आधार अॅपचे 5 कोटी डाउनलोड; डिजिटल सेवांना नागरिकांचा वाढता प्रतिसाद

आधारशी संबंधित सेवा आता अधिक सोप्या आणि डिजिटल पद्धतीने उपलब्ध होत असून आधार अॅपने 5 कोटी डाउनलोडचा महत्त्वपूर्ण टप्पा पार केला आहे. UIDAIच्या माहितीनुसार, या अॅपच्या माध्यमातून आतापर्यंत 60 लाखांहून अधिक नागरिकांनी मोबाईल क्रमांक अपडेट केला आहे. तसेच 15 लाखांपेक्षा अधिक पत्ते आणि 23 लाखांहून अधिक ई-मेल आयडी अपडेट करण्यात आले आहेत.

या वाढत्या वापरामुळे नागरिकांना आधार केंद्रावर प्रत्यक्ष जाण्याची गरज कमी होत असून, स्मार्टफोनच्या माध्यमातून आधारशी संबंधित अनेक सेवा उपलब्ध होत आहेत. मोबाईल क्रमांक आणि पत्ता अपडेट करण्यापासून ते ई-आधार डाउनलोड आणि बायोमेट्रिक लॉक-अनलॉकपर्यंत विविध सुविधा अॅपमध्ये उपलब्ध आहेत.

आधार अॅपने गाठला 5 कोटी डाउनलोडचा टप्पा

आधार अॅप हे UIDAI आणि आधारधारक नागरिक यांच्यातील डिजिटल संपर्काचे महत्त्वाचे माध्यम बनत आहे. अॅपच्या माध्यमातून नागरिकांना त्यांच्या आधारशी संबंधित अनेक कामे स्मार्टफोनवरूनच करता येतात.

UIDAIने दिलेल्या माहितीनुसार, अॅपने 50 मिलियन म्हणजेच 5 कोटी डाउनलोडचा टप्पा पार केला आहे. डिजिटल सेवांचा वाढता वापर आणि नागरिकांचा त्याला मिळणारा प्रतिसाद यामुळे आधार व्यवस्थेतही डिजिटल परिवर्तनाला चालना मिळत असल्याचे दिसून येते.

विशेष म्हणजे, अॅपवरून केलेल्या विविध अपडेट्सची संख्या पाहता नागरिकांचा या सुविधांवरील विश्वास वाढत असल्याचे स्पष्ट होते. यामुळे वेळ वाचण्याबरोबरच अनेक नियमित कामांसाठी आधार केंद्राला भेट देण्याची आवश्यकता कमी होऊ शकते.

मोबाईल क्रमांक अपडेटला मोठा प्रतिसाद

आधार अॅपद्वारे आतापर्यंत 60 लाखांहून अधिक नागरिकांनी आपला मोबाईल क्रमांक अपडेट केला आहे. आधारशी मोबाईल क्रमांक जोडलेला असणे अनेक ऑनलाइन सेवांसाठी महत्त्वाचे ठरते.

अॅपच्या माध्यमातून ही सुविधा अधिक सहज उपलब्ध झाल्यामुळे नागरिकांना आधारशी संबंधित माहिती अद्ययावत ठेवणे सोपे होत आहे.

पत्ता आणि ई-मेल अपडेटची सुविधाही लोकप्रिय

मोबाईल क्रमांकाबरोबरच नागरिकांनी पत्ता आणि ई-मेल अपडेट सुविधेचाही मोठ्या प्रमाणात वापर केला आहे. UIDAIच्या आकडेवारीनुसार, 15 लाखांहून अधिक पत्ते अॅपच्या माध्यमातून अपडेट करण्यात आले आहेत.

याशिवाय 23 लाखांहून अधिक ई-मेल अपडेट्स करण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे आधार अॅप केवळ माहिती पाहण्यासाठी नव्हे, तर आधारशी संबंधित वैयक्तिक माहिती व्यवस्थापित करण्यासाठीही महत्त्वाचे डिजिटल साधन बनत आहे.

आधार अॅपमध्ये कोणत्या सुविधा उपलब्ध?

आधार अॅपमध्ये नागरिकांसाठी अनेक डिजिटल सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. त्यामध्ये मोबाईल क्रमांक अपडेट, पत्ता अपडेट आणि ई-मेल अपडेट यांचा समावेश आहे.

याशिवाय नागरिकांना बायोमेट्रिक लॉक किंवा अनलॉक करण्याची सुविधा मिळते. गरजेनुसार ई-आधार डाउनलोड करण्याची सुविधाही अॅपमध्ये उपलब्ध आहे.

या सुविधांमुळे नागरिकांना आधारशी संबंधित कामांसाठी वारंवार कार्यालयात जाण्याची गरज कमी करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. डिजिटल माध्यमातून सेवा देताना नागरिकांच्या नियंत्रणाला महत्त्व देण्यात आले आहे.

‘Show, Share and Verify’ संकल्पनेवर आधार

आधार अॅपची रचना ‘Show, Share and Verify’ या संकल्पनेभोवती करण्यात आली आहे. याचा साधा अर्थ असा की, नागरिकांना त्यांची आधार माहिती कुठे आणि कशा प्रकारे वापरायची यावर अधिक नियंत्रण मिळावे.

ओळख पडताळणी करताना आवश्यक तेवढीच माहिती शेअर करण्यावर भर दिला जात आहे. त्यामुळे सुविधा आणि गोपनीयता यांच्यात संतुलन राखण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

डिजिटल ओळख सेवांचा वापर वाढत असताना वैयक्तिक माहितीची सुरक्षितता हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे. UIDAIच्या या उपक्रमात नागरिकांची संमती आणि माहितीवरील नियंत्रण यांना महत्त्व देण्यात आले आहे.

ऑफलाइन आधार पडताळणीसाठी 200 हून अधिक संस्था जोडल्या

आधार अॅपच्या वाढत्या वापराबरोबरच UIDAIने सुरक्षित ऑफलाइन ओळख पडताळणीची सुविधाही विस्तारली आहे. जानेवारीमध्ये या व्यवस्थेची सुरुवात झाल्यानंतर आता 200 हून अधिक संस्था Offline Verification Seeking Entities म्हणजेच OVSE म्हणून जोडल्या गेल्या आहेत.

या संस्थांना आधारच्या ऑफलाइन पडताळणी पद्धतींचा वापर करून नागरिकांची ओळख तपासता येणार आहे. यासाठी UIDAIच्या केंद्रीय डेटाबेसशी प्रत्येक वेळी थेट कनेक्शन असणे आवश्यक राहणार नाही.

QR कोड आणि डिजिटल कागदपत्रांद्वारे पडताळणी

ऑफलाइन पडताळणीमध्ये QR कोडवर आधारित पडताळणी आणि सुरक्षित डिजिटल स्वाक्षरी असलेल्या कागदपत्रांचा वापर करता येतो. त्यामुळे ओळख पडताळणीची प्रक्रिया अधिक सोपी आणि कागदविरहित करण्यास मदत होऊ शकते.

या पद्धतीचा आणखी एक महत्त्वाचा फायदा म्हणजे नागरिकांना आवश्यक तेवढीच माहिती शेअर करता येते. त्यामुळे अनावश्यक वैयक्तिक माहिती देण्याची गरज कमी होण्यास मदत होते.

नागरिकांसाठी काय बदलणार?

आधारशी संबंधित सेवा अधिक डिजिटल होत असल्याने नागरिकांना भविष्यात अनेक कामे स्मार्टफोनच्या माध्यमातून पूर्ण करता येण्याची अपेक्षा आहे. विशेषतः मोबाईल क्रमांक, पत्ता आणि ई-मेलसारखी माहिती अद्ययावत करण्यासाठी डिजिटल पर्याय उपलब्ध झाल्यामुळे प्रक्रिया अधिक सोपी होऊ शकते.

ऑफलाइन पडताळणी व्यवस्थेच्या विस्तारामुळे विविध सेवा देणाऱ्या संस्थांनाही ओळख तपासणीसाठी सुरक्षित पर्याय मिळणार आहेत. नागरिकांची संमती, माहितीवरील नियंत्रण आणि आवश्यक तेवढीच माहिती शेअर करणे या बाबींवर भर दिला जात आहे.

डिजिटल सेवांचा विस्तार होत असताना सुरक्षितता आणि गोपनीयता कायम ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे आधार अॅप आणि ऑफलाइन पडताळणी व्यवस्था या दोन्ही उपक्रमांकडे डिजिटल ओळख व्यवस्थेतील महत्त्वाचे बदल म्हणून पाहिले जात आहे.

डिजिटल इंडियाला मिळणार आणखी चालना

आधार अॅपचा वाढता वापर आणि OVSE संस्थांची वाढती संख्या हे सरकारच्या डिजिटल सेवा विस्ताराच्या प्रयत्नांशी जोडलेले आहे. नागरिकांना सरकारी आणि इतर आवश्यक सेवांचा अधिक सोपा, सुरक्षित आणि तंत्रज्ञानाधारित अनुभव मिळावा, हा या प्रयत्नांचा मुख्य उद्देश आहे.

डिजिटल इंडिया उपक्रमांतर्गत सार्वजनिक सेवा अधिक सुलभ करण्यावर भर दिला जात आहे. आधार अॅपचा 5 कोटी डाउनलोडचा टप्पा या दिशेने नागरिकांचा वाढता सहभाग दर्शवतो.

निष्कर्ष

आधार अॅपने 5 कोटी डाउनलोडचा टप्पा पार करणे हे भारतातील डिजिटल ओळख सेवांच्या वाढत्या वापराचे महत्त्वाचे उदाहरण आहे. 60 लाखांहून अधिक मोबाईल क्रमांक अपडेट, 15 लाखांपेक्षा जास्त पत्ता अपडेट आणि 23 लाखांहून अधिक ई-मेल अपडेट्समुळे अॅपचा प्रत्यक्ष वापरही मोठ्या प्रमाणात होत असल्याचे UIDAIच्या आकडेवारीतून दिसते.

त्याचवेळी 200 हून अधिक OVSE संस्थांचे ऑनबोर्डिंग झाल्यामुळे ऑफलाइन आणि संमतीआधारित ओळख पडताळणीला चालना मिळत आहे. डिजिटल सुविधा, नागरिकांचे नियंत्रण, गोपनीयता आणि सुरक्षितता यांचा समतोल राखत आधार सेवा अधिक सोयीस्कर करण्याच्या दिशेने हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.

***