भारताच्या BRICS अध्यक्षतेखाली हैदराबादमध्ये BRICS भ्रष्टाचारविरोधी कार्यगटाची बैठक
भारताच्या BRICS अध्यक्षतेखाली 2026 हैदराबाद येथे 4 आणि 5 ऑगस्ट 2026 रोजी BRICS भ्रष्टाचारविरोधी कार्यगट (Anti-Corruption Working Group - ACWG) आणि BRICS मालमत्ता पुनर्प्राप्ती तज्ज्ञ नेटवर्क (Expert Network on Asset Recovery) यांच्या दुसऱ्या बैठकीचे आयोजन करण्यात आले आहे. कार्मिक आणि प्रशिक्षण विभाग (DoPT) आयोजित या बैठकीत BRICS सदस्य देशांचे वरिष्ठ अधिकारी, धोरणकर्ते, कायदा अंमलबजावणी संस्था आणि भ्रष्टाचारविरोधी तज्ज्ञ सहभागी होणार आहेत. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भ्रष्टाचार रोखणे, बेकायदेशीर मालमत्ता परत मिळवणे आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने पारदर्शक प्रशासन उभारणे यावर या बैठकीत सविस्तर चर्चा होणार आहे.
हैदराबादमध्ये होणार BRICS ची महत्त्वाची बैठक
भारताच्या BRICS अध्यक्षतेअंतर्गत ही बैठक "Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability" या थीमवर आयोजित करण्यात येत आहे. या बैठकीचे उद्घाटन कार्मिक व प्रशिक्षण विभागाच्या सचिव रचना शाह यांच्या हस्ते होणार आहे.
बैठकीत BRICS सदस्य देशांतील वरिष्ठ अधिकारी, भ्रष्टाचारविरोधी संस्था, कायदा अंमलबजावणी यंत्रणा आणि विविध क्षेत्रातील तज्ज्ञ सहभागी होऊन जागतिक स्तरावरील भ्रष्टाचाराविरोधातील सहकार्य अधिक मजबूत करण्यासाठी चर्चा करतील.
या बैठकीचे महत्त्व काय आहे?
आजच्या काळात भ्रष्टाचार हा केवळ एका देशापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. आर्थिक व्यवहार, डिजिटल व्यवहार आणि परदेशात लपविलेली बेकायदेशीर मालमत्ता यामुळे अनेक प्रकरणांना आंतरराष्ट्रीय स्वरूप प्राप्त होते.
अशा परिस्थितीत BRICS देशांमध्ये माहितीची देवाणघेवाण, संयुक्त तपास आणि परस्पर सहकार्य वाढविणे अत्यंत आवश्यक झाले आहे. ही बैठक त्याच उद्देशाने आयोजित करण्यात आली आहे.
पहिल्या बैठकीचा पुढील टप्पा
यापूर्वी 2 ते 3 जून 2026 रोजी BRICS भ्रष्टाचारविरोधी कार्यगटाची पहिली बैठक ऑनलाइन पद्धतीने झाली होती.
त्या बैठकीत भ्रष्टाचाराविरोधातील सहकार्य वाढविणे, मालमत्ता पुनर्प्राप्ती आणि माहितीची देवाणघेवाण यावर प्राथमिक चर्चा झाली होती. आता हैदराबादमधील बैठक त्या चर्चांना प्रत्यक्ष कृतीत रूपांतरित करण्यासाठी महत्त्वाची मानली जात आहे.
बैठकीतील प्रमुख चर्चेचे विषय
या बैठकीत अनेक महत्त्वाच्या विषयांवर चर्चा केली जाणार आहे.
भ्रष्टाचारातून मिळालेली मालमत्ता परत मिळवणे
भ्रष्टाचारातून मिळालेली संपत्ती अनेकदा परदेशात लपवली जाते. अशा मालमत्तेचा शोध घेऊन ती संबंधित देशाला परत मिळवून देण्यासाठी BRICS देशांमध्ये अधिक प्रभावी सहकार्य कसे वाढवता येईल यावर चर्चा होणार आहे.
यासाठी BRICS Expert Network on Asset Recovery अधिक सक्रिय करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
सीमापार भ्रष्टाचाराविरोधात संयुक्त कारवाई
भ्रष्टाचाराच्या आरोपांतील फरार आरोपींचा शोध घेणे, त्यांच्याविरोधात माहितीची देवाणघेवाण वाढवणे आणि आवश्यक असल्यास प्रत्यार्पण प्रक्रियेला (Extradition) गती देण्यासाठी सदस्य देशांमध्ये सहकार्य वाढविण्यावर चर्चा होणार आहे.
यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील भ्रष्टाचाराच्या तपासाला अधिक गती मिळण्याची अपेक्षा आहे.
फिनटेक आणि डिजिटल आर्थिक व्यवहारांवरील चर्चा
सध्या डिजिटल व्यवहार झपाट्याने वाढत आहेत. फिनटेक (Financial Technology), डिजिटल मालमत्ता आणि नवीन आर्थिक साधनांचा वापर वाढत असताना त्यांचा गैरवापर होण्याचाही धोका वाढला आहे.
या बैठकीत खालील मुद्द्यांवर अनुभवांची देवाणघेवाण होणार आहे—
- फिनटेकमधील भ्रष्टाचाराचे धोके
- डिजिटल मालमत्तेचा गैरवापर
- आभासी आर्थिक व्यवहार
- डिजिटल आर्थिक साधनांवरील नियंत्रण
- उत्तम पद्धतींची देवाणघेवाण
तंत्रज्ञानावर आधारित नैतिक प्रशासनावर विशेष परिषद
5 ऑगस्ट 2026 रोजी "Ethical Governance through Innovation and Tech-Driven Systems" या विषयावर विशेष परिषद आयोजित करण्यात येणार आहे.
या परिषदेत पुढील विषयांवर चर्चा होईल—
- डिजिटल सार्वजनिक खरेदी प्रणाली
- नागरिकांचा सहभाग वाढविणे
- शासनातील पारदर्शकता
- उत्तरदायित्व मजबूत करणे
- नाविन्यपूर्ण प्रशासन व्यवस्था
या माध्यमातून सदस्य देश एकमेकांचे अनुभव जाणून घेतील आणि तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने प्रशासन अधिक कार्यक्षम कसे बनवता येईल यावर चर्चा करतील.
BRICS अध्यक्षतेत भारताची भूमिका
भारताने आपल्या BRICS अध्यक्षतेदरम्यान केवळ धोरणात्मक चर्चा न करता प्रत्यक्ष सहकार्य वाढविण्यावर भर दिला आहे.
त्यामध्ये—
- माहितीची देवाणघेवाण
- संयुक्त तपास
- संस्थात्मक क्षमता वाढविणे
- कायदा अंमलबजावणी संस्थांमध्ये समन्वय
- उत्तम प्रशासन पद्धतींची देवाणघेवाण
यावर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे.
BRICS म्हणजे काय?
BRICS हा जगातील प्रमुख उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांचा समूह आहे. या गटातील देश आर्थिक विकास, व्यापार, तंत्रज्ञान, जागतिक प्रशासन आणि सुरक्षा यांसारख्या विषयांवर एकत्रितपणे काम करतात.
BRICS सदस्य देश—
- ब्राझील
- रशिया
- भारत
- चीन
- दक्षिण आफ्रिका
अलीकडच्या काळात BRICS चा विस्तार झाल्यामुळे या मंचाचे जागतिक महत्त्व आणखी वाढले आहे.
हैदराबादचे वाढते महत्त्व
आधुनिक पायाभूत सुविधा, माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातील प्रगती आणि मोठ्या आंतरराष्ट्रीय परिषदांचे यशस्वी आयोजन यामुळे हैदराबाद हे जागतिक परिषदांचे प्रमुख केंद्र बनत आहे.
या बैठकीमुळे भारताची आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील प्रतिमा आणखी मजबूत होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
बैठकीतून अपेक्षित परिणाम
भारताच्या BRICS अध्यक्षतेतील ही भ्रष्टाचारविरोधी कार्यगटाची अंतिम बैठक असल्यामुळे अनेक महत्त्वाचे निर्णय अपेक्षित आहेत.
संभाव्य परिणाम—
- मालमत्ता पुनर्प्राप्तीतील सहकार्य वाढणे
- सीमापार भ्रष्टाचाराविरोधात संयुक्त कारवाई
- सदस्य देशांमध्ये माहितीची देवाणघेवाण मजबूत होणे
- तंत्रज्ञानावर आधारित पारदर्शक प्रशासनाला प्रोत्साहन
- संस्थात्मक सहकार्य अधिक बळकट होणे
निष्कर्ष
BRICS भ्रष्टाचारविरोधी कार्यगटाची हैदराबादमधील बैठक ही भारताच्या BRICS अध्यक्षतेतील एक महत्त्वाची घटना आहे. या बैठकीद्वारे सदस्य देश भ्रष्टाचाराविरोधातील सहकार्य, बेकायदेशीर मालमत्ता पुनर्प्राप्ती, सीमापार गुन्ह्यांवर नियंत्रण आणि तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने पारदर्शक व जबाबदार प्रशासन उभारण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलणार आहेत. जागतिक स्तरावर अधिक प्रभावी आणि उत्तरदायी प्रशासनासाठी ही बैठक निर्णायक ठरण्याची अपेक्षा आहे.