ ही संकल्पना सर्वसमावेशक आणि सांस्कृतिक वारशाशी जोडलेली असावी, असेही त्यांनी नमूद केले. पुणे फेस्टिव्हलसारखे सांस्कृतिक उपक्रम देशातील विविध भागांतील कलाकार आणि नागरिकांना एकत्र आणण्यासोबतच पर्यटन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही चालना देऊ शकतात, असे त्यांनी सांगितले.

पुण्याच्या सांस्कृतिक ओळखीचा गौरव

पुण्याचा इतिहास, शिक्षण, उद्योग, माहिती-तंत्रज्ञान, वाहननिर्मिती, पर्यटन आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील योगदानाचा उपराष्ट्रपतींनी उल्लेख केला. शिक्षण आणि विचारांची देवाणघेवाण करणाऱ्या संस्था, विद्यापीठे आणि ग्रंथालयांमुळे पुण्याला विशेष स्थान मिळाले असल्याचे त्यांनी सांगितले.

पुणे हे विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम, उत्सव आणि कलाविष्कारांसाठी ओळखले जाणारे शहर आहे. त्यामुळे पुणे फेस्टिव्हल हा केवळ मनोरंजनाचा कार्यक्रम न राहता शहराच्या सांस्कृतिक ओळखीचे प्रतिनिधित्व करणारा महोत्सव ठरतो, असा संदेश उद्घाटन सोहळ्यातून देण्यात आला.

उपराष्ट्रपतींनी पुणे फेस्टिव्हलच्या सातत्यपूर्ण आयोजनाबद्दल आयोजकांचे अभिनंदन केले. तसेच महोत्सवाचे संस्थापक दिवंगत सुरेश कलमाडी यांच्या योगदानाचे स्मरण केले.

मोहन जोशींना पुणे फेस्टिव्हल जीवनगौरव पुरस्कार

उद्घाटन सोहळ्यात ज्येष्ठ अभिनेते मोहन जोशी यांना ‘संस्थापक सुरेश कलमाडी पुणे फेस्टिव्हल जीवनगौरव पुरस्कार’ प्रदान करण्यात आला.

भारतीय चित्रपटसृष्टी आणि अभिनय क्षेत्रातील त्यांच्या प्रदीर्घ योगदानाची दखल घेत हा सन्मान देण्यात आला. उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांच्या हस्ते मोहन जोशी यांनी पुरस्कार स्वीकारला.

मोहन जोशी हे मराठी रंगभूमी, चित्रपट आणि अभिनय क्षेत्रातील परिचित नाव आहे. त्यांच्या कारकिर्दीतील योगदानाचा गौरव पुणे फेस्टिव्हलच्या व्यासपीठावर करण्यात आला.

कला आणि नव्या कलाकारांना व्यासपीठ

पुणे फेस्टिव्हलमध्ये अनुभवी कलाकारांसोबत नवोदित कलाकारांनाही संधी दिली जाते. गायन, वादन, शास्त्रीय संगीत, नृत्य, लोककला, नाटक, साहित्य आणि इतर सांस्कृतिक क्षेत्रांतील विविध कार्यक्रम महोत्सवाचा भाग असतात.

महिलांना त्यांच्या कला आणि प्रतिभेचे सादरीकरण करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्याच्या भूमिकेचाही कार्यक्रमात उल्लेख करण्यात आला. अशा उपक्रमांमुळे सांस्कृतिक क्षेत्रातील सहभाग वाढण्यास मदत होते.

उपराष्ट्रपतींनी पुणे फेस्टिव्हलसारख्या महोत्सवांमुळे युवा कलाकारांना प्रेरणा मिळू शकते आणि महिलांच्या सहभागाला प्रोत्साहन मिळू शकते, असे नमूद केले.

सांस्कृतिक पर्यटनाला चालना देण्यावर भर

राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी पुणे फेस्टिव्हलच्या माध्यमातून सांस्कृतिक कार्यक्रमांसोबत राष्ट्रीय एकात्मतेची भावना मजबूत होत असल्याचे सांगितले. महाराष्ट्रातील सांस्कृतिक पर्यटनाला जागतिक स्तरावर चालना देण्यासाठी प्रयत्न सुरू असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

पुणे फेस्टिव्हलला भविष्यात आणखी विस्तार देऊन जागतिक सांस्कृतिक महोत्सव म्हणून विकसित करण्याची क्षमता असल्याचे राज्यपालांनी सांगितले.

पुणे हे महात्मा ज्योतिराव फुले आणि क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या कार्याशी जोडलेले शहर आहे. सामाजिक सुधारणा, महिला शिक्षण, ज्ञान आणि सांस्कृतिक चळवळींच्या इतिहासामुळे पुण्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

पुणे फेस्टिव्हलच्या विस्ताराला शासनाचे सहकार्य

उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांनी पुणे फेस्टिव्हलच्या दीर्घ परंपरेचा उल्लेख करत विविध क्षेत्रांतील कलाकारांना मिळणाऱ्या संधीचे कौतुक केले. मोठ्या कलाकारांसोबत नवोदित कलाकारांना व्यासपीठ मिळणे हे महोत्सवाचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य असल्याचे त्यांनी सांगितले.

महिला महोत्सव, लावणी महोत्सव, चित्रकला, नृत्य, पाककला, मेहंदी आणि विविध स्पर्धांसह आंतरराष्ट्रीय सहभागामुळे पुणे फेस्टिव्हलची व्याप्ती वाढली आहे. पुण्याची संस्कृती आता केवळ पुण्यापुरती मर्यादित न राहता देश-विदेशातील प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

पुणे फेस्टिव्हलसाठी शासनाच्या माध्यमातून आवश्यक ते सहकार्य करण्याची ग्वाहीही त्यांनी दिली.

सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशिष शेलार यांनीही महोत्सवाच्या माध्यमातून महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक क्षमतांना व्यापक व्यासपीठ मिळत असल्याचे सांगितले. ‘वारसा ते विकास’ या संकल्पनेतून परंपरा, सांस्कृतिक वारसा आणि विकास यांची सांगड घालण्यावर त्यांनी भर दिला.

21 देशांतील विद्यार्थ्यांचा सहभाग

यंदाच्या पुणे फेस्टिव्हलमध्ये 21 देशांतील विद्यार्थ्यांचा सहभाग असल्याचा उल्लेख उद्घाटन सोहळ्यात करण्यात आला. विविध देशांतील विद्यार्थी, कलाकार आणि प्रतिनिधी सहभागी झाल्यामुळे सांस्कृतिक देवाणघेवाणीला चालना मिळते.

भारताच्या विविधता आणि विविध परंपरांचा आदर करण्याची संस्कृती अशा आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रमांतून अधिक व्यापक पातळीवर पोहोचू शकते. पर्यटन, स्थानिक कला आणि कलाकारांना संधी मिळण्यासही अशा उपक्रमांचा उपयोग होतो.

पुणे फेस्टिव्हलच्या 38 वर्षांच्या प्रवासाचा आढावा घेताना चेअरमन मीरा कलमाडी यांनी महोत्सवाच्या वाटचालीची माहिती दिली.

निष्कर्ष

पुणे फेस्टिव्हल 2026 च्या उद्घाटन सोहळ्यात कला, संस्कृती, परंपरा, पर्यटन आणि आधुनिक विकास यांचा समतोल साधण्याचा संदेश देण्यात आला. उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी सांस्कृतिक वारसा जपत आधुनिकतेकडे वाटचाल करण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.

मोहन जोशी यांना प्रदान करण्यात आलेला जीवनगौरव पुरस्कार, विविध क्षेत्रांतील कलाकारांचा सहभाग आणि आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थ्यांची उपस्थिती यामुळे 38 व्या पर्वाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. पुणे फेस्टिव्हल 2026 हा पुण्याच्या सांस्कृतिक ओळखीला व्यापक व्यासपीठ देणारा महोत्सव म्हणून यंदाही लक्ष वेधून घेत आहे.