पुणे : जागतिक रेबीज दिनानिमित्त पुणे महानगरपालिकेने २८ सप्टेंबर २०२६ रोजी पुणे मनपा रेबीज लसीकरण मोहीम आणि व्यापक जनजागृती उपक्रमाला सुरुवात केली. रेबीज या प्राणघातक आजाराबाबत नागरिक, मनपा कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांमध्ये जागरूकता निर्माण करण्यासाठी लसीकरणासोबत पथनाट्य, माहितीपत्रके आणि विविध जनजागृती कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. सन २०२६ साठी जागतिक रेबीज दिनाची अधिकृत थीम “Stronger Together” ठेवण्यात आली आहे.
पुणे महानगरपालिकेच्या मुख्य इमारतीत, मनपा भवन येथे या मोहिमेचा प्रारंभ करण्यात आला. ध्वज फडकावून तसेच पथनाट्य सादर करून जनजागृती मोहिमेला सुरुवात झाली. महापालिका आयुक्त श्री. नवल किशोर राम यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उपक्रम राबविण्यात येत आहे.
पुणे मनपा रेबीज लसीकरण मोहिमेला सुरुवात
जागतिक रेबीज दिनाच्या निमित्ताने पुणे महानगरपालिकेने रेबीज प्रतिबंधासाठी विशेष उपक्रम हाती घेतला आहे. मनपा भवन येथे झालेल्या कार्यक्रमाला अतिरिक्त महापालिका आयुक्त (ज) श्रीमती पवनीत कौर, आरोग्य प्रमुख डॉ. नीना बोराडे आणि पशुवैद्यकीय मुख्य अधिकारी डॉ. सारिका फुंडे यांची उपस्थिती होती.
लसीकरण मोहिमेचा अधिक प्रभावीपणे विस्तार करण्यासाठी संबंधित विभागांच्या नियंत्रणाखाली नियोजन करण्यात आले आहे. या माध्यमातून रेबीज प्रतिबंधाबाबत नागरिकांमध्ये आवश्यक माहिती पोहोचविण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
रेबीज हा प्रामुख्याने संक्रमित प्राण्यांच्या चाव्यामुळे होणारा गंभीर आजार आहे. त्यामुळे कुत्रा किंवा इतर प्राण्यांच्या चाव्यानंतर योग्य वेळी वैद्यकीय सल्ला घेणे आणि प्रतिबंधात्मक उपाययोजना करणे महत्त्वाचे ठरते. जनजागृतीच्या माध्यमातून अशा घटनांमध्ये नागरिकांनी निष्काळजीपणा करू नये, हा संदेश पोहोचविण्यावर भर दिला जात आहे.
“Stronger Together” थीममधून एकत्रित प्रयत्नांचा संदेश
जागतिक रेबीज दिन २०२६ ची थीम “Stronger Together” आहे. रेबीज नियंत्रणासाठी आरोग्य विभाग, पशुवैद्यकीय यंत्रणा, स्वयंसेवी संस्था आणि नागरिक यांचा समन्वय आवश्यक असल्याचा संदेश या थीममधून देण्यात आला आहे.
पुणे शहरासारख्या मोठ्या नागरी भागात भटक्या तसेच पाळीव प्राण्यांबाबत योग्य काळजी, लसीकरण आणि नागरिकांची जागरूकता यांना महत्त्व आहे. त्यामुळे केवळ लसीकरण न करता लोकांपर्यंत योग्य माहिती पोहोचविणे हा देखील या उपक्रमाचा महत्त्वाचा भाग आहे.
महापालिकेच्या विविध विभागांमध्ये कार्यरत असलेल्या सेवक आणि अधिकाऱ्यांनाही रेबीजविषयी माहिती देण्यात येत आहे. यामुळे प्राण्यांशी संबंधित परिस्थितीत कोणती काळजी घ्यावी आणि प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांचे महत्त्व काय आहे, याबाबत जागरूकता वाढविण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
मनपा कर्मचाऱ्यांसाठी पथनाट्यातून जनजागृती
रेबीजविषयी जनजागृती करण्यासाठी पुणे मनपाच्या मुख्य इमारतीत पथनाट्य सादर करण्यात आले. WVS WORLD VETERINARY SERVICES या संस्थेच्या माध्यमातून हा उपक्रम राबविण्यात आला.
पथनाट्याच्या माध्यमातून गंभीर विषय नागरिकांना आणि कर्मचाऱ्यांना सोप्या व प्रभावी पद्धतीने समजावून सांगण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. पारंपरिक व्याख्यानांपेक्षा प्रत्यक्ष सादरीकरणातून संदेश पोहोचविल्याने जनजागृती अधिक प्रभावी होण्याची अपेक्षा आहे.
शाळा आणि सार्वजनिक ठिकाणीही जनजागृती
महापालिकेच्या मुख्य इमारतीपुरती ही मोहीम मर्यादित राहणार नसून पुणे मनपाच्या शाळा आणि इतर सार्वजनिक ठिकाणीही जनजागृती कार्यक्रम आयोजित केले जात आहेत.
या ठिकाणी पथनाट्य सादर करण्यासोबतच नागरिकांना माहितीपत्रके देण्यात येत आहेत. रेबीजपासून बचावासाठी आवश्यक असलेली प्राथमिक माहिती अधिकाधिक लोकांपर्यंत पोहोचविणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे.
शाळांमध्ये जनजागृती करण्यामागे विद्यार्थ्यांपर्यंतही आरोग्यविषयक माहिती पोहोचविण्याचा उद्देश आहे. विद्यार्थी ही माहिती आपल्या कुटुंबीयांपर्यंत आणि परिचितांपर्यंत पोहोचवू शकतात. त्यामुळे अशा उपक्रमातून व्यापक समाजजागृती होण्यास मदत होऊ शकते.
दोन संस्थांवर मोहिमेची जबाबदारी
पुणे महानगरपालिकेच्या माहितीनुसार, लसीकरण मोहिमेसाठी युनिव्हर्सल ॲनिमल वेलफेअर सोसायटी या संस्थेची नेमणूक करण्यात आली आहे. ही मोहीम सहाय्यक आरोग्य अधिकारी आणि मुख्य पशुवैद्यकीय अधिकारी यांच्या नियंत्रणाखाली राबविण्यात येत आहे.
तसेच रेबीजविषयी जनजागृती करण्यासाठी WVS WORLD VETERINARY SERVICES या संस्थेची नेमणूक करण्यात आली आहे. या संस्थेच्या माध्यमातून पथनाट्य आणि माहितीपत्रकांच्या सहाय्याने जनजागृती केली जात आहे.
यामुळे लसीकरण आणि जनजागृती या दोन्ही बाबींवर एकाच वेळी लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. प्रतिबंधात्मक आरोग्यविषयक संदेश नागरिकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी विविध माध्यमांचा वापर केला जात आहे.
रेबीज प्रतिबंधासाठी जनजागृती का महत्त्वाची?
रेबीजविषयी योग्य माहिती नसल्यामुळे प्राण्यांच्या चाव्यानंतर काही वेळा नागरिकांकडून दुर्लक्ष होऊ शकते. अशा परिस्थितीत वेळेवर वैद्यकीय मार्गदर्शन घेण्याचे महत्त्व लोकांना समजणे आवश्यक आहे.
जागतिक रेबीज दिनाच्या निमित्ताने आयोजित करण्यात आलेली ही मोहीम केवळ एका दिवसापुरती जनजागृती न राहता नागरिकांच्या दैनंदिन वर्तनात सुरक्षिततेबाबत जागरूकता निर्माण करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहे.
विशेषतः प्राणी आणि माणूस यांच्यातील संपर्क वाढलेल्या नागरी भागात जबाबदार पद्धतीने प्राण्यांशी वागणे, संबंधित आरोग्यविषयक माहिती समजून घेणे आणि आवश्यक तेव्हा तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.
पुणे शहरात व्यापक जनजागृतीवर भर
पुणे महानगरपालिकेने जागतिक रेबीज दिनाच्या निमित्ताने लसीकरणासोबत जनजागृतीवर विशेष भर दिला आहे. मनपा कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांपासून शाळांपर्यंत तसेच सार्वजनिक ठिकाणांपर्यंत विविध माध्यमांतून माहिती पोहोचविली जात आहे.
पथनाट्य आणि माहितीपत्रकांच्या माध्यमातून रेबीज प्रतिबंधाचा संदेश सोप्या भाषेत नागरिकांपर्यंत नेला जात आहे. यामुळे शहरातील विविध घटकांना मोहिमेशी जोडण्याचा प्रयत्न होत आहे.
महापालिका प्रशासनाच्या मते, रेबीज प्रतिबंधासाठी आरोग्य, पशुवैद्यकीय व्यवस्था आणि जनजागृती यांचा समन्वय महत्त्वाचा आहे. “Stronger Together” ही यंदाची थीमदेखील याच सामूहिक प्रयत्नांचा संदेश अधोरेखित करते.
निष्कर्ष
जागतिक रेबीज दिन २०२६ निमित्त पुणे महानगरपालिकेने सुरू केलेली पुणे मनपा रेबीज लसीकरण मोहीम ही लसीकरणासोबत व्यापक जनजागृतीवर केंद्रित आहे. मनपा भवनातील कार्यक्रमापासून शाळा आणि सार्वजनिक ठिकाणांपर्यंत पथनाट्य व माहितीपत्रकांच्या माध्यमातून रेबीज प्रतिबंधाचा संदेश पोहोचविला जात आहे.
महापालिका प्रशासन, पशुवैद्यकीय यंत्रणा, स्वयंसेवी संस्था आणि नागरिक यांच्या एकत्रित सहभागातून रेबीजबाबत अधिक जागरूकता निर्माण करण्याचा प्रयत्न या मोहिमेतून केला जात आहे.