मल्लिकार्जुन खरगे शुद्धीकरण प्रकरणावर राहुल गांधी आक्रमक

काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खरगे यांच्याशी संबंधित कथित ‘शुद्धीकरण’ प्रकारावरून काँग्रेस आणि भाजपमध्ये राजकीय वाद तीव्र झाला आहे. मल्लिकार्जुन खरगे शुद्धीकरण प्रकरण हे केवळ एका नेत्याशी संबंधित प्रकरण नसून देशातील जातीय भेदभावाच्या मोठ्या प्रश्नाचे प्रतीक असल्याचा दावा लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी केला. 29 ऑगस्ट 2026 रोजी नवी दिल्लीतील AICC मुख्यालयातील इंदिरा भवन येथे झालेल्या पत्रकार परिषदेत त्यांनी या मुद्द्यावर काँग्रेसची भूमिका स्पष्ट केली.

काँग्रेसच्या मते, उत्तराखंडमध्ये खरगे यांच्या कार्यक्रमानंतर करण्यात आलेला कथित ‘शुद्धीकरण’ हा प्रकार अस्पृश्यतेशी संबंधित असून त्यावर कायदेशीर कारवाई होणे आवश्यक आहे. राहुल गांधी यांनी संबंधित व्यक्तींविरोधात FIR दाखल करण्याची मागणी केली.

मल्लिकार्जुन खरगे शुद्धीकरण प्रकरण नेमके काय आहे?

AICCच्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार, उत्तराखंडमध्ये काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खरगे यांच्या सभेनंतर संबंधित ठिकाणी कथित ‘शुद्धीकरण’ करण्यात आले. या प्रकारावर खरगे यांनी संसदेत मुद्दा उपस्थित केल्याचे पत्रकार परिषदेत सांगण्यात आले.

काँग्रेस नेत्यांनी या कृतीला जातीय भेदभाव आणि अस्पृश्यतेशी जोडले आहे. राहुल गांधी यांनी ‘शुद्धीकरण’ या शब्दाऐवजी त्यामागील कृतीकडे पाहण्याची गरज असल्याचे म्हटले.

त्यांच्या मते, एखाद्या व्यक्तीच्या जातीय ओळखीमुळे तिच्या भेटीनंतर एखाद्या ठिकाणाचे कथित शुद्धीकरण करणे हा अस्पृश्यतेच्या विचारसरणीशी संबंधित प्रकार आहे. त्यामुळे या प्रकरणात कारवाई होणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

काँग्रेसची FIR दाखल करण्याची मागणी

या प्रकरणात उत्तराखंडमध्ये संबंधित व्यक्तींविरोधात FIR दाखल करण्याची मागणी राहुल गांधी यांनी केली. त्यांनी सांगितले की, हा प्रकार गुन्हा असल्याचे काँग्रेसचे मत आहे आणि SC/ST कायद्याअंतर्गत कारवाई व्हावी.

राहुल गांधी यांनी पत्रकार परिषदेत स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, काँग्रेसला या प्रकरणात न्याय हवा आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, कारवाई आज झाली नाही तर उद्या होईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

राहुल गांधींचा जातीय भेदभावावर जोर

पत्रकार परिषदेत राहुल गांधी यांनी या घटनेचा संबंध देशातील व्यापक जातीय भेदभावाशी जोडला. त्यांच्या मते, संविधान लागू झाल्यानंतर अस्पृश्यता बेकायदेशीर झाली असली तरी समाजात आजही भेदभावाच्या घटना घडत असल्याचा दावा त्यांनी केला.

त्यांनी शाळांमधील कथित भेदभाव, सार्वजनिक विहिरींमधून पाणी घेण्यास अडथळे, चहाच्या दुकानांमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारचे कप वापरण्याची प्रथा आणि दलितांच्या विवाह मिरवणुकांवर होणारे कथित हल्ले यांचा उल्लेख केला.

राहुल गांधी यांनी असा दावा केला की, दलित समाजातील एखादी व्यक्ती सामाजिक किंवा व्यावसायिक क्षेत्रात यशस्वी झाली तरी तिच्याविरोधात भेदभाव किंवा हल्ल्याची शक्यता कायम असल्याचे ते मानतात.

त्यांनी काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खरगे यांच्याशी संबंधित घटनेकडेही याच व्यापक सामाजिक प्रश्नाच्या संदर्भात पाहण्याचे आवाहन केले.

भाजप आणि RSSच्या विचारसरणीवर राहुल गांधींची टीका

राहुल गांधी यांनी भारतातील सध्याच्या राजकारणाला दोन वेगवेगळ्या विचारसरणींमधील संघर्ष म्हणून मांडले. एका बाजूला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, महात्मा गांधी, जवाहरलाल नेहरू आणि सरदार पटेल यांच्या संविधानाशी संबंधित विचारांचा त्यांनी उल्लेख केला.

दुसऱ्या बाजूला भाजप आणि RSSची विचारसरणी असल्याचे त्यांनी म्हटले. मल्लिकार्जुन खरगे यांच्याशी संबंधित घटनेतून भाजप आणि RSSचे कथित ‘माइंडसेट’ दिसून येत असल्याचा आरोपही त्यांनी केला.

राहुल गांधी यांच्या मते, दलित समाजाला समान सन्मानाने जगता यावे आणि प्रगती करता यावी, यासाठी अशा घटनांविरोधात आवाज उठवणे आवश्यक आहे. त्यांनी या लढ्याला संविधानाच्या संरक्षणाशी जोडले.

भाजपच्या उत्तराखंड नेतृत्वावरही निशाणा

पत्रकार परिषदेत राहुल गांधी यांनी उत्तराखंड भाजप अध्यक्ष महेंद्र भट्ट यांच्या भूमिकेचा उल्लेख केला. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, भाजपच्या उत्तराखंड नेतृत्वातील एका प्रमुख व्यक्तीने कथित ‘शुद्धीकरण’ योग्य असल्याचे समर्थन केले.

यावरून राहुल गांधी यांनी कारवाईची मागणी केली. त्यांच्या मते, जर हा प्रकार अस्पृश्यतेशी संबंधित असेल तर तो कायद्याच्या चौकटीत तपासला गेला पाहिजे आणि जबाबदार व्यक्तींविरोधात कारवाई झाली पाहिजे.

राहुल गांधी यांनी पंतप्रधानांनी या प्रकरणात हस्तक्षेप करून संबंधित व्यक्तींविरोधात FIR दाखल करण्याचे निर्देश द्यावेत, अशी मागणीही व्यक्त केली.

‘शुद्धीकरण’ शब्द बदलला तरी मुद्दा बदलत नाही

पत्रकारांनी या प्रकरणात ‘शुद्धीकरण’ या शब्दाऐवजी दुसरी संज्ञा वापरण्याची गरज आहे का, असा प्रश्न विचारला. त्यावर राहुल गांधी यांनी शब्द बदलल्याने मूळ प्रश्न बदलत नसल्याचे सांगितले.

त्यांच्या मते, एखाद्या कृतीला ‘शुद्धीकरण’, ‘सफाई’ किंवा अन्य कोणतेही नाव दिले तरी जर त्या कृतीच्या मुळाशी अस्पृश्यतेचा व्यवहार असेल, तर तोच मुख्य मुद्दा आहे. त्यामुळे काँग्रेसचे लक्ष शब्दांपेक्षा कथित कृती आणि त्यावर होणाऱ्या कायदेशीर कारवाईवर असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

काँग्रेसमधील अंतर्गत मतभेदांवर राहुल गांधींचे स्पष्टीकरण

पत्रकार परिषदेत काँग्रेसच्या काही नेत्यांनी खरगे यांना पुरेसा पाठिंबा दिला नसल्याच्या प्रश्नावरही राहुल गांधी यांनी प्रतिक्रिया दिली.

खरगे यांनी काही व्यक्तींनी पाठिंबा दिला नसल्याबद्दल नाराजी व्यक्त केली होती; मात्र त्याचा अर्थ संपूर्ण काँग्रेस पक्षाने त्यांना पाठिंबा दिला नाही असा होत नाही, असे राहुल गांधी यांनी स्पष्ट केले. त्यांनी स्वतः खरगे यांना पाठिंबा दिल्याचे सांगितले.

त्यांनी हा मुद्दा केवळ काँग्रेस अध्यक्षांचा वैयक्तिक प्रश्न नसल्याचे पुन्हा अधोरेखित केले. त्यांच्या मते, देशातील प्रत्येक दलित व्यक्तीच्या सन्मानाशी हा प्रश्न जोडलेला आहे.

पुढे काय होणार?

उत्तराखंड सरकार किंवा संबंधित यंत्रणांकडून कारवाई झाली तर ते स्वागतार्ह असेल; मात्र कारवाई झाली नाही तर काँग्रेसकडून प्रतिक्रिया येईल, असे राहुल गांधी यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले.

त्यांनी या प्रकरणात काँग्रेसने निर्णय घेतल्याचे सांगत खरगे यांना न्याय मिळणे ही पक्षाची भूमिका असल्याचे स्पष्ट केले.

दरम्यान, भाजपच्या संघटनात्मक बदलांबाबत विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना राहुल गांधी यांनी त्यात आपल्याला विशेष रस नसल्याचे सांगितले. त्यांची मुख्य लढाई ही विचारसरणीची आणि संविधानाच्या संरक्षणाची असल्याचे त्यांनी म्हटले.

निष्कर्ष

मल्लिकार्जुन खरगे शुद्धीकरण प्रकरण आता जातीय भेदभाव, अस्पृश्यता आणि संविधानिक मूल्यांवरील राजकीय चर्चेचा केंद्रबिंदू बनले आहे. AICCच्या प्रेस ब्रीफिंगनुसार, राहुल गांधी यांनी उत्तराखंडमध्ये कथित ‘शुद्धीकरण’ करणाऱ्यांविरोधात FIR आणि कायदेशीर कारवाईची मागणी केली आहे.

या प्रकरणाकडे काँग्रेस केवळ एका नेत्याशी संबंधित घटना म्हणून पाहत नसून देशातील दलित समाजाच्या सन्मानाशी जोडलेला व्यापक मुद्दा म्हणून मांडत आहे. पुढील काळात संबंधित यंत्रणांकडून काय कारवाई होते, याकडे राजकीय आणि सामाजिक स्तरावर लक्ष राहणार आहे.