स्वच्छता पखवाडा पुरस्कार 2026: MoSPI मधील उत्कृष्ट कार्यालयांचा गौरव
नवी दिल्ली, 25 ऑगस्ट 2026 — स्वच्छता पखवाडा पुरस्कार 2026 अंतर्गत उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या केंद्र सरकारच्या कार्यालयांचा गौरव करण्यात आला. सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) 1 ते 15 जुलै 2026 या कालावधीत स्वच्छता पखवाड्याचे आयोजन केले होते. या उपक्रमात मंत्रालयाच्या विविध विभागांसह देशभरातील क्षेत्रीय कार्यालये आणि संबंधित संस्थांनी सक्रिय सहभाग घेतला.
स्वच्छता पखवाड्यादरम्यान केवळ कार्यालयीन स्वच्छतेवर भर न देता स्वच्छता, कचरा व्यवस्थापन, पर्यावरण संवर्धन, नोंदवही व्यवस्थापन आणि कार्यक्षम कार्यालयीन पद्धती यांसारख्या विविध बाबींवर उपक्रम राबवण्यात आले.
या पंधरवड्याच्या समारोपानंतर आयोजित पुरस्कार वितरण सोहळ्यात उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या तीन कार्यालयांना गौरवण्यात आले. सचिव, MoSPI यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या कार्यक्रमात विजेत्या कार्यालयांना स्मृतिचिन्हे प्रदान करण्यात आली.
स्वच्छता पखवाडा पुरस्कार 2026 मध्ये कोण ठरले विजेते?
स्वच्छता पखवाड्यातील सक्रिय आणि उल्लेखनीय सहभागासाठी तीन कार्यालयांची निवड करण्यात आली. त्यांच्या कामगिरीचा गौरव प्रथम, द्वितीय आणि तृतीय क्रमांकाच्या पुरस्कारांनी करण्यात आला.
Field Operations Division (FOD) ने स्वच्छता पखवाडा 2026 मध्ये प्रथम क्रमांक पटकावला. देशभरातील क्षेत्रीय कार्यालयांशी संबंधित कामकाज आणि मोठ्या प्रमाणावर जनसहभाग असलेल्या उपक्रमांमध्ये FOD च्या सहभागाची महत्त्वपूर्ण भूमिका राहिली.
स्वच्छता, जनजागृती आणि पर्यावरणाशी संबंधित विविध उपक्रम प्रभावीपणे राबवल्याबद्दल FOD ला प्रथम पुरस्कार देण्यात आला.
द्वितीय आणि तृतीय क्रमांक
National Statistical Systems Training Academy (NSSTA) ला द्वितीय क्रमांक मिळाला, तर Indian Statistical Institute (ISI) ने तृतीय क्रमांक पटकावला.
दोन्ही संस्थांनी स्वच्छता, जनजागृती आणि पर्यावरणपूरक उपक्रमांमध्ये सक्रिय सहभाग नोंदवला. त्यांच्या प्रयत्नांची दखल घेत पुरस्कार वितरण सोहळ्यात त्यांचा गौरव करण्यात आला.
1 ते 15 जुलैदरम्यान विविध उपक्रम
MoSPI ने 1 जुलै ते 15 जुलै 2026 या कालावधीत देशभरातील आपल्या कार्यालयांमध्ये स्वच्छता पखवाडा आयोजित केला. या मोहिमेत मंत्रालयाच्या सर्व विभागांसह संलग्न, अधीनस्थ आणि स्वायत्त संस्थांनी सहभाग घेतला.
या काळात कार्यालयीन परिसर स्वच्छ ठेवण्याबरोबरच समाजातील विविध घटकांमध्ये स्वच्छतेबाबत जागरूकता निर्माण करण्यासाठी अनेक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले.
वृक्षारोपण मोहिमा, जनजागृती कार्यक्रम, चर्चासत्रे, कार्यशाळा, विविध स्पर्धा, रॅली आणि श्रमदान यांचा त्यात समावेश होता. काही ठिकाणी शाळा, मोहल्ले आणि सार्वजनिक ठिकाणी समुदायाशी थेट संवाद साधून स्वच्छतेचा संदेश देण्यात आला.
कचरा व्यवस्थापन आणि पर्यावरण संवर्धनावर भर
यंदाच्या स्वच्छता पखवाड्यात कचरा व्यवस्थापनाला विशेष महत्त्व देण्यात आले. कचऱ्याचे योग्य वर्गीकरण, पुनर्वापर आणि शाश्वत पद्धतीने कचरा व्यवस्थापन करण्याबाबत विविध उपक्रम घेण्यात आले.
एकेरी वापराच्या प्लास्टिकचा वापर कमी करण्यासाठीही जनजागृती करण्यात आली. कचऱ्यापासून उपयुक्त वस्तू किंवा संसाधने निर्माण करण्याच्या Waste-to-Wealth संकल्पनेवर आधारित उपक्रम राबवण्यात आले.
पर्यावरण संवर्धनाला चालना देण्यासाठी वृक्षारोपण आणि इतर पर्यावरणपूरक कार्यक्रम घेण्यात आले. यामुळे स्वच्छता ही केवळ कार्यालयाच्या परिसरापुरती मर्यादित न राहता पर्यावरणाशी जोडण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
सार्वजनिक सहभागाला प्रोत्साहन
स्वच्छता मोहिमेला व्यापक स्वरूप देण्यासाठी नागरिकांच्या सहभागावरही भर देण्यात आला. सार्वजनिक ठिकाणी स्वच्छता मोहिमा, जनजागृती कार्यक्रम आणि विविध सामाजिक उपक्रम आयोजित करण्यात आले.
काही ठिकाणी पथनाट्ये म्हणजेच Nukkad Nataks आयोजित करून स्वच्छतेचा संदेश लोकांपर्यंत पोहोचवण्यात आला. समुद्रकिनारा स्वच्छता मोहिमा आणि मोठ्या प्रमाणातील जनसहभागाचे कार्यक्रमही या पखवाड्याचा भाग होते.
अशा उपक्रमांमुळे स्वच्छतेचा संदेश अधिक प्रभावीपणे सामान्य नागरिकांपर्यंत पोहोचवण्यास मदत झाली.
कार्यालयीन स्वच्छतेसोबत कार्यक्षमतेवरही लक्ष
स्वच्छता पखवाड्याचा उद्देश केवळ परिसर स्वच्छ ठेवणे एवढाच नव्हता. कार्यालयीन कामकाज अधिक शिस्तबद्ध आणि कार्यक्षम करण्यावरही भर देण्यात आला.
नोंदवही आणि कागदपत्रांचे योग्य व्यवस्थापन, कामाच्या ठिकाणी स्वच्छता आणि स्वच्छ कार्यालयीन वातावरण निर्माण करण्यासाठी विविध उपाययोजना करण्यात आल्या.
यामुळे स्वच्छता आणि कार्यक्षमता यांचा परस्पर संबंध अधोरेखित झाला. व्यवस्थित आणि स्वच्छ कार्यस्थळामुळे कार्यालयीन कामकाज अधिक परिणामकारक होण्यास मदत होते, असा संदेश या मोहिमेतून देण्यात आला.
सचिवांनी अधिकाऱ्यांचे आणि कर्मचाऱ्यांचे केले कौतुक
पुरस्कार वितरण सोहळ्यात सचिव, MoSPI यांनी मंत्रालयातील अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांच्या सक्रिय सहभागाचे कौतुक केले. देशभरातील विविध कार्यालयांनी स्वच्छता पखवाड्यात घेतलेल्या मेहनतीची त्यांनी दखल घेतली.
स्वच्छतेची जबाबदारी केवळ एखाद्या विशेष पंधरवड्यापुरती मर्यादित न राहता ती दैनंदिन कामकाजाचा आणि जीवनशैलीचा भाग बनली पाहिजे, यावर त्यांनी भर दिला.
त्यांच्या मते, स्वच्छतेची सवय नियमितपणे अंगीकारल्यास त्याचा परिणाम केवळ कार्यालयांपुरता न राहता समाज आणि पर्यावरणावरही सकारात्मक होऊ शकतो.
स्वच्छ, निरोगी आणि शाश्वत भारताचे उद्दिष्ट
MoSPI ने स्वच्छता पखवाड्याच्या माध्यमातून स्वच्छतेला संस्थात्मक स्वरूप देण्याची आणि पर्यावरणीय जबाबदारी वाढवण्याची आपली बांधिलकी पुन्हा स्पष्ट केली आहे.
स्वच्छ भारत मिशनच्या उद्दिष्टांशी सुसंगत पद्धतीने स्वच्छता, कचरा व्यवस्थापन, पर्यावरण संवर्धन आणि सार्वजनिक सहभाग यांना प्रोत्साहन देण्याचा मंत्रालयाचा प्रयत्न आहे.
स्वच्छता ही केवळ सरकारी मोहिम न राहता प्रत्येक नागरिकाच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनावी, हा या उपक्रमामागील व्यापक संदेश आहे. कार्यालये, संस्था आणि नागरिकांनी एकत्रितपणे प्रयत्न केल्यास स्वच्छ आणि अधिक शाश्वत भारताच्या दिशेने पुढे जाणे शक्य आहे.
निष्कर्ष
स्वच्छता पखवाडा पुरस्कार 2026 मध्ये Field Operations Division ने प्रथम, National Statistical Systems Training Academy ने द्वितीय आणि Indian Statistical Institute ने तृतीय क्रमांक मिळवत उत्कृष्ट कामगिरीची नोंद केली. या पुरस्कारांमधून स्वच्छता, पर्यावरण संवर्धन आणि सार्वजनिक सहभागासाठी केलेल्या संस्थात्मक प्रयत्नांना मान्यता मिळाली आहे.
MoSPI च्या या उपक्रमातून स्वच्छता ही केवळ पंधरा दिवसांची मोहीम नसून ती कार्यालयीन संस्कृती आणि दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनवण्याचा संदेश देण्यात आला आहे. स्वच्छ, निरोगी आणि पर्यावरणपूरक भारत घडवण्यासाठी अशा उपक्रमांमध्ये सातत्याने लोकसहभाग वाढवणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.